Özbek Edebiyatından Örnekler

EDEBİ ESERLERDEN ÖRNEKLER

1) Yeni Özbek Latin Alfabesi ile yazılan örnekler

a) Qarg’ish: Beddua

Juvonmarg bo’l nodon! Yaramas!: Genç yaşta öl nadan!

Tilingni tishla yoqqanga tufur tavba de: Dilini ısır ateşe tükür tövbe de

Suvlarga oqsin yellarga uchsin
Tog’larga ursin toshlarga ursin
Mening qarg’amdan yiroqqa
Arvoh ursin
Suya aksın rüzgara karışsın
Dağlara taşlara vursun
Benim bedduamdan uzağa
İşi berbat olsun

b) Olqish: Dualar
Omin oy borib omon qayt olgin oldirma solgin soldirma ushlaganing oltin ko’zlaganing kumush tishlaganing bol dushmanlaring lol bolsin Ollahu akbar: Mevla Sağ salamet git gel; al verme; sol soldurma; tuttuğun altın gördüğün gümüş olsun; yiyeceğin bol düşmanların lal olsun Amin

Omin oy ko’rdim oyboshi olti ko’rdim yanagi yilga boshimni omon bag’rimni butun ko’rdim Ollahu akbar: Ayı gördüm maşallah ayın başına ulaşırım işallah; Ulu Rabbim yeni yılda başım sağ içim rahat olsun Amin

Omin shu yerda yotganlarning ruhi-arvohi shod bo’lsin Hudo rahmat qilsin joylari jannatda bo’lsin Ollahu akbar: Ulu Allah’ım Burada yatanların ruhları şad olsun Allah rahmet eylesin mekanı cennet olsun Amin

c) Ağıtlar:

Con otam conim otam
Conimga darmonim otam
Har nechük dardü alamga
Malhamim bolgan otam

Suyab otga mindirgan
Suyganimni kiydirgan
Non desam navvot bergan
Suv desam sharbat bergan

Bosh belginam boylagan
Nozik ko’nglim ovlagan
Voy otam conim otam
Conimga malhamim otam

Orqa sochim oldirib
Ardoqlab o’stirgan otam
Yelka sochim to’r- to’r o’rdirib
To’rlarga o’stirgan otam

Türkiye Türkçesi ile söylenişi:

Can atam canım atam
Canımın dermanı atam
Her türlü derdi elemime
Melhem olan atam

Dayanak olup ata bindiren
Beğendiklerimi giydiren
Ekmek desem çörek veren
Su desem şerbet verdi

Boylu boyunca uzanan
Nazik gönlümü yakan
Eyvah atam canım atam
Canıma melhemim atam

Uzayan saçlarımı kestirip
Gözetip büyüten atam
Belik belik saçlarımı ördürüp
Beliklerimi uzatan atam

şeklinde babanın kaybından duyulan acı dile getirilirken bir annenin ölümüne yakılan diğer bir anonim ağıtta ise duygular şöyle dile getirilmektedir:


Onam yotar cho’zilib
Tanidan coni üzilib
Onamni ko’rgan bandani
Ko’ngillari buzilib

Onam desam o’leman
Havuz suvidek to’laman
Onaconimni yod olsam
Oçilgan guldek so’laman

Qabristonning yo’llarin
Tuproqlari maydadir
Manim anam ölibdi
Endi körmak kaydadır

Qaro yerlar qattiqmikin vo onam
Yoningizga borsammikin vo onam
Sochingizni oqartirib o’stirganingiz
Qaro tog’ ekanini bilmabman vo onam
Sariq dard ekan bilmabman vo onam
(Nasriddinov 1996:43)

Türkiye Türkçesi ile söylenişi:

Anam yatar uzanıp
Teninden canı çekilip
Anamı gören kulların
Gönülleri üzülüp

Anam desem ölürüm
Havuz suyu gibi dolarım
Anacığımı yad etsem
Açılan gül gibi solarım

Kabristanın yolları
Toz topraktır
Benim anam öldü
Şimdi görmek ne mümkün

Kara yerler sert mi eyvah anam
Yanınıza gelsem mi eyvah anam
Saçınızı ağartıp büyüttüğünüz
Kara dağ olduğunu bilmedim eyvah anam
Sarı dert olduğunu bilmedim eyvah anam