Coğrafyanın Uyguladığı İlkeler Nelerdir

Coğrafyanın uyguladığı ilkeler nelerdir

Coğrafya'nın İlkeleri

Bütün bilim dalları konularını ele alırken, belirli ilkelere bağlı kalırlar Coğrafya da konularını incelerken kendine özgü yasalara bağlı kalmaktadır

Bunlar:

Nedensellik (Sebep-Sonuç) ilkesi: Coğrafi olayların nedenlerini araştırır

Karşılıklı ilgi ilkesi: Coğrafi olayların bir biri ile ilişkilerini ele alır

Dağılış ilkesi: Olayların dağılışını belirler Bu ilke sadece coğrafya ya özgüdür Bu özelliği ile diğer bilimlerden ayrılır



Coğrafya'nın Yardımcı Bilimleri

Coğrafya araştırmalarını yaparken çeşitli bilimlerden yararlanır Bunlar sırasıyla:

1-JEOLOJİ : Yer bilimidir Yerin yapısını, yerkabuğunun oluşumunu ve gelişimini inceler

2-KARTOĞRAFYA: Harita bilimi

3-BOTANİK : Bitki bilimi

4-ZOOLOJİ : Hayvanları konu alır

5-METEROLOJİ : Atmosfer olaylarını araştırır

6-JEODEZİ : Yer ölçme bilimi

7-JEOFİZİK : Dünyamızın iç yapısını inceler

8-OSEANOĞRAFYA: Denizler

9-PETROĞRAF : Taş bilimi

10-ASTRONOMİ : Gök bilimi

11-HİDROLOJİ : Su bilimi

12-ETNOLOJİ : Kavimleri

13-ANTROPOLOJİ : Toplumların sosyal özeliklerini inceler

14-EKONOMİ : İktisadi yapıyı inceler Tarih, istatistik ve jeopolitik bilimlerinden yaralanır

Coğrafyanın Bölümleri

1-GENEL COĞRAFYA:Yeryüzünün özeliklerini belirleyen tabii, beşeri ve ekonomik olayları ayrı, ayrı bütün dünya üzerinde inceler Dünya'nın genel özelliklerini inceler Örneğin, Dünya'daki tarım ve hayvancılık faaliyetleri gibi Genel Coğrafyanın alt bölümleri Fiziki, Beşeri ve Ekonomik Coğrafyadır

A-FİZİKİ COĞRAFYA :Yeryüzünde oluşan doğal olayları konu alır Beş bölüme ayrılır

MATEMATİK COĞRAFYA : Yerkürenin şekli, boyutları, hareketleri ve harita bilgisi konularını inceler Matematik, astronomi, fizik, kartoğrafya gibi bilimlerin yapmış olduğu çalışmaların sonuçlarından faydalanır

KLİMATOLOJİ (iklim bilimi): Atmosferin alt katı olan troposferdeki olayları ve iklim elemanlarını inceler Sıcaklık, basınç, nem ve yağışlar, iklim tipleri konularını oluşturur

JEOMORFOLOJİ (Yer şekli bilimi) : Yer şekillerini ve bunların oluşmasında etkili olan iç ve dış kuvvetleri inceler Jeoloji ile iç içedir

HİDROĞRAFYA (Su bilimi): Yer kabuğunun çukur yerlerini dolduran sularda

oluşan olayları inceler Denizleri, gölleri ve akarsuları inceler

BİYOCOĞRAFYA (Canlı coğrafyası) : Bitki ve hayvan topluluklarını inceler Biyoloji ile

İlişkilidir

B-BEŞERİ COĞRAFYA : İnsan ve insanın faaliyetleriyle ilgili konularla uğraşır Nüfusun dağılışı, nüfus hareketleri, yerleşme gibi (Nüfus, göç, yerleşme, vb faaliyetleri incelerC-EKONOMİK COĞRAFYA : İnsanların yarattığı bütün ekonomik etkinlikleri İnceler coğrafya (Tarım, hayvancılık, sanayi, turizm, ulaşım, madencilik, vb faaliyetleri inceler)

2-YEREL COĞRAFYA : Ülkeler coğrafyası diye de adlandırılır Dünya'nın herhangi bir bölümünü, kıta, ülke, bölge, yöre ya da il düzeyinde ele alıp inceler Örneğin, Türkiye'deki tarım ve hayvancılık faaliyetleri gibi

Yerel coğrafya;

a Kıta Coğrafyası

b Ülkeler Coğrafyası

c Bölgeler Coğrafyası

gibi bölümlere ayrılır

Türkiye fiziki coğrafyası konuları:

Türkiyenin yerşekilleri

Türkiyenin iklimi

Türkiyenin bitki örtüsü

Türkiyenin akarsuları

Türkiyenin gölleri

Türkiyenin beşeri coğrafyası konuları:

Türkiye de nüfus artışı

Türkiye de nüfusun dağılışı

Türkiye de nüfusun yapısı

Türkiye de yerleşme biçimleri

Türkiye de köy-kent yerleşmeri

Türkiye ekonomik coğrafyası konuları:

Türkiye ekonomik coğrafyasını etkileyen faktörler

Türkiye de tarım

Türkiye de hayvancılık

Türkiye de madencilik

Türkiye de sanayi

Türkiye de turizm

Türkiye de ticaret

Türkiye’nin coğrafi bölgeleri

Ülkeler Coğrafyası:

Komşu ülkeler

Türk ülkeleri

Akdeniz ülkeleri

Avrupa ülkeleri

Diğer kıtaların büyük ülkeleri

Coğrafyanın İçeriği

Geleneksel olarak coğrafyanın iki konusu vardır; fiziki çevre ve beşeri çevre Tablo 5 bu iki ana elemanın unsurlarını göstermekte, Tablo 6 ise bu elemanları daha da genişletmektedir

Fiziki Çevre Beşeri Çevre

Yeryüzü şekilleri Tarım

Doğal kaynaklar Sanayi

Topraklar Nüfus

Bitkiler Eğlence ve dinlence

Hava ve iklim Yerleşmeler

Ulaşım

Bu, coğrafyanın içeriğini tarif etmenin tek yolu değildir Pek çok farklı yollar vardır elbette Coğrafî konunun sıralamasını yer, konu ve yetenekler üzerinde durarak özel bir yolla, tanımlamak mümkündür

FİZİKİ ÇEVRENİN KONULARI BEŞERİ ÇEVRENİN KONULARI

Yeryüzü şekilleri: Doğal manzara, yeryüzü (yer yüzü nelerden oluşur) -tepeler, vadiler, dağlar, kumullar- ve bunların nasıl oluştuğu; taşlar (mağmatik, tortul, metamorfik); su döngüsü; kayaların veya yapı taşlarının yağmurla, asit yağmurlarıyla ve rüzgarın etkisiyle nasıl aşındığının açıklaması; deniz, nehirler ve buzullar tarafından taşların erozyonu; ırmaklardan ve denizlerden tortuların ve çakıl taşlarının toplanması ve yeni yerlerin oluşması Tarım: Bizlere yiyecek sağlamak için endüstriye ham madde olan tarım (koyun, mandıra, sürülmüş toprak); girdileri (tohumlar, hayvanlar, vs) ve satış için çıktıları (tahıllar, süt, yün vs) ile bir sistem olarak tarım; tarımın özel tipleri ve lokasyonları; Ürünler pazara nasıl ulaştırılır; ülkedeki tarımla gelişen dünya tarımının karşılaştırılması

Doğal kaynaklar: Doğal kaynakların ne olduğunun anlaşılması; su, çıkarılacak taşlar, mineraller vs; ormanlar, ağaçlık alanlar, memlekette yetişen hayvanlar vs; Doğal kaynakların çıkarılması ile yeryüzünün değiştirilmesi (örn: denizlerin doldurulması); kum, çakıl kuyuları, göller gibi kaynaklarımızı nasıl koruyabiliriz; doğal kaynakların kullanımı ile çevremizin kirletilmesi ve zarar görmesi (örn: atıklar, çöpler) Sanayi: Birincil endüstriler (madencilik, balıkçılık, taşçılık); ikincil endüstriler (demir-çelik işleri, gıda üretimi); üçüncül endüstri veya ticaret (hizmet sektörleri, ulaşım şirketleri vb); sanayilerin dağılımı

Topraklar ve Bitkiler: Değişik tipte topraklar (killi, kumlu vs); toprak parçasının büyüklüğüne göre çeşitleri, yapısı; değişik tipte doğal bitki örtüsü (yağmur ormanları, yaprak dökenler, iğne yapraklılar vs); doğal bitki örtüsü bölgeleri (tropikal yağmur ormanları, kutup) Nüfus: Fiziki coğrafya, hayat tarzları ve iş imkânlarına göre nüfus dağılımı; kuraklık, savaş, iş vb sebeplerle göçler; bir bölgedeki insanlar ve kaynak kullanımı ilişkisi; kültür ve bununla ilgili özellikler

Hava Durumu ve İklim: Hava durumu nedir? (güneşli, yağmurlu, bulutlu vb); hava durumunun ölçümü ve kaydı (sıcaklık, rüzgar, hava basıncı); su döngüsü; mikroklima-yerleşime göre sıcaklık, güneş ışığı nasıl değişim gösterebilir; bir binanın bir tarafını diğer bir tarafıyla kıyaslamak; mevsimlere göre hava değişimi; hava sistemlerini gösteren TV hava tahmini raporları uydu görüntüleri; dünyanın farklı yörelerinde farklı iklimlerin olduğu fikrine başlangıç Eğlence ve Dinlence: Boş zaman etkinlikleri ve imkânları; tatiller; çevresel konular; yaygınlaştırılmış bir dinlence anlayışı, doğal yaşamı ve yer yüzünü kirletici sonuçlar oluşturabilecek faaliyetler

Yerleşme: Yerleşmelerin bulundukları alanlarda kurulma sebepleri (genellikle bölgesel tarihe dayalı veya doğal şartlarla ilgilidir); ulaşım kolaylığı; bölgede bulunan ekonomik faaliyet tipleri; şekil olarak o yerin nasıl oluştuğu; yakın çevrelerle ilişkileri

Şehir merkezi ile banliyö arasındaki farklar (bölgeler); merkezde bulunan ekonomik faaliyet çeşitleri; kasaba ve şehirlerde ulaşım; kasaba ve şehirlerin oluşumu, gelişimi

Ulaşım: Ulaşım çeşitleri; banliyölerdeki ulaşım yönleri ve sistemleri; niçin insanlar yolculuk eder; ne zaman yolculuk ederler; zaman ve uzaklık arasındaki bağlantılar (kısa bir mesafe uzun bir zamanda katedilebilir); ulaşım üzerinde çevrenin etkileri; iletişim engelleri (dağlar, nehir kanalları, giriş-çıkışı olmayan yollar)

1980’li yıllar boyunca çevre ile ilgili bilinçlenme coğrafyanın ağırlıklı konusunu, çevre kalitesi ve çevre değişimine doğru çekmiştir (1995’lere kadar) Çünkü, uzman coğrafyacılar çevre ile ilgili uyanışı bir yaşam yeteneği ve yer kavramının kişisel gelişimi için mecburi görmektedirler Coğrafya fiziki ve beşeri çevre ve bunların birbirleriyle etkileşimi ile ilgili bilimdir Dolayısıyla çevre ile ilgili konular coğrafyanın ayrılmaz parçasıdır Bu nedenle coğrafyadan ayrı verilmesi gereken bir unsur değildir