Çözünürlüge Etki Eden Faktörler

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-09-2012

Çözünürlüge Etki Eden Faktörler

1Çözücü ve Çözünen Maddenin Iç Yapisi

Çözücü ve çözünen arasindaki molekül yapisi benzerligi ne kadar fazla ise çözünürlük o kadar fazladir

Polar yapili maddeler polar çözücülerde, apolar yapili maddeler apolar çözücülerde daha iyi çözünürler

Su polar bir çözücüdür

Iyonik bilesikler de polar yapili olduklari için suda az yada çok çözünürler

Su ve alkol polar yapili olduklarindan birbirleri ile her oranda karisirlar

Apolar yapili organik maddeleri ya da Br2,I2 gibi elementleri çözmek için ise apolar çözücüler kullanilir

Seker organik bir madde oldugu halde yapisindaki –OH gruplari sekere polar nitelik kazandirirlar

Ayni gruplar suda bulundugundan seker suda bolca çözünür

2

Sicaklik

Sicakligin çözünürlüge etkisi tüm maddeler farklidir

Sicakligin kati ve sivilarin çözünürlüge etkisi gazlardan farklidir

Sicakligin çözünürlüge etkisi Le Chatelier ilkesi ile açiklanir

a-)Katilarin Çözünürlügüne Sicakligin Etkisi

Genellikle katilarin çözünmesi endoterm (isi alan )olaydir

Böyle tepkimelerde sicaklik artirildiginda çözünen kati miktari artar

Genellikle katilarin çözünürlügü sicaklikla dogru orantili olarak degisir

Ancak çözünürlügü sicaklik arttikça azalan ya da sicaklik artisindan çok az etkilenen katilar da vardir

Çözünürlügü sicaklikla artan bir maddenin çözünürlügünün sicaklikla degisim grafigi devamli artar

b)Gazlarin Çözünürlügüne Sicakligin Etkisi

Tüm gazlarin çözünmesi ekzoterm(isi veren) olaydir

Böyle tepkimelerde sicaklik arttirildiginda suda çözünmüs olan Y,gaz haline geçer

O halde suda daha çok Y gazi çözebilmek için ortam sogutulur

(Ortamdan isi alinir)

Gazlarin çözünürlügü sicaklikla ters orantili olarak degisir

Ancak çözünürlügü sicaklikla ters orantili olarak degisen azimsanmayacak sayida kati madde vardir

Çözünürlügü sicaklikla azalan bir maddenin çözünürlügünün sicaklikla degisim grafigi devamli azalir

3Basinç

Katilarin ve sivilarin çözünürlüklerine basincin etkisi yok denecek kadar azdir

Gazlarda basinç artisi çözünürlügü arttirir

4Ortak Iyon Etkisi

Bir maddenin saf sudaki çözünürlügü ile kendisine ait iyonlar içeren bir çözeltideki çözünürlügü farklidir

Buna ortak iyon etkisi denir

Ortak iyon,çözünürlügü azaltir

Ortak iyonun derisimi arttikça çözünürlük azalir

10-09-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Çözünürlüge Etki Eden Faktörler Çözünürlüge Etki Eden Faktörler 1Çözücü ve Çözünen Maddenin Iç Yapisi Çözücü ve çözünen arasindaki molekül yapisi benzerligi ne kadar fazla ise çözünürlük o kadar fazladir Polar yapili maddeler polar çözücülerde, apolar yapili maddeler apolar çözücülerde daha iyi çözünürler Su polar bir çözücüdürIyonik bilesikler de polar yapili olduklari için suda az yada çok çözünürler Su ve alkol polar yapili olduklarindan birbirleri ile her oranda karisirlar Apolar yapili organik maddeleri ya da Br2,I2 gibi elementleri çözmek için ise apolar çözücüler kullanilir Seker organik bir madde oldugu halde yapisindaki –OH gruplari sekere polar nitelik kazandirirlarAyni gruplar suda bulundugundan seker suda bolca çözünür 2Sicaklik Sicakligin çözünürlüge etkisi tüm maddeler farklidirSicakligin kati ve sivilarin çözünürlüge etkisi gazlardan farklidir Sicakligin çözünürlüge etkisi Le Chatelier ilkesi ile açiklanir a-)Katilarin Çözünürlügüne Sicakligin Etkisi Genellikle katilarin çözünmesi endoterm (isi alan )olaydirBöyle tepkimelerde sicaklik artirildiginda çözünen kati miktari artar Genellikle katilarin çözünürlügü sicaklikla dogru orantili olarak degisir Ancak çözünürlügü sicaklik arttikça azalan ya da sicaklik artisindan çok az etkilenen katilar da vardir Çözünürlügü sicaklikla artan bir maddenin çözünürlügünün sicaklikla degisim grafigi devamli artar b)Gazlarin Çözünürlügüne Sicakligin Etkisi Tüm gazlarin çözünmesi ekzoterm(isi veren) olaydirBöyle tepkimelerde sicaklik arttirildiginda suda çözünmüs olan Y,gaz haline geçerO halde suda daha çok Y gazi çözebilmek için ortam sogutulur(Ortamdan isi alinir) Gazlarin çözünürlügü sicaklikla ters orantili olarak degisir Ancak çözünürlügü sicaklikla ters orantili olarak degisen azimsanmayacak sayida kati madde vardir Çözünürlügü sicaklikla azalan bir maddenin çözünürlügünün sicaklikla degisim grafigi devamli azalir 3Basinç Katilarin ve sivilarin çözünürlüklerine basincin etkisi yok denecek kadar azdir Gazlarda basinç artisi çözünürlügü arttirir 4Ortak Iyon Etkisi Bir maddenin saf sudaki çözünürlügü ile kendisine ait iyonlar içeren bir çözeltideki çözünürlügü farklidirBuna ortak iyon etkisi denir Ortak iyon,çözünürlügü azaltirOrtak iyonun derisimi arttikça çözünürlük azalir