Aksaray

1933 yılında çıkartılan bir kanunla kaza olarak Niğde’ye bağlanan Aksaray, bunu bir türlü kabul*lenememiştir Çünkü nüfus bakımından, toprak bakımından, gelişmişlik bakımından bağlandığı Niğde Vilayeti'nden daha ön sıralardadır Üstelik coğrafi konumu daha elverişlidir

Niğde milletvekili olarak seçilip TBMM'de görevalan her Aksaraylı, verdikleri kanun teklifle*ri ile vilayet olma arzularını bütün yurt sathına duyurmuşlardır

Bu konuda ilk büyük çalışma Niğde Milletvekili iken Oğuz Demir Tüzün tara*fından yapılmıştır Oğuz Demir Tüzün, 01041964 yılında verdiği bir kanun teklifi ile Ak*saray'ın tekrar vilayet olmasını dile getirmiştir Meclis içişleri ve Bütçe Plan Komisyonunda görü*şülerek kabul edilmiştir Ancak, Adana Milletveki*li Kemal Sarıibrahimoğlulnun muhalefet şerhiyle birlikte Millet Meclisine sunulan teklif, meclis dosyalarında öylece kalırken, 1971 yılında yapı*lan ikinci teşebbüs de sonuçsuz kalmıştır
1987 genel seçımleri sonunda meclise Niğde Milletvekili olarak giren Aksaray milletvekilleri Raşit Daldal ve Mahmut Öztürk’de aynı konuda çalışmalar yapmışlardır Verdikleri kanun teklifleri ile Aksaray'ın il yapılmasını istemişlerdir Millet Meclisinde görüşülen ve kabul edilen tasarı 15061989 gün ve 3578 sayı ile kanunlaşmış ve Aksaray 56 yıl sonra tekrar eski günlerine kavuş*muştur

AKSARAY ÇEVRESİNİN COĞRAFİ DURUMU

Aksaray, kuzey ve güney Anadolu dağlarının birbirinden uzaklaştığı İç Anadolu bölümünün orta Kızılırmak kesimine girer Kuzey yarım kürede ekvatordan 37-38 paralelleri, doğu yarım kürede 33-35 meridyenleri arasında yer alır Doğuda Nevşehir, Güneydoğuda Niğde, Batısında Konya ve Kuzeyde Ankara ile Kuzeydoğuda Nevşehir ile çevrilidir 7722 km2 yüzölçümünde geniş bir alana sahiptir


Bölgede Hasandağı, Melendiz Dağları ve Ekecik Dağı gibi volkanik dağlar ile lavların meydana getirdiği platolar vardır Batıda ise Konya Ovasının büyük bir kesimi Aksaray sınırları içerisinde kalmaktadır Melendiz Dağlarından çıkarak Tuz Gölüne dökülen Uluırmak, geniş bir plato meydana getirmektedir İlin önemli dağları Hasandağı (3268), Küçük Hasandağı (3040m) ve Ekecik Dağı (2033b)dır Aksaray’ın deniz seviyesinden yüksekliği 980m dir


NÜFUSU


2000 Sayımına Göre:



İlçe Adı Merkez Nüfus Toplam Nüfus

Merkez 129949 236560

Ortaköy 26965 58873

Eskil 22125 28952

Sarıyahşi 7751 12120

Ağaçören 4983 15869

Gülağaç 4672 26874

Güzelyurt 3775 16836

200220 396084




JEOLOJİK YAPISI


İkinci zamanın uzun süren durgunluk dönemini takip eden üçüncü zaman, birçok orojenik, volkanik hareketlerin olduğu dünyanın fiziki ve biyolojik görünümünün bugüne süratle yaklaştığı zamandır Bu zamanda Alp-Himalaya sistemine giren genç dağlar oluşurken, Türkiye’de bu hareketlerden etkilenerek kuzeyde Karadeniz Dağları oluşmuş, İç Anadolu fazla etkilenmemiş ve sadece bazı kıvrımlar ve volkanik hareketler meydana gelmiştir


Aksaray, İç Anadolu Bölgesinin güney doğusunda, orta Kızılırmak platosunun devamını teşkil eden ve tersiyerde oluşmuş kalkerli volkan tüflerinin meydana getirdiği arazi ile Tuz gölü havzasının devamı olan ova üzerine kurulmuştur Güneyde ve doğuda tersiyerde oluşmuş volkanik arazi geniş yer tutar




Volkanik dağların en önemlileri Hasandağı ile Melendiz dağlarıdır İl merkezinin kuruluş alanı ise, orta Kızılırmak platosunun Tuz Gölü havzasından ayrıldığı fay basamağının güneyidir Bu fay basamağı Melendiz dağlarından gelen ve Tuz Gölüne ulaşan Uluırmağın biriktirdiği alüvyonlarla, doğusunu çevreleyen platolardan taşınan alüvyonların birikinti ovası üzerinde kurulur


BİTKİ ÖRTÜSÜ


Aksaray’ın iklimine bağlı olarak tabii bitki örtüsü, ilkbaharda yeşeren çayırlar, gelincik, papatya, keven ve diğer vs otlarla, yaprakları dikensi bir görünüme sahip, yarı kurakçıl bitkilerdir


Yazları sıcak ve kurak iklim yapısı hakim olduğundan ilkbaharda yeşeren otlar, sonbaharda kurur ve arazi bozkır yapısını alır Hasandağı ve Ekecik Dağları üzerinde meşe koruluklarına rastlanır Ayrıca bölgede palamut, alıç, kızılcık, kavak, söğüt, yabani armut ve meyve ağaçları yanında keven ve deve dikeni çok sık rastlanan bitki türleridir



SU KAYNAKLARI


Aksaray ve çevresinde iki tip su kaynağına rastlanır Kuzey ve doğu bölümünde çok sayıda fay ve vadi kaynakları yer alır Bunlar Hasandağının kuzeyindeki vadilerde, melendiz dağlarının batı yamaçları ile eteklerini teşkil eden bölgelerdedir Bu kırık kaynaklardan çıkan sular önce gölleri oluştururlar Göller birleşerek Uluırmağın kaynağını teşkil ederler Hasandağı çevresindeki kaynaklar genellikle vadi kaynaklarıdır


Tuz Gölü ve Konya Ovası bölümünde yer alan kaynaklar ise, daha çok artezyen kuyuları şeklindedir Obruk platosunun kuzeyindeki Eskil ve Yenikent Yöresinde ise büngüldek tipi kaynaklar birleşerek geniş bataklıklar oluştururlar


GÖLLER


Aksaray’da Türkiye’nin Büyük gölü olan Tuzgölü’nden (400 km) başka göl yoktur Göl çevresi bataklıklarla çevrili olup, bataklık dışında kalan arazi çoraklaşmıştır Gölün en derin yeri 1 metreyi geçmez Deniz seviyesinden yüksekliği 899 m dir


BAZI İLLER VE TURİSTİK YÖRELERİN AKSARAY’A UZAKLIĞI




NİĞDE - 121 km


NEVŞEHİR - 75 km

ANKARA - 225 km

KONYA - 148 km

İSTANBUL - 674 km

İZMİR - 688 km

ANTALYA - 465 km

GÜZELYURT - 50 km

IHLARA - 45 km

SULTANHANI - 40 km

HELVADERE - 28 km

SELİME - 28 km

AKHİSAR - 11 km


AKSARAY'DA ETKİNLİKLER



Aksaray-Ihlara Kültür ve Turizm Festivali (15-21 Temmuz)

22 Aksaray-Ihlara Kültür ve Turizm Festivali (9-11 Temmuz 2004 tarihlerinde kutlanmıştır)

Yunus Emre'yi Anma Günleri (Eylül 1 Hafta)

Somuncu Baba'yı Anma Günü (Eylül 2 Hafta)

Kaynanalar Günü (15 Haziran)

Saratlı Kültür ve Sanat Etkinlikleri Festivali (29 Temmuz)

On bin yıllık tarih ve kültürel mirasa sahip Aksaray, Ülkemizin kalbi sayılacak bir noktada, kuzey-güney, doğu-batı doğrultusundaki ana karayollarının kavşağında yer almaktadır İlin yüzölçümü 7997 km2, denizden yüksekliği 980 m dir33-35 derece doğu meridyenleri ile 38-39 derece kuzey palelleri arasında yer alan Aksarayın kuzeyinde Kırşehir ve Ankara, doğusunda Nevşehir, güney doğusunda Niğde, güneyinde ve batısında Konya, kuzey batısında Tuz Gölü bulunur

Aksaray yeryüzü şekilleri bakımından düzlüktür Orta kesimleri, kuzeyi, güneyi tamamen ovalıklarla kaplıdır Güneyde Obruk platosunun uzantısı ve Aksaray ovası bulunur Nevşehir ve Niğde sınırlarında sönmüş volkanik sıradağlar uzanır Başlıca yaylalar ise Obruk, Haydar, Çağsak, Aliağaobası, Kemerseki ve Yeniyayladırİl sınırları içerisinde sönmüş bir yanardağ olan Hasandağı (3268 m), Melendiz Dağları (2898 m) ve Ekecik Dağı (2138 m) yer almaktadır

Aksarayda yıllık yağış miktarı 3516mm, ortalama aktüel basınç 9048 milibardır Nisbi nem değerleri kış aylarında genellikle daha yüksek, sıcaklığın arttığı yaz aylarında daha düşüktür İklim tasniflerine göre Aksaray orta iklim kuşağında, soğuk, yarı kara iklim tipine sahiptir

En önemli göl Tuz Gölü, en önemli akarsu ise Melendiz Çayı (Uluırmak)dır Diğer önemli akarsular Karasu, Eşmekaya Çayı; Güzelyurt yakınlarındaki Acıgöl, Hasandağı çevresindeki Kartal ve Sarı Göl diğer önemli göllerdir

İle bağlı Merkez dahil 7 İlçe (Ağaçören, Eskil, Gülağaç, Güzelyurt, Ortaköy ve Sarıyahşi), 41 Kasaba (Belediye) ve 146 Köy bulunmaktadır