Kolesterol Yüksekligi Kalp Damar Sagligi |
|
|
#1 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Kolesterol Yüksekligi Kalp Damar SagligiKolesterol Yüksekligi Kalp Damar Sagligi Kolesterol nedir? Kolesterol yasam için gerekli olan mum kivaminda yagimsi bir maddedir Kolesterol beyin sinirler kalp bagirsaklar kaslar karacigerbasta olmak üzere tüm vücutta yaygin olarak bulunur Vücut kolesterolükullanarak hormon (kortizon sek* hormonu) D vitamini ve yaglari sindiren safra asitlerini üretir Bu islemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunmasiyeterlidir ![]() Eger kanda fazla miktarda kolesterol varsa bu kan damarlarinda birikir ve kan damarlarinin sertlesmesine daralmasina (arteriyoskleroz) yol açar Arteriyosklerozda damar duvarinda biriken tek maddekolesterol degildir; akyuvarlar kan pihtisi kalsiyum? gibi maddeler de birikir Toplumda arteriyoskleroz için damar sertligi damar kireçlenmesi gibiifadeler de kullanilmaktadir Damarlar tüm vücutta yaygin olarak bulunur ve kalpbeyin böbrek gibi organlara kan tasiyarak bu organlarin görev yapmasinisaglar ![]() Kolesterol hangi organin damarinda birikirse o organa ait hastaliklar ortaya çikar Örnegin; kalbi besleyen atardamarlarda (koronerarterler) kolesterol birikimi olursa gögüs agrisi kalp krizi gibi sorunlar olusur Böbrek damarlarinda kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrekyetmezligine yol açabilir ![]() √ Iyi kolesterol ? Kötü kolesterol Kolesterol yagimsi bir maddedir Normal kosullarda yag suyun içinde çözünmez Kolesterol de su özelliklerini tasiyan kanda normal kosullardaçözünmez Kolesterol kanda çözünmesi ve tasinmasi için karacigerde bir proteinile birlestirilir (paket edilir) Bu kolesterol ile protein birlesiminelipoprotein adi verilir ![]() √ Degisik tipte lipoproteinler vardir 1 LDL(low density lipoprotein düsük yogunluklu lipoprotein): Kötü huylu kolesteroldür ![]() 2 HDL (high density lipoprotein yüksek yogunluklulipoprotein): Iyi huylu kolesteroldür ![]() HDL ve LDL kolesterolden baska lipoproteinler de vardir Yag metabolizmasi bozuklugu olan hastalarin yaptirdigidiger bir kan incelemesi de trigliserid ölçümüdür Trigliserid de kolesterolgibi kanda çözünen bir yagdir Kan trigliserid düzeyi ile arteriyosklerozarasindaki iliski kolesterol kadar belirgin degildir ![]() √ Yüksek kolesterol nedir? Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olmasi hasta için risk tasir HDL-kolesterolün düsük olmasi da bir risktir![]() ♥ 20 yasin üzerinde ? Kan kolesterol düzeyi 200 mg/dl?nin alti istenilen düzeydir ![]() 200-239 mg/dl arasi sinirda yüksektir 240 mg/dl?nin üstü ise yüksektir ![]() ? Kan LDL ? kolesterol düzeyi 130 mg/dl?nin alti istenilen düzeydir 130-159 mg/dl arasi sinirda yüksektir ![]() ? Kan HDL ? kolesterol düzeyi 35 mg/dl?nin alti düsüktür ![]() ? Kanda Kolesterol >200 mg/dl veya LDL-kolesterol>130 mg/dl veya HDL-kolesterol <35 mg/dl ISE >RISK FAZLADIR ? HDL-kolesterol yükseldikçe risk azalir Ortalama HDL-kolesterol düzeyi kadinda 55 mg/dl ve erkekte 45 mg/dldiryani kadinlar bu yönden daha sanslidir ![]() √ Kan trigliserid ölçümüne göre siniflandirma ? < 200 mg/dl ?-> Normal ? 200-400 mg/dl ?-> Sinirda yüksek ? 400-1000 mg/dl ?-> Yüksek ? > 1000 mg/dl ?-> Çok yüksek Kanda kolesterolün yüksek olmasi bir yag metabolizmasi bozuklugudur Yag metabolizmasi bozuklugundan süphe edilen birhastada yapilmasi gereken kan alinarak öncelikle kolesterol LDL-kolesterol HDL kolesterol ve trigliserid düzeyi ölçülmesidir Tedaviye karar vermeden önce budegerler en az 2 kere ölçülmelidir Tedavi düzenlenirken öncelikle LDL-kolesteroldüzeyleri temel alinmalidir ![]() √ Kolesterol niye yükselir? Kanda kolesterol düzeyini etkileyen çok sayida faktör vardir Bu faktörlerin bazilariönlenebilir niteliktedir ![]() √ Bunlardan bazilari: 1 KalitimsalFaktörler 2 Gidalar 3 Sismanlik 4 Stres gibi faktörler kolesterolüve kötü huylu kolesterolü yükseltir Düzenli egzersiz iyi huylu kolesterolüyükseltir ve kötü huylu kolesterolü azaltir 60-65 yasa kadar yasla birliktekolesterol düzeyi artar Kadinlarda menopozdan sonra kolesterol düzeyiartar ![]() √ Kolesterol yükselmesine yol açan hastaliklar Bazi hastaliklarda kolesterol düzeyi yükselir Bu hastaliklari ikiye ayirarakincelemek mümkündür: 1 Kalitsal yag metabolizmasi hastaliklariA Hipotiroidi: Tiroid bezinin yetersiz çalismasi B Karacigerhastaliklari C Nefrit: Böbregin mikrobik olmayan iltihabi hastaliklariD Seker hastaligi E Sismanlik F Bazi ilaçlar2 Digerhastaliklar √ Kolesterolün önemi nedir? Kalp ve damar hastaliklari Türkiye?de ve diger ülkelerde ölüm ve kalici sakatliklara yol açan yaygin sorunlardir Türkiyede 6 milyon kiside kan kolesterol düzeyi sinirda yüksek(200-239 mg/dl) ve 2 milyon kiside yüksektir (240 mg/dl) Gelismis ülkelerdeölüm nedenleri arasinda kalp ve damar hastaliklari ilk siradadir ve yüksek kolesterol yüksek tansiyon sismanlik gibi sorunlarin düzeltilmesi ile bu ölümler önlenebilir veya geciktirilebilir ![]() Bu nedenle Dünya Saglik Örgütü kalp ve damar hastaliklarini 1 numarali insanlik düsmani ilan etmistir Kalp vedamar hastaliklarini kolaylastiran faktörlere kardiyovasküler risk faktörleri adi verilir Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olmasi hasta içinrisktir ve kolesterol yüksekligi bir kardiyovasküler risk faktörüdür ![]() HDL-kolesterolün düsük olmasi da bir risktir Bu riske sahip hastalarda kalpkrizi felç damar tikanmasi böbrek yetmezligi gibi hastaliklarin ortaya çikma olasiligi daha fazladir ![]() √ Kardiyovasküler Risk Faktörleri Kolesterolü yüksek hastalarda kardiyovasküler risk faktörlerinin degerlendirilmesi ve mümkünse degistirilmesi tedavinin temel noktalarindan birisidir Kolesterolü yüksek hastalarda kolesterol yüksekligi disindakikardiyovasküler risk faktörlerine de sik rastlanir ve bu kardiyovasküler risk faktörlerinin düzeltilmesi ile kardiyovasküler kalici hasar ve ölüm riski kesin olarak azaltilir ![]() √ Asagida kardiyovasküler risk faktörleri özetlenmistir: ? Hipertansiyon ? Lipid (yag) metabolizmasi bozuklugu Kolesterol yüksekligi ? Sigara ? Diyabetes mellitus (seker hastaligi) ? Sismanlik ? Fiziksel aktivite azligi ve sedanter yasam ? Yüksek hematokrit (kanda çok fazla hücre bulunmasi) ? Artmis trombojenik faktörler (kani pihtilastiran faktörler ) ? Ileri yas ? Erkek cinsiyet ? Aile öyküsü ? Tip A kisilik yapisi (mükemmeliyetçi obsesif hirsli ve gergin kisilik) ? Östrojen eksikligi ? Alkol yoksunlugu (alkol bagimliligi) ? Fibrinojen yüksekligi ? Ürik asit yüksekligi ? Lipoprotein (a) ? Belirgin beyin kalp böbrek veya damar hastaligi Hipertansiyon her yas cins irk için önemli bir kardiyovasküler risk faktörüdür ve hem büyük hem küçük tansiyonun yükseldikçe kardiyovasküler risk artmaktadir Hipertansiyontedavisi ile kardiyovasküler risk azalmaktadir ![]() Lipid (yag) metabolizmasi bozukluklari majör ve düzeltilebilir kardiyovasküler risk faktörlerinden birisidir Yapilan tüm büyük çalismalarda serum kolesterol düzeyi ilekardiyovasküler risk arasindaki iliski gösterilmistir HDL-kolesterolündüsüklügü de bir kardiyovasküler risk faktörüdür Diyetin kolesterol içerigi ilekardiyovasküler risk arasinda da dogrudan iliski vardir ![]() Sismanlik ile koroner arter hastaligi arasindaki iliski birçok çalismada gösterilmistir Ancaksisman hastalarda hipertansiyon fiziksel aktivite azligi diyabetes mellitus (seker hastaligi) ve lipid metabolizmasi gibi diger kardiyovasküler risk faktörlerine da daha sik rastlanir ve bu kardiyovasküler risk faktörler sismanligin bagimsiz etkisini maskeleyebilir ![]() Günümüzde sismanlik tanim ve siniflandirmasinda beden kitle indeksi kullanilmaktadir ![]() Beden kitle indeksi=Beden agirligi(kg)/Boy(m)2 formülü ile hesaplanir ![]() Örnegin vücut agirligi 85 kg boyu 1 74 m olan bir insanda;Beden kitleindeksi=85/1 74×1 74=28dir Beden kitle indeksine göre kilo durumu asagidaözetlenmistir <18 5 Zayif18 5-24 9 Normal(saglikli)25-29 9 Fazla kilolu (gürbüz)30-39 9Sisman>40 Tehlikeli sismanYukaridaki örnekteki kisi gürbüzdür ![]() Yetersiz egzersiz kardiyovasküler riski arttirir Öte yandansedanter yasam kan sekeri kolesterol ve kan basinci kontrolunu zorlastirir ![]() Düzenli egzersiz yapanlarda koroner arter hastaligi riski de azalir ![]() Diyabetes mellitus (seker hastaligi) iyi bilinen bir kardiyovasküler risk faktörüdür Ayrica diyabetik hastalarda lipid (yag)metabolizmasi bozukluklari hipertansiyon sismanlik gibi diger kardiyovasküler risk faktörleri de ****** ![]() Sigara koroner arter hastaligi sikligini arttirdigi gibi diger kardiyovasküler risk faktörlerinin etkisini de arttirir ![]() Sigara içimi Türkiye?deki en önemli saglik problemlerinden birisidir ve ne yazik ki kullanimi giderek yayginlasmaktadir Sigaranin birakilmasi ile koronerarter hastaligi riski azalir ve bu azalma 12 ay sonra en belirgin hale gelir ![]() Tip A kisiligine sahip kisiler mükemmeliyetçi obsesif hirsli ve gergin bir özellik sergilerler
|
|
|
|