Kimyasal Tepkime Çeşitleri (Fen Ve Teknoloji Dersi)

Ders: Fen ve Teknoloji
Konu:Kimyasal tepkime çeşitleri nelerdir araştırınız

A) ÖZELLİKLERİNE GÖRE :

1 Yanma Tepkimeleri

• Bir maddenin oksijenli verdiği tepkimelerdir
Yanma tepkimesi için: yanıcı madde, hava(oksijen), tutuşma sıcaklığı gerekir
Bu 3 faktörden birinin eksikliği yanmayı durdururCO2 gazının yangın söndürücü olmasının nedeni özkütlesinin havadan büyük olması ve yanıcı olmamasıdır
• Organik bileşikler yanarlar
Organik bileşiklerden yapılarında yalnız C ve H bulunduranlara hidrokarbon denirGenel olarak CxHy formülü ile gösterilirlerYapılarında C ve H’ın yanı sıra O, S, N ve halojen (F, Cl, Br, I) bulunduran organik bileşikler de vardır
• Organik bir bileşiğin yanması sonucunda: CO2 oluşması bileşiğin C içerdiğini, H2O oluşması bileşiğin H içerdiğini, SO2 oluşması bileşiğin S içerdiğini, NO2 oluşması bileşiğin N içerdiğini kanıtlarOksijen havadan geldiği için bileşikte oksijen bulunup bulunmadığı ürünlerin türüne bakarak anlaşılmaz



CS2’de C ve S olduğundan ürünler CO2 ile SO2’dirC4H10’da C ve H olduğundan ürünler CO2 ve H2O’durC4H10 ile C4H10O3’ün yanma ürünleri aynıdırAncak oksijenin bir kısmı bileşik tarafından karşılandığından C4H10O3’ü yakmak için daha az miktarda oksijen yeterli olur
• Metallerin oksijenle birleşmesi paslanma ya da oksitlenme olarak bilinirBu tür tepkimelere yavaş yanma da denir

2 Sentez (Birleşme) Tepkimeleri

Birden fazla maddenin birleşerek tek bir ürün oluşturduğu tepkimelerdirBu olayda yan ürün oluşmaz

3 Analiz (Ayrışma) Tepkimeleri

Bir bileşiğin kendinden daha basit yapılı maddelere ayrıştırılması tepkimeleridirElektroliz yolu ile ya da ısı alarak ayrışan maddeler vardır



4 Yer Değiştirme Tepkimeleri

• Aktif olan bir elementin, kendinden daha az aktif olan (pasif) bir elementle yer değiştirmesi ile gerçekleşen tepkimelerdir



• Sulu çözelti tepkimelerinin birçoğunda ise anyon ve katyonların her ikisi de yer değiştirir
Çökelme ve nötrleşme tepkimeleri de yer değiştirme tepkimeleridir



Çökelme:

Nötrleşme:

• Organik bileşiklerde de yer değiştirme tepkimeleri vardır

5 İyonik Tepkimeler

Sulu çözeltilerde gerçekleşen tepkimeler iyonların etkileşmesine dayanır ve tepkime ürünlerinden biri çökerek (çökelme), sıvı (nötrleşme) ya da gaz halinde ortamdan ayrılabilirİyonik tepkimelerde sadece tepkimeye giren iyonlar gösterilirBöyle denklemlere net iyon denklemi denir



B) ENERJİ DEĞİŞİMLERİNE GÖRE:

1 Ekzoterm Tepkimeler

Oluşumu sırasında dışarıya enerji (ısı-ısşık) veren tepkimelerdirYanma tepkimeleri çoğunlukla ekzoterm tepkimelerdir



2 Endoderm Tepkimeler

Oluşumu sırasında dışarıdan enerji alan tepkimelerdir

• Isı bakımından bir kapta ekzoterm bir tepkime gerçekleşiyorsa sistemin sıcaklığında artış olur; endoterm bir tepkime gerçekleşiyorsa sistemin sıcaklığında azalma olur

C) MADDELERİN FİZİKSEL DURUMUNA GÖRE:

1 Homojen Tepkimeler

Tepkimeye girenlerle ürünler aynı fazdadır



2 Heterojen Tepkimeler

Tepkimedeki maddeler farklı fazlardadır



D) ELEKTRON ALIŞVERİŞİNE GÖRE:

1 Redoks (İndirgenme – Yükseltgenme) Tepkimeleri

Bu tür tepkimelerde elektron alışverişi ve değerlik değişmesi vardır

2 Redoks Olmayan Tepkimeler
Bunlarda elektron alışverişi, değerlik değişmesi yoktur

E) GERİ DÖNÜŞÜNE GÖRE

1 Tersinir Olmayan Tepkime

Girenlerin tamamen ürüne dönüştüğü tepkimelerdirOrganik maddelerin yanması, çökelme, kuvvetli asit ve bazların nötrleşmesi böyle tepkimelerdirTek yönlü olarak gösterilirler

2 Tersinir Tepkime

Ürünlerin kendi aralarında etkileşip girenleri oluşturduğu tepkimelerdir Çift yönlü olarak gösterilirler

F)VERİMLERİNE GÖRE:

1 Artansız Tepkime

Tepkimeye giren maddelerin tümü tamamen tükenir

2 Tüm Verimler Gerçekleşen Tepkime

Tepkimeye giren maddelerin en az biri tamamen tükenirBöyle tepkimelerde tepkimeye giren maddelerden ortamda daha düşük oranda bulunan tamamen tükenirArtansız tepkimeler tam verimle gerçekleşen tepkimelerdir

3 Düşük Verimle Gerçekleşen Tepkime

Tepkimeye giren maddelerin hepsinden artar