Kolesterol Yüksekligi Kalp Damar Sagligi
 

Kolesterol Yüksekligi Kalp Damar Sagligi

Kolesterol nedir?

Kolesterol yasam için gerekli olan mum kivaminda yagimsi

bir maddedir. Kolesterol beyin sinirler kalp bagirsaklar kaslar karaciger

basta olmak üzere tüm vücutta yaygin olarak bulunur. Vücut kolesterolü

kullanarak hormon (kortizon sek* hormonu) D vitamini ve yaglari sindiren safra

asitlerini üretir. Bu islemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunmasi

yeterlidir.

Eger kanda fazla miktarda kolesterol varsa bu kan

damarlarinda birikir ve kan damarlarinin sertlesmesine daralmasina

(arteriyoskleroz) yol açar. Arteriyosklerozda damar duvarinda biriken tek madde

kolesterol degildir; akyuvarlar kan pihtisi kalsiyum? gibi maddeler de

birikir. Toplumda arteriyoskleroz için damar sertligi damar kireçlenmesi gibi

ifadeler de kullanilmaktadir.Damarlar tüm vücutta yaygin olarak bulunur ve kalp

beyin böbrek. gibi organlara kan tasiyarak bu organlarin görev yapmasini

saglar.

Kolesterol hangi organin damarinda birikirse o organa ait

hastaliklar ortaya çikar. Örnegin; kalbi besleyen atardamarlarda (koroner

arterler) kolesterol birikimi olursa gögüs agrisi kalp krizi gibi sorunlar

olusur. Böbrek damarlarinda kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve böbrek

yetmezligine yol açabilir.

√ Iyi kolesterol ? Kötü kolesterol

Kolesterol yagimsi bir maddedir. Normal kosullarda yag suyun içinde

çözünmez. Kolesterol de su özelliklerini tasiyan kanda normal kosullarda

çözünmez. Kolesterol kanda çözünmesi ve tasinmasi için karacigerde bir protein

ile birlestirilir (paket edilir). Bu kolesterol ile protein birlesimine

lipoprotein adi verilir.

√ Degisik tipte lipoproteinler vardir

1.LDL

(low density lipoprotein düsük yogunluklu lipoprotein): Kötü huylu

kolesteroldür.

2.HDL (high density lipoprotein yüksek yogunluklu

lipoprotein): Iyi huylu kolesteroldür.

HDL ve LDL kolesterolden baska

lipoproteinler de vardir. Yag metabolizmasi bozuklugu olan hastalarin yaptirdigi

diger bir kan incelemesi de trigliserid ölçümüdür. Trigliserid de kolesterol

gibi kanda çözünen bir yagdir. Kan trigliserid düzeyi ile arteriyoskleroz

arasindaki iliski kolesterol kadar belirgin degildir.

√ Yüksek kolesterol

nedir?

Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olmasi hasta için risk

tasir. HDL-kolesterolün düsük olmasi da bir risktir.

♥ 20 yasin üzerinde

? Kan kolesterol düzeyi

200 mg/dl?nin alti istenilen düzeydir.

200-239 mg/dl arasi sinirda yüksektir.

240 mg/dl?nin üstü ise

yüksektir.

? Kan LDL ? kolesterol düzeyi

130 mg/dl?nin alti istenilen

düzeydir.

130-159 mg/dl arasi sinirda yüksektir.

? Kan HDL ?

kolesterol düzeyi

35 mg/dl?nin alti düsüktür.

? Kanda Kolesterol

>200 mg/dl

veya LDL-kolesterol>130 mg/dl

veya HDL-kolesterol

<35 mg/dl ISE >RISK FAZLADIR

? HDL-kolesterol yükseldikçe risk

azalir. Ortalama HDL-kolesterol düzeyi kadinda 55 mg/dl ve erkekte 45 mg/dldir

yani kadinlar bu yönden daha sanslidir.

√ Kan trigliserid ölçümüne göre

siniflandirma

? < 200 mg/dl ?-> Normal

? 200-400 mg/dl ?->

Sinirda yüksek

? 400-1000 mg/dl ?-> Yüksek

? > 1000 mg/dl

?-> Çok yüksek

Kanda kolesterolün yüksek olmasi bir yag

metabolizmasi bozuklugudur. Yag metabolizmasi bozuklugundan süphe edilen bir

hastada yapilmasi gereken kan alinarak öncelikle kolesterol LDL-kolesterol HDL

kolesterol ve trigliserid düzeyi ölçülmesidir. Tedaviye karar vermeden önce bu

degerler en az 2 kere ölçülmelidir.Tedavi düzenlenirken öncelikle LDL-kolesterol

düzeyleri temel alinmalidir.

√ Kolesterol niye yükselir?

Kanda

kolesterol düzeyini etkileyen çok sayida faktör vardir. Bu faktörlerin bazilari

önlenebilir niteliktedir.

√ Bunlardan bazilari:

1.Kalitimsal

Faktörler

2.Gidalar

3.Sismanlik

4.Stres gibi faktörler kolesterolü

ve kötü huylu kolesterolü yükseltir.Düzenli egzersiz iyi huylu kolesterolü

yükseltir ve kötü huylu kolesterolü azaltir.60-65 yasa kadar yasla birlikte

kolesterol düzeyi artar. Kadinlarda menopozdan sonra kolesterol düzeyi

artar.

√ Kolesterol yükselmesine yol açan hastaliklar

Bazi

hastaliklarda kolesterol düzeyi yükselir. Bu hastaliklari ikiye ayirarak

incelemek mümkündür:

1.Kalitsal yag metabolizmasi hastaliklari

A.Hipotiroidi: Tiroid bezinin yetersiz çalismasi.

B.Karaciger

hastaliklari

C.Nefrit: Böbregin mikrobik olmayan iltihabi hastaliklari

D.Seker hastaligi

E.Sismanlik

F.Bazi ilaçlar

2.Diger

hastaliklar

√ Kolesterolün önemi nedir?

Kalp ve damar hastaliklari

Türkiye?de ve diger ülkelerde ölüm ve kalici sakatliklara yol açan yaygin

sorunlardir. Türkiyede 6 milyon kiside kan kolesterol düzeyi sinirda yüksek

(200-239 mg/dl) ve 2 milyon kiside yüksektir (240 mg/dl). Gelismis ülkelerde

ölüm nedenleri arasinda kalp ve damar hastaliklari ilk siradadir ve yüksek

kolesterol yüksek tansiyon sismanlik gibi sorunlarin düzeltilmesi ile bu

ölümler önlenebilir veya geciktirilebilir.

Bu nedenle Dünya Saglik Örgütü

kalp ve damar hastaliklarini 1 numarali insanlik düsmani ilan etmistir.Kalp ve

damar hastaliklarini kolaylastiran faktörlere kardiyovasküler risk faktörleri

adi verilir. Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolün yüksek olmasi hasta için

risktir ve kolesterol yüksekligi bir kardiyovasküler risk faktörüdür.

HDL-kolesterolün düsük olmasi da bir risktir. Bu riske sahip hastalarda kalp

krizi felç damar tikanmasi böbrek yetmezligi gibi hastaliklarin ortaya çikma

olasiligi daha fazladir.

√ Kardiyovasküler Risk Faktörleri

Kolesterolü yüksek hastalarda kardiyovasküler risk faktörlerinin

degerlendirilmesi ve mümkünse degistirilmesi tedavinin temel noktalarindan

birisidir. Kolesterolü yüksek hastalarda kolesterol yüksekligi disindaki

kardiyovasküler risk faktörlerine de sik rastlanir ve bu kardiyovasküler risk

faktörlerinin düzeltilmesi ile kardiyovasküler kalici hasar ve ölüm riski kesin

olarak azaltilir.

√ Asagida kardiyovasküler risk faktörleri

özetlenmistir:

? Hipertansiyon

? Lipid (yag) metabolizmasi bozuklugu

Kolesterol yüksekligi

? Sigara

? Diyabetes mellitus (seker hastaligi)

? Sismanlik

? Fiziksel aktivite azligi ve sedanter yasam

? Yüksek

hematokrit (kanda çok fazla hücre bulunmasi)

? Artmis trombojenik faktörler

(kani pihtilastiran faktörler )

? Ileri yas

? Erkek cinsiyet

? Aile

öyküsü

? Tip A kisilik yapisi (mükemmeliyetçi obsesif hirsli ve gergin

kisilik)

? Östrojen eksikligi

? Alkol yoksunlugu (alkol bagimliligi)

? Fibrinojen yüksekligi

? Ürik asit yüksekligi

? Lipoprotein (a)

? Belirgin beyin kalp böbrek veya damar hastaligi

Hipertansiyon

her yas cins irk için önemli bir kardiyovasküler risk faktörüdür ve hem büyük

hem küçük tansiyonun yükseldikçe kardiyovasküler risk artmaktadir. Hipertansiyon

tedavisi ile kardiyovasküler risk azalmaktadir.

Lipid (yag) metabolizmasi

bozukluklari majör ve düzeltilebilir kardiyovasküler risk faktörlerinden

birisidir. Yapilan tüm büyük çalismalarda serum kolesterol düzeyi ile

kardiyovasküler risk arasindaki iliski gösterilmistir. HDL-kolesterolün

düsüklügü de bir kardiyovasküler risk faktörüdür. Diyetin kolesterol içerigi ile

kardiyovasküler risk arasinda da dogrudan iliski vardir.

Sismanlik ile

koroner arter hastaligi arasindaki iliski birçok çalismada gösterilmistir. Ancak

sisman hastalarda hipertansiyon fiziksel aktivite azligi diyabetes mellitus

(seker hastaligi) ve lipid metabolizmasi gibi diger kardiyovasküler risk

faktörlerine da daha sik rastlanir ve bu kardiyovasküler risk faktörler

sismanligin bagimsiz etkisini maskeleyebilir.

Günümüzde sismanlik tanim

ve siniflandirmasinda beden kitle indeksi kullanilmaktadir.

Beden kitle

indeksi=Beden agirligi(kg)/Boy(m)2 formülü ile hesaplanir.

Örnegin vücut

agirligi 85 kg boyu 1.74 m olan bir insanda;Beden kitle

indeksi=85/1.74×1.74=28dir.Beden kitle indeksine göre kilo durumu asagida

özetlenmistir.<18.5 Zayif18.5-24.9 Normal

(saglikli)25-29.9 Fazla kilolu (gürbüz)30-39.9

Sisman>40 Tehlikeli sismanYukaridaki örnekteki kisi

gürbüzdür.

Yetersiz egzersiz kardiyovasküler riski arttirir. Öte yandan

sedanter yasam kan sekeri kolesterol ve kan basinci kontrolunu zorlastirir.

Düzenli egzersiz yapanlarda koroner arter hastaligi riski de

azalir.

Diyabetes mellitus (seker hastaligi) iyi bilinen bir

kardiyovasküler risk faktörüdür. Ayrica diyabetik hastalarda lipid (yag)

metabolizmasi bozukluklari hipertansiyon sismanlik gibi diger kardiyovasküler

risk faktörleri de ******.

Sigara koroner arter hastaligi sikligini

arttirdigi gibi diger kardiyovasküler risk faktörlerinin etkisini de arttirir.

Sigara içimi Türkiye?deki en önemli saglik problemlerinden birisidir ve ne

yazik ki kullanimi giderek yayginlasmaktadir. Sigaranin birakilmasi ile koroner

arter hastaligi riski azalir ve bu azalma 12 ay sonra en belirgin hale gelir.

Tip A kisiligine sahip kisiler mükemmeliyetçi obsesif hirsli ve gergin bir

özellik sergilerler.