Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi.

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

â (F

) [ 1 [آ

ünlem edatı ey, hey

2

iki kelimenin arasına girerek, anlamı

pekiştiren yeni kelimeler türetmeye yarayan orta ek

a?dâ (A

) [ اعدا ] düşmanlar

a?dâd (A

) [ اعداد ] sayılar

â?ik (A

) [ عائق ] engel

a?lâ (A

) [ اعلی ] en yüksek, en yüce

a?lâf (A

) [ آلاف ] otlar

a?lâl (A

) [ 1 [اعلال

hastalıklar

2

sebepler

a?lâm (A

) [ 1 [اعلام

bayraklar

2

özel isimler

a?lem (A

) [ اعلم ] en iyi bilen

a?mâ (A

) [ اعمی ] kör

a?mâk (A

) [ اعماق ] derinlikler

a?mâl (A

) [ اعمال ] işler, ameller, davranışlar

a?mâr (A

) [ 1 [اعمار

ömürler

2

yaşlar

a?nî (A

) [ اعنی ] yani

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

a’râb (A

) [ اعراب ] Araplar, çöl arapları

a’râbî (A

) [ اعرابی ] çöl arabı

a’râz (A

) [ اعراض ] belirtiler

a’sâb (A

) [ اعصاب ] sinirler

a’sâr (A

) [ اعصار ] yüz yıllar

a’şâr (A

) [ اعشار ] öşür vergileri, onda birler

a’şârî (A

) [ اعشاری ] ondalık

a’vec (A

) [ اعوج ] yamuk, eğri büğrü

a’ver (A

) [ اعور ] tek gözlü

a’yâd (A

) [ اعياد ] bayramlar

a’yân (A

) [ 1 [اعيان

ileri gelenler, eşraf, sosyete

2

gözler

a’yün (A

) [ 1 [اعين

gözler

2

pınarlar

a’zâ (A

) [ 1 [اعضا

üyeler

2

organlar

a’zam (A

) [ اعظم ] en büyük

âb (F

) [ 1 [آب

su

2

deniz

3

ırmak

4

tükürük

5

özsuyu

6

ter

7

döl suyu

8

sidik

9

parlaklık

10

yüzsuyu

11

letafet, hava

âb (F

) [ آب ] Ağustos

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

âb -ı âbistenî [ 1 [آب آبستنی

meni; 2

bitkilerin yetişmesine neden olan su

âb -ı adâlet [ 1 [آب عدالت

adalet suyu; 2

doğruluğun bereketi

âb -ı ahmer [ 1 [آب احمر

kızıl su

2

kırmızı şarap

3

gözyaşı

âb -ı âteşîn [ 1 [آب آتشين

ateşli su; 2

kırmızı şarap; 3

gözyaşı

âb -ı bâdereng [ 1 [آب باده رنگ

kızıl su

2

gözyaşı, kanlı gözyaşı

âb -ı engûr [ 1 [آب انگور

üzüm suyu

2

şarap

âb -ı harâbât [ آب خرابات ] (meyhane suyu) şarap

âb -ı kevser [ 1 [آب کوثر

cennet suyu, 2

şarap

ab’âb (A

) [ عبعاب ] vantrolog

abâ (A

) [ 1 [عبا

kaba yün kumaş

2

aba

âbâ’ (A

) [ 1 [آباء

babalar

2

gezegenler

âbâd (A

) [ آباد ] ebedler

âbâd (F

) [ آباد ] bayındır, mamûr

âbâd etmek/eylemek 1

mamûr etmek

2

zenginleştirmek

3

huzur vermek

âbâd olmak 1

mamûrlaşmak

2

zenginleşmek

3

huzura kavuşmak

âbâdân (F

) [ آبادان ] bayındır

âbâdânî (F

) [ آبادانی ] bayındırlık

âbâdî (F

) [ 1 [آبادی

bayındırlık

2

ince Hint kağıdı

âbâl (A

) [ آبال ] develer

âbân (F

) [ آبان ] Âbân ayı

abâpûş (A

-F

) [ 1 [عباپوش

abalı

2

derviş

3

yoksul

âbâr (A

) [ آبار ] kuyular

âbcâme (F

) [ آبجامه ] su kabı

âbçîn (F

) [ آبچين ] peştemal

abd (A

) [ 1 [عبد

kul

2

köle

âbdân (F

) [ 1 [آبدان

su kabı

2

mesane

âbdâr (F

) [ 1 [آبدار

sulu

2

parlak

3

hoş
âbdendân (F

) [ 1 [آبدندان

bön

2

âciz

abdest (F

) [ 1 [آبدست

abdest

2

paylama

abdesthâne (F

) [ 1 [آبدستخانه

tuvalet

2

abdest alınan yer

abdestlik (F

-T

) kısa cübbe

âbek (F

) [ 1 [آبک

sulu

2

cıva

abes (A

) [ عبث ] saçma, abes

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

âbgîne (F

) [ 1 [آبگينه

kristal

2

kadeh

3

sürahi

4

ayna

5

gözyaşı

âbgîr (F

) [ 1 [آبگير

havuz

2

su birikintisi

âbgûn (F

) [ 1 [آبگون

su rengi

2

mavi

abher (A

) [ 1 [عبهر

nergis

2

zerrinkadeh çiçeği

3

yasemin

âbhîz (F

) [ آبخيز ] büyük dalga

âbhord (F

) [ آبخورد ] nasip

âbırû (F

) [ آبرو ] yüzsuyu

âbî (F

) [ آبی ] mavi

âbid (A

) [ 1 [عابد

ibadet eden

2

erkek adı

abîd (A

) [ 1 [عبيد

kullar

2

köleler

âbidât [ آبدات ] anıtlar

âbide (A

) [ آبده ] anıt

âbidevî (A

) [ آبدوی ] anıtsal

âbile (F

) [ 1 [آبله

su çiçeği

2

sivilce

3

su kabarcığı

âbir (A

) [ عابر ] yaya

âbisten (F

) [ آبستن ] gebe

âbistengâh (F

) [ آبستنگاه ] döl yatağı

âbişhor (F

) [ 1 [آبشخور

sulama yeri

2

nasip

âbkâr (F

) [ 1 [آبکار

saka

2

ayyaş

âbkeş (F

) [ 1 [آبکش

saka, su çeken

2

kevgir

âbnûs (F

) [ آبنوس ] abanoz

âbrâh (F

) [ آبراه ] su yolu, kanal

abraş (A

) [ ابرش ] alacalı

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

âbrîz (F

) [ 1 [آبریز

tuvalet

2

ıbrık

âbşâr (F

) [ آبشار ] çağlayan

abûs (A

) [ عبوس ] somurtkan

âbühava (F

-A

) [ آب و هوا ] iklim

âbzih (F

) [ 1 [آبزه

su kaynağı

2

gözyaşı

âc (A

) [ عاج ] fildişi

âc (F

) [ آج ] ılgın ağacı

acâib (A

) [ عجائب ] tuhaf, ilginç, acaip

acâleten (A

) [ عجالة ] alelacele

aceb (A

) [ 1 [عجب

tuhaflık

2

acaba

acebâ (A

) [ عجبا ] acaba

acele (A

) [ عجله ] acele

aceleten (A

) [ عجلة ] çarçabuk, alelacele

acem (A

) [ 1 [عجم

arap olmayan

2

İranlı, acem

acemaşîran (A

) [ عجم عشيران ] Türk mûsikisinde bir makam

acemce (A

-T

) Farsça

acemî (A

) [ 1 [عجمی

deneyimsiz, acemi

2

İranlı

acemistan (A

-F

) [ عجمستان ] İran

acemiyân (A

-F

) [ 1 [عجميان

deneyimsizler

2

İranlılar

aceze (A

) [ عجزه ] düşkünler, âcizler

acîb (A

) [ عجيب ] tuhaf, acayip, ilginç

acîbe (A

) [ عجيبه ] şaşılacak şey

âcil (A

) [ عاجل ] acil

âcilen (A

) [ عاجلا ] derhal, acil olarak

acîn (A

) [ عجين ] macun, yoğurulmuş

âciz (A

) [ 1 [عاجز

aciz

2

ben

âcizâne (A

-F

) [ 1 [عاجزانه

acizce

2

alçakgönüllüce

âcizî (A

-F

) [ عاجزی ] acizlik

âciziyyet (A

) [ عاجزیت ] acizlik

âcizleri (A

-T

) bendeniz, ben

acûl (A

) [ عجول ] aceleci

acûlâne (A

-F

) [ عجولانه ] acele acele

acûz (A

) [ 1 [عجوز

kocakarı

2

cadı

acûze (A

) [ 1 [عجوزه

kocakarı

2

cadı

âcür (F

) [ 1 [آجر

tuğla

2

kiremit

acz (A

) [ عجز ] acizlik, çaresizlik, bir şey yapamama

âdâb (A

) [ 1 [آداب

edepler, terbiyeler

2

yol yordam

adalât (A

) [ عضلات ] kaslar

adale (A

) [ 1[عضله

kas

2

kaslar

adâlet (A

) [ عدالت ] adalet

adaletkâr (A

-F

) [ عدالتکار ] adil, adaletli

âdât (A

) [ عادات ] âdetler, alışkanlıklar

adâvet (A

) [ عداوت ] düşmanlık

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

add (A

) [ عد ] sayma, görme, değerlendirme, kabul etme

addedilmek sayılmak, görülmek, değerlendirilmek

addetmek/eylemek saymak, görmek, değerlendirmek

addolunmak sayılmak, kabul edilmek

aded (A

) [ عدد ] sayı

adeden (A

) [ عددا ] sayıca

adedî (A

) [ عددی ] sayısal

âdem (A

) [ 1 [آدم

ilk insan, Adem Peygamber

2

insan, adam

adem (A

) [ عدم ] yokluk, bulunmama, adem

adem -i muvaffakiyet [ عدم موفقيت ] başarısızlık

adem -i muvazenet [ عدم موازنت ] dengesizlik

adem -i riâyet [ عدم رعایت ] uymama

adem -i te’lîfiyet [ عدم تأليفيت ] uzlaşamama, bir araya gelememe

adem -i teveccüh [ عدم توجه ] ilgisizlik

ademâbâd (A

-F

) [ عدم آباد ] yokluk ülkesi

âdemhâr (A

-F

) [ آدم خوار ] yamyam, insan yiyen

âdemî (A

-F

) [ 1[آدمی

insanoğlu

2

insanlık

âdemiyân (A

-F

) [ آدميان ] insanlar

âdemiyyet (A

) [ 1 [آدميت

insanlık

2

adamlık

ades (A

) [ عدس ] mercimek

adese (A

) [ عدسه ] mercek

âdet (A

) [ عادت ] alışkanlık, âdet

âdeta (A

) [ عادتا ] basbayağı

âdeten (A

) [ عدتا ] âdet olarak, geleneklere göre

adhâ (A

) [ اضحی ] kurbanlar

âdi (A

) [ عادی ] sıradan, âdi, değersiz

adîd (A

) [ عدید ] birçok

adîde (A

) [ عدیده ] birçok

âdil (A

) [ عادل ] adaletli

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

adîl (A

) [ عدیل ] eşit, denk

âdilâne (A

-F

) [ عدلانه ] adilce

adîm (A

) [ عدیم ] yok olan

adîmülimkân (A

) [ عدیم الامکان ] imkânsız

âdiye (A

) [ عادیه ] alışılmış, sıradan

adl (A

) [ عدل ] adalet

adlâ’ (A

) اضلاع ] kenarlar

adlî (A

) [ عدلی ] adalet ile ilgili

adliyye (A

) [ عدليه ] mahkeme, adliye

adn (A

) [ عدن ] cennet

adû (A

) [ عدو ] düşman

âfâk (A

) [ آفاق ] ufuklar

âfâkî (A

) [ 1 [آفاقی

nesnel

2

şuradan buradan konuşma

âfât (A

) [ آفات ] afetler, belalar

âferîde (F

) [ آفریده ] yaratık, yaratılmış, mahluk

âferîdgâr (F

) [ آفریدگار ] yaratan, Tanrı

âferîn (F

) [ آفرین ] bravo, çok yaşa, aferin

âferîn (F

) [ آفرین ] yaratan

âferînende (F

) [ آفریننده ] yaratıcı

âferîniş (F

) [ آفرینش ] yaratılış

âfet (A

) [ 1 [آفت

afet, bela, felaket

2

güzel sevgili

âfet -i cân [ 1 [آفت جان

can belası

2

güzel

âfet -i devrân [ 1 [آفت دوران

güzel, dilber

âfetengîz (A

-F

) [ آفت انگيز ] afet getiren

âfetresân (A

-F

) [ آفت رسان ] bela getiren

âfetzede (A

-F

) [ آفت زده ] belaya uğramış, afet görmüş

afîf (A

) [ عفيف ] iffetli

âfil (A

) [ 1 [آفل

batan

2

görünmez olan

âfitâb (F

) [ آفتاب ] güneş

âfitâbcemâl (F

-A

) [ آفتاب جمال ] güzel yüzlü, parlak yüzlü, yüzü güneş gibi
parlayan, sevgili, maşuk

âfiyet (A

) [ عافيت ] esenlik

âfiyet bulmak sağlığına kavuşmak

afiyetbahş [ آفيت بخش ] afiyet verici

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

afrika (A

) [ افریقا ] Afrika kıtası

afsun (F

) [ افسون ] büyü, efsun

âftâb (F

) [ آفتاب ] güneş

âftâbe (F

) [ آفتابه ] ıbrık, su kabı

âftâbgîr (F

) [ آفتابگير ] güneş alan, güneş gören

âftâbî (F

) [ آفتابی ] güneşlik

âftâbrû (F

) [ آفتاب رو ] parlak yüzlü

afv (A

) [ عفو ] bağışlama, af

âgâh (F

) [ آگاه ] haberdar

âgâh etmek haberdar etmek

âgâh olmak haberdar olmak

âgâhî (F

) [ آگاهی ] haberdarlık

âgeh (F

) [ آگه ] haberdar

âgehî (F

) [ آگهی ] haberdarlık

âgîn (F

) [ آگين ] dolu

âgûş (A

) [ آغوش ] kucak

âğâliş (F

) [ آغالش ] kışkırtma

ağayân (T

-F

) [ آغایان ] ağalar

âğâz (F

) [ 1 [آغاز

başlama

2

başlangıç

ağbiyâ (A

) [ اغبيا ] kalın kafalılar

âğişte (F

) [ آغشته ] bulaşmış, bulanık

ağlâl (A

) [ 1 [اغلال

boyunduruklar

2

zincirler

ağlât (A

) [ اغلاط ] hatalar

ağleb [(A

) [ اغلب احتمال ] çoğunlukla, genellikle, sık sık

ağleb -i ihtimâl [ اغلب احتمال ] büyük bir ihtimalle, büyük bir olasılıkla

ağnâ (A

) [ اغنی ] en zengin

ağnâm (A

) [ اغنام ] koyunlar

ağniyâ (A

) [ اغنيا ] zenginler

ağniye (A

) [ اغنيه ] şarkılar

ağrâs (A

) [ اغراس ] fidanlar

ağrâz (A

) [ اغراض ] maksatlar

ağsân (A

) [ اغصان ] dallar

ağşiye (A

) [ 1 [اغشيه

perdeler

2

zarlar

ağyâr (A

) [ اغيار ] yabancılar

ah (A

) [ 1 [اخ

kardeş

2

dost

âh (F

) [ 1 [آه

feryat etme, feryat

2

ilenme

âh almak biri tarafından kendisine ilenilmek

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

âh ü zâr [ آه و زار ] âh edip inleme

âhâd (A

) [ آحاد ] birler

ahad (A

) [ احد ] bir

ahali (A

) [ اهالی ] halk, ahali, insan topluluğu

ahavât (A

) [ اخوات ] kızkardeşler

ahbâb (A

) [ 1 [احباب

dostlar

2

dost

ahbap (A

) [ احباب ] dostlar, sevdikler

ahbâr (A

) [ اخبار ] haberler

ahcâr (A

) [ احجار ] taşlar

ahd (A

) [ 1 [عهد

yemin, and

2

çağ, devir

3

söz verme

ahd -i atîk [ عهد عتيق ] Tevrat, Zebur ve Mezâmir

ahd -i cedîd [ عهد جدید ] İncil ve ekleri

ahdar (A

) [ احضر ] yemyeşil

ahdâs (A

) [ 1 [احداث

yeni olaylar

2

dertler

3

gençler

ahdeb (A

) [ احدب ] kambur

ahdnâme (A

-F

) [ عهدنامه ] ahitname, antlaşma metni

ahdüpeymân (A

-F

) [ عهد و پيمان ] and

âhek (F

) [ آهک ] kireç

âhen (F

) [ آهن ] demir

âhendil (F

) [ آهن دل ] acımasız

âheng (F

) [ 1 [آهنگ

uyum, ahenk

2

eğlence

âheng -i esvât [ آهنگ اصوات ] ses uyumu

âhengdâr (F

) [ آهنگدار ] uyumlu

âhenger (F

) [ آهنگر ] demirci

âhenggüzâr (F

) [ آهنگ گذار ] uyumlu, ahenkli

âhenîn (F

) [ 1 [آهنين

demirden

2

demir gibi

âhenîndil (F

) [ 1 [آهنين دل

katı yürekli

2

yiğit

âhenk (F

) [ آهنگ ] ahenk, uyum

âhenkdâr (F

) [ آهنگ دار ] uyumlu, ahenkli

âhenkeş (F

) [ آهنکش ] miknatıs

âhenrüba (F

) [ آهن ربا ] miknatıs

âhensâ(y) (F

) [ آهن سای ] törpü

âher (A

) [ آخر ] başka, diğer

âheste (F

) [ آهسته ] yavaş, usul, ağır

âhestegî (F

) [ آهستگی ] yavaşlık

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

ahfâ (A

) [ اخفا ] en gizli

ahfâd (A

) [ احفاد ] torunlar

ahger (F

) [ اخگر ] kor ateş

ahibbâ (A

) [ احبا ] dostlar, sevilenler; sevgililer

ahid (A

) [ عهد ] söz, yemin

ahidşiken (A

-F

) [ عهدشکن ] sözünden dönen, antlaşmayı bozan

âhîhte (F

) [ آهيخته ] kınından çıkmış, sıyrılmış

ahîr (A

) [ آخر ] son, en son

âhir -i kâr [ 1 [آخر کار

sonunda

2

sonuç

âhirbîn (A

-F

) [ آخربين ] ileri görüşlü

âhire (A

) [ آخره ] son

ahîren (A

) [ اخيرا ] geçenlerde, son zamanlarda, son olarak

âhiret (A

) [ آخرت ] öbür dünya

âhiretlik (A

-T

) 1

ahiret kardeşi

2

evlat edinilen öksüz

âhirin (A

-F

) [ 1 [آخرین

sonuncu

2

sonrakiler

âhirkâr (A

-F

) [ آخرکار ] sonunda, nihayet

âhirülemr (A

) [ آخرالامر ] sonunda, işin sonunda

âhiz (A

) [ آخذ ] alan

ahize (A

) [ آخذه ] alıcı gereç

ahkâm (A

) [ احکام ] hükümler

ahlâf (A

) [ اخلاف ] halefler

ahlâk (A

) [ اخلاق ] huy, ahlak

ahlâk -ı amelî [ اخلاق عملی ] uygulamadaki ahlak anlayışı

ahlâk -ı hasene [ اخلاق حسنه ] iyi huy

ahlâk -ı nazarî [ اخلاق نظری ] teorideki ahlak anlayışı

ahlâk -ı zemîme [ اخلاق ذميمه ] kötü huy

ahlâken (A

) [ اخلاقا ] ahlakça

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

ahlâkiyat (A

) [ اخلاقيات ] ahlak bilgisi

ahlâkiyûn (A

) [ اخلاقيون ] ahlakçılar

ahlâm (A

) [ 1 [احلام

karmakarışık rüyalar

2

düşazmalar

ahlât (A

) [ اخلاط ] salgılar

ahlât -ı erba’a [ اخلاط اربعه ] dört özsuyu kan, salya, safra, dalak

ahmak (A

) [ احمق ] budala, aptal, ahmak

ahmakâne (A

-F

) [ احمقانه ] ahmakça

ahmakî (A

-F

) [ احمقی ] ahmaklık

ahmer (A

) [ احمر ] kırmızı, kızıl

ahrâm (A

) [ 1 [احرام

kutsal yerler

2

haremler

3

hanımlar, eşler

ahrâr (A

) [ احرار ] özgürler

ahrârâne (A

-F

) [ احرارانه ] özgürce

ahrâs (A

) [ احراس ] koruyucular, muhafızlar

ahret (A

) [ آخرت ] öbür dünya, ahiret

ahretlik (A

-T

) 1

ahiret kardeşi

2

evlat edinilen öksüz

ahsâs (A

) [ احساس ] duygular

ahsen (A

) [ احسن ] en güzel

ahşâ’ (A

) [ 1 [احشاء

iç organlar, 2

bölgeler, yöreler

ahşâb (A

>T

) [ 1 [اخشاب

ahşap

2

keresteler

ahşâm (A

) [ احشام ] maiyet

ahtâb (A

) [ احطاب ] odunlar

ahtâr (A

) [ اخطار ] tehlikeler

âhte (F

) [ 1 [آخته

iğdiş edilmiş

2

kınından çıkarılmış

ahter (F

) [ اختر ] yıldız

ahter -i dünbâledâr [ اختر دنباله دار ] kuyruklu yıldız

ahterbîn (F

) [ اختربين ] astrolog, yıldızbilimci

ahterşinâs (F

) [ اخترشناس ] yıldızbilimci

ahterşümâr (F

) [ 1 [اخترشمار

yıldızbilimci

2

geceleri uyuyamayan

ahu (A

) [ اخو ] kardeş

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

âhû (F

) [ آهو ] ceylan, karaca

âhûbere (F

) [ آهوبره ] ceylan yavrusu

âhûdil (F

) [ آهودل ] ödlek, korkak

âhund (F

) [ آخوند ] molla, hoca

âhûnigah (F

) [ آهونگاه ] ceylan bakışlı

âhur (F

) [ آخر ] ahır

âhuvân (F

) [ آهوان ] ceylanlar

âhûvâne (F

) [ آهوانه ] ceylan gibi

âhüvâh(F

) [ آه و واه ] feryat, sızlanma, hayıflanma

âhüvâveylâ (F

-A

) [ آه و واویلا ] feryat, âh çekme, figan etme

âhüzâr (F

) [ آه و زار ] âh çekip inleme

ahvâl (A

) [ احوال ] haller, durumlar

ahvâl -i âdiye [ احوال عادیه ] olağan haller

ahvâl -i sıhhiye [ احوال صحيه ] sağlık durumu
ahvef (A

) [ اخوف ] en korkunç

ahvel (A

) [ احول ] şaşı

ahyâ (A

) [ احيا ] diriler

ahyâl (A

) [ اخيال ] yılkılar

ahyânen (A

) [ احيانا ] arasıra, kimi zaman

ahyâr (A

) [ اخيار ] iyiler

ahyât (A

) [ اخياط ] iplikler

ahz (A

) [ اخذ ] alma

ahz ü kabul etmek alıp kabul etmek

ahzâb (A

) [ 1 [احزاب

kütleler

2

partiler

3

Ahzâb sûresi

ahzân (A

) [ احزان ] hüzünler

ahzar (A

) [ اخضر ] yeşil

ahzen (A

) [ احزن ] çok hüzünlü

ahzetmek almak

ahzüi’tâ (A

) [ اخذ و عطا ] alış veriş

ahzükabz (A

) [ اخذ و قبض ] alıp sahip çıkma

âid (A

) [ 1 [عائد

ait, ilişkin

2

geri dönen

âidât (A

) [ عائدات ] gelirler, aidat

âide (A

) [ عائده ] kâr, kazanç, gelir

âika (A

) [ عائقه ] engel

âile (A

) [ 1 [عائله

aile

2

eş, karı

ailevî (A

) [ عائلوی ] aile ile ilgili

âjeng (F

) [ آژنگ ] buruşuk, cilt kırışığı

âk (A

) [ عاق ] serkeş

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

akab (A

) [ 1 [عقب

arka, art

2

topuk, ökçe

akabât (A

) [ 1 [عقبات

yokuşlar

2

tehlikeli anlar

akabe (A

) [ 1 [عقبه

geçilmesi güç geçit

2

yokuş

akabinde (A

-T

) ardından

akâid (A

) [ عقائد ] inançlar, akideler

akâmet (A

) [ 1 [عقامت

verimsizlik, durgunlaştırma, aksatma

2

kısırlık

akar (A

) [ عقار ] kazanç sağlayan mülk

akarât (A

) [ عقرات ] kazanç sağlayan mülkler, akarlar

akbeh (A

) [ اقبح ] çok çirkin

akd (A

) [ 1 [عقد

düğümleme, bağlama

2

nikah

3

kararlaştırma

4

kurma

akdâh (A

) [ اقداح ] kadehler

akdâm (A

) [ اقدام ] ayaklar

akdedilmek yapılmak, uygulanmak, icra edilmek

akdem (A

) [ اقدم ] önce, önceki

akdes (A

) [ اقدس ] en kutsal

akdetmek/ eylemek yapmak, uygulamak, icra etmek, imzalamak, antlaşma
yapmak, sözleşme yapmak

akıbet (A

) [ عاقبت ] son

âkıbetbîn (A

-F

) [ عاقبت بين ] sonu gören, ileri görüşlü

âkıbetendîş (A

-F

) [ عاقبت اندیش ] sonunu düşünen

âkıbetülemr (A

) [ عاقبت الامر ] sonunda

âkıl (A

) [ عاقل ] akıllı, akıl sahibi

akıl (A

) [ عقل ] akıl

âkılâne (A

-F

) [ عاقل ] akıllıca

âkıle (A

) [ عاقله ] akıllı kadın

âkır (A

) [ 1 [عاقر

kısır

2

verimsiz

âkid (A

) [ عاقد ] akit yapan

akîde (A

) [ عقيده ] inanç, akide

akîdefurûş (A

-F

) [ عقيده فروش ] inanç tüccarı

akîk (A

) [ عقيق ] akik taşı

âkil (A

) [ آکل ] yiyen

akîm (A

) [ 1 [عقيم

kısır

2

sonuçsuz

akim kalmak gerçekleşememek, sonuçsuz kalmak

akis (A

) [ عکس ] yansıma, aksetme, akis

akl (A

) [ عقل ] akıl

akl -ı bâliğ [ عقل بالغ ] ergin

akl -ı evvel [ عقل اول ] Tanrı

akl -ı küll [ 1 [عقل کل

doğadaki genel uyum

2

Cebrail

akl -ı mücerred [ عقل مجرد ] soyut akıl

akl -ı selim [ عقل سليم ] sağduyu

aklâm (A

) [ 1 [اقلام

kalemler

2

yazı gereçleri

3

devlet daireleri

aklen (A

) [ اقلا ] akılca

aklıselim (A

-F

) [ عقل سليم ] sağduyu

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

aklî (A

) [ عقلی ] akılca, akıl bakımından, rasyonel

akliyye (A

) [ عقليه ] akılcılık, rasyonalizm

akliyyûn (A

) [ عقليون ] akılcılar, rasyonalistler

akm (A

) [ عقم ] kısırlık

akmâr (A

) [ اقمار ] aylar

akmişe (A

) [ اقمشه ] kumaşlar

akrabâ (A

) [ اقرباء ] akraba, yakınlar

akran (A

) [ اقران ] yaşıtlar

akreb (A

) [ اقرب ] en yakın

akreb (A

) [ 1 [عقرب

akrep

2

saat ibresi

akrebek (A

-F

) [ عقربک ] saati gösteren ibre

aks (A

) [ عکس ] yansıma, akis

aks -i müddeâ [ عکس مدعا ] çatışkı

aks -i sedâ [ عکس صدا ] yankı

aksâ (A

) [ اقصی ] uzak, en son

aksâ -yı emel [ اقصای امل ] ülkü, ideal

aksâ -yı şark [ اقصای شرق ] Uzakdoğu

aksâm (A

) [ اقسام ] kısımlar, bölümler

aksâm -ı sâire [ اقسام سائره ] diğer kısımlar, öbür bölümler

akser (A

) [ اقصر ] en kısa

aksetmek yansımak, vurmak

aksî (A

) [ 1 [عکسی

inatçı

2

ters, zıt

3

huysuz

aksülamel (A

) [ عکس العمل ] tepki, reaksiyon

aktâ’ (A

[ 1 [اقطاع

kesmeler

2

beylik araziler

aktâb (A

) [ 1 [اقطاب

kutuplar

2

azizler

3

efendiler

aktâr (A

) [ اقطار ] taraflar, yöreler

aktâr-ı cihân [ اقطار جهان ] dünyanın her tarafı

akûr (A

) [ عقور ] azgın, kudurmuş, saldırgan

akûrâne (A

-F

) [ عقورانه ] kudurmuşçasına

akvâl (A

) [ اقوال ] sözler

akvâm (A

) [ اقوام ] kavimler

akviyâ (A

) [ اقویا ] kuvvetliler

âl (A

) [ 1 [آل

aile

2

sülale

3

evlat

âl (A

) [ عال ] yüce, yüksek

alâ (A

) [ علاء ] yücelik, şeref

alâ (A

) [ علی ] üst, üstü, üzeri

alâeyyihâl (A

) [ علی ای حال ] her nasıl olsa

âlâf (A

) [ آلاف ] binler

**Prof. Dr. Sinsi** · 10-06-2012

alâhide (A

) [ عليحده ] tek başına, başlı başına

alâik (A

) [ علائق ] alakalar, ilgiler

alâim (A

) [ ] işaretler, alametler

alâim-i semâ [ علائم سما ] gökkuşağı

alak (A

) [ 1 [علق

kan pıhtısı

2

sülük

alâka (A

) [ علاقه ] ilgi, alaka

alâkabahş (A

-F

) [ علاقه بخش ] ilgilendiren, ilgili

alâkadar (A

-F

) [ علاقه دار ] ilgili, alakalı

alâkadar etmek ilgilendirmek

alâkadar olmak ilgilenmek

alakadârân (A

-F

) [ علاقه داران ] ilgililer

alâkadrilimkân (A

) [ علاقدرالامکان ] olabildiğince

âlâm (A

) [ آلام ] elemler, acılar

alâmât (A

) [ علامات ] işaretler, alametler

alâmet (A

) [ علامت ] işaret, iz, alamet, belirti

2

çok iri

âlât (A

) [ آلات ] aletler

alâvechi (A

) [ علِی وجه ] üzere

alâvefk (A

) [ علی وفق ] uygun olarak

âlâyiş (F

) [ 1 [آلایش

bulaşma

2

gösteriş

aleddevam (A

) [ علی الدوام ] sürekli

alef (A

) [ 1 [علف

ot

2

hayvan yemi

aleka (A

) [ 1 [علقه

kan pıhtısı

2

balçık

alelacele (A

) [ علی العجله ] çarçabuk

alelâde (A

) [ علی العاده ] sıradan, bayağı

alelamyâ (A

) [ علی العميا ] körükörüne

alelekser (A

) [ علی الاکثر ] çok defa

alelhusûs (A

) [ علی الخصوص ] özellikle

alelıtlâk (A

) [ 1 [علی الاطلاق

genellikle

2

rastgele

alelicmâl (A

) [ علی الاجمال ] topluca

alelinfirâd (A

) [ علی الانفراد ] birer birer

alelistimrâr (A

) [ علی الاستمرار ] sürekli, aralıksız

aleliştirâk (A

) [ علی الاشتراک ] ortaklaşa

alelkifâye (A

) [ علی الکفایه ] yeterince

alelumûm (A

) [ علی العموم ] genellikle, genelde, genel olarak

âlem (A

) [ عالم ] dünya; evren

alem (A

) [ 1 [علم

sancak

2

alem

3

nişan, alamet

âlemârâ (A

-F

) [ عالم آرا ] dünyayı süsleyen

alemdâr (A

-F

) [ علمدار ] sancaktar

âlemefrûz (A

-F

) [ عالم افروز ] dünyayı parlatan

âlemgîr (A

-F

) [ 1 [عالمگير

dünyayı fetheden

2

dünyaya yayılan

âlemiyân (A

-F

) [ عالميان ] insanlar

âlemşümûl (A

) [ علم شمول ] dünyayı kaplayan

âlemtâb (A

-F

) [ عالمتاب ] dünyayı aydınlatan

alenen (A

) [ علنا ] açıkça

alenî (A

) [ علنی ] açık, aşikâr

âlet (A

) [ 1 [آلت

araç, alet

2

aygıt

alettafsîl (A

) [ علی التفصيل ] ayrıntılı olarak

alettevâlî (A

) [ علی التوالی ] peşpeşe

10-06-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. â (F) [ 1 [آ ünlem edatı ey, hey 2iki kelimenin arasına girerek, anlamı pekiştiren yeni kelimeler türetmeye yarayan orta ek a?dâ (A) [ اعدا ] düşmanlar a?dâd (A) [ اعداد ] sayılar â?ik (A) [ عائق ] engel a?lâ (A) [ اعلی ] en yüksek, en yüce a?lâf (A) [ آلاف ] otlar a?lâl (A) [ 1 [اعلال hastalıklar 2sebepler a?lâm (A) [ 1 [اعلام bayraklar 2özel isimler a?lem (A) [ اعلم ] en iyi bilen a?mâ (A) [ اعمی ] kör a?mâk (A) [ اعماق ] derinlikler a?mâl (A) [ اعمال ] işler, ameller, davranışlar a?mâr (A) [ 1 [اعمار ömürler 2yaşlar a?nî (A) [ اعنی ] yani

10-06-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. a’râb (A) [ اعراب ] Araplar, çöl arapları a’râbî (A) [ اعرابی ] çöl arabı a’râz (A) [ اعراض ] belirtiler a’sâb (A) [ اعصاب ] sinirler a’sâr (A) [ اعصار ] yüz yıllar a’şâr (A) [ اعشار ] öşür vergileri, onda birler a’şârî (A) [ اعشاری ] ondalık a’vec (A) [ اعوج ] yamuk, eğri büğrü a’ver (A) [ اعور ] tek gözlü a’yâd (A) [ اعياد ] bayramlar a’yân (A) [ 1 [اعيان ileri gelenler, eşraf, sosyete 2gözler a’yün (A) [ 1 [اعين gözler 2pınarlar a’zâ (A) [ 1 [اعضا üyeler 2organlar a’zam (A) [ اعظم ] en büyük âb (F) [ 1 [آب su 2deniz 3ırmak 4tükürük 5özsuyu 6ter 7döl suyu 8sidik 9parlaklık 10yüzsuyu 11letafet, hava âb (F) [ آب ] Ağustos

10-06-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. âb -ı âbistenî [ 1 [آب آبستنی meni; 2bitkilerin yetişmesine neden olan su âb -ı adâlet [ 1 [آب عدالت adalet suyu; 2doğruluğun bereketi âb -ı ahmer [ 1 [آب احمر kızıl su 2kırmızı şarap 3gözyaşı âb -ı âteşîn [ 1 [آب آتشين ateşli su; 2kırmızı şarap; 3gözyaşı âb -ı bâdereng [ 1 [آب باده رنگ kızıl su 2gözyaşı, kanlı gözyaşı âb -ı engûr [ 1 [آب انگور üzüm suyu 2şarap âb -ı harâbât [ آب خرابات ] (meyhane suyu) şarap âb -ı kevser [ 1 [آب کوثر cennet suyu, 2şarap ab’âb (A) [ عبعاب ] vantrolog abâ (A) [ 1 [عبا kaba yün kumaş 2aba âbâ’ (A) [ 1 [آباء babalar 2gezegenler âbâd (A) [ آباد ] ebedler âbâd (F) [ آباد ] bayındır, mamûr âbâd etmek/eylemek 1mamûr etmek 2zenginleştirmek 3huzur vermek âbâd olmak 1mamûrlaşmak 2zenginleşmek 3huzura kavuşmak âbâdân (F) [ آبادان ] bayındır âbâdânî (F) [ آبادانی ] bayındırlık âbâdî (F) [ 1 [آبادی bayındırlık 2ince Hint kağıdı âbâl (A) [ آبال ] develer âbân (F) [ آبان ] Âbân ayı abâpûş (A-F) [ 1 [عباپوش abalı 2derviş 3yoksul âbâr (A) [ آبار ] kuyular âbcâme (F) [ آبجامه ] su kabı âbçîn (F) [ آبچين ] peştemal abd (A) [ 1 [عبد kul 2köle âbdân (F) [ 1 [آبدان su kabı 2mesane âbdâr (F) [ 1 [آبدار sulu 2parlak 3hoş âbdendân (F) [ 1 [آبدندان bön 2âciz abdest (F) [ 1 [آبدست abdest 2paylama abdesthâne (F) [ 1 [آبدستخانه tuvalet 2abdest alınan yer abdestlik (F-T) kısa cübbe âbek (F) [ 1 [آبک sulu 2cıva abes (A) [ عبث ] saçma, abes

10-06-2012	#6
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. add (A) [ عد ] sayma, görme, değerlendirme, kabul etme addedilmek sayılmak, görülmek, değerlendirilmek addetmek/eylemek saymak, görmek, değerlendirmek addolunmak sayılmak, kabul edilmek aded (A) [ عدد ] sayı adeden (A) [ عددا ] sayıca adedî (A) [ عددی ] sayısal âdem (A) [ 1 [آدم ilk insan, Adem Peygamber 2insan, adam adem (A) [ عدم ] yokluk, bulunmama, adem adem -i muvaffakiyet [ عدم موفقيت ] başarısızlık adem -i muvazenet [ عدم موازنت ] dengesizlik adem -i riâyet [ عدم رعایت ] uymama adem -i te’lîfiyet [ عدم تأليفيت ] uzlaşamama, bir araya gelememe adem -i teveccüh [ عدم توجه ] ilgisizlik ademâbâd (A-F) [ عدم آباد ] yokluk ülkesi âdemhâr (A-F) [ آدم خوار ] yamyam, insan yiyen âdemî (A-F) [ 1[آدمی insanoğlu 2insanlık âdemiyân (A-F) [ آدميان ] insanlar âdemiyyet (A) [ 1 [آدميت insanlık 2adamlık ades (A) [ عدس ] mercimek adese (A) [ عدسه ] mercek âdet (A) [ عادت ] alışkanlık, âdet âdeta (A) [ عادتا ] basbayağı âdeten (A) [ عدتا ] âdet olarak, geleneklere göre adhâ (A) [ اضحی ] kurbanlar âdi (A) [ عادی ] sıradan, âdi, değersiz adîd (A) [ عدید ] birçok adîde (A) [ عدیده ] birçok âdil (A) [ عادل ] adaletli

10-06-2012	#8
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. afrika (A) [ افریقا ] Afrika kıtası afsun (F) [ افسون ] büyü, efsun âftâb (F) [ آفتاب ] güneş âftâbe (F) [ آفتابه ] ıbrık, su kabı âftâbgîr (F) [ آفتابگير ] güneş alan, güneş gören âftâbî (F) [ آفتابی ] güneşlik âftâbrû (F) [ آفتاب رو ] parlak yüzlü afv (A) [ عفو ] bağışlama, af âgâh (F) [ آگاه ] haberdar âgâh etmek haberdar etmek âgâh olmak haberdar olmak âgâhî (F) [ آگاهی ] haberdarlık âgeh (F) [ آگه ] haberdar âgehî (F) [ آگهی ] haberdarlık âgîn (F) [ آگين ] dolu âgûş (A) [ آغوش ] kucak âğâliş (F) [ آغالش ] kışkırtma ağayân (T-F) [ آغایان ] ağalar âğâz (F) [ 1 [آغاز başlama 2başlangıç ağbiyâ (A) [ اغبيا ] kalın kafalılar âğişte (F) [ آغشته ] bulaşmış, bulanık ağlâl (A) [ 1 [اغلال boyunduruklar 2zincirler ağlât (A) [ اغلاط ] hatalar ağleb [(A) [ اغلب احتمال ] çoğunlukla, genellikle, sık sık ağleb -i ihtimâl [ اغلب احتمال ] büyük bir ihtimalle, büyük bir olasılıkla ağnâ (A) [ اغنی ] en zengin ağnâm (A) [ اغنام ] koyunlar ağniyâ (A) [ اغنيا ] zenginler ağniye (A) [ اغنيه ] şarkılar ağrâs (A) [ اغراس ] fidanlar ağrâz (A) [ اغراض ] maksatlar ağsân (A) [ اغصان ] dallar ağşiye (A) [ 1 [اغشيه perdeler 2zarlar ağyâr (A) [ اغيار ] yabancılar ah (A) [ 1 [اخ kardeş 2dost âh (F) [ 1 [آه feryat etme, feryat 2ilenme âh almak biri tarafından kendisine ilenilmek

10-06-2012	#9
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. âh ü zâr [ آه و زار ] âh edip inleme âhâd (A) [ آحاد ] birler ahad (A) [ احد ] bir ahali (A) [ اهالی ] halk, ahali, insan topluluğu ahavât (A) [ اخوات ] kızkardeşler ahbâb (A) [ 1 [احباب dostlar 2dost ahbap (A) [ احباب ] dostlar, sevdikler ahbâr (A) [ اخبار ] haberler ahcâr (A) [ احجار ] taşlar ahd (A) [ 1 [عهد yemin, and 2çağ, devir 3söz verme ahd -i atîk [ عهد عتيق ] Tevrat, Zebur ve Mezâmir ahd -i cedîd [ عهد جدید ] İncil ve ekleri ahdar (A) [ احضر ] yemyeşil ahdâs (A) [ 1 [احداث yeni olaylar 2dertler 3gençler ahdeb (A) [ احدب ] kambur ahdnâme (A-F) [ عهدنامه ] ahitname, antlaşma metni ahdüpeymân (A-F) [ عهد و پيمان ] and âhek (F) [ آهک ] kireç âhen (F) [ آهن ] demir âhendil (F) [ آهن دل ] acımasız âheng (F) [ 1 [آهنگ uyum, ahenk 2eğlence âheng -i esvât [ آهنگ اصوات ] ses uyumu âhengdâr (F) [ آهنگدار ] uyumlu âhenger (F) [ آهنگر ] demirci âhenggüzâr (F) [ آهنگ گذار ] uyumlu, ahenkli âhenîn (F) [ 1 [آهنين demirden 2demir gibi âhenîndil (F) [ 1 [آهنين دل katı yürekli 2yiğit âhenk (F) [ آهنگ ] ahenk, uyum âhenkdâr (F) [ آهنگ دار ] uyumlu, ahenkli âhenkeş (F) [ آهنکش ] miknatıs âhenrüba (F) [ آهن ربا ] miknatıs âhensâ(y) (F) [ آهن سای ] törpü âher (A) [ آخر ] başka, diğer âheste (F) [ آهسته ] yavaş, usul, ağır âhestegî (F) [ آهستگی ] yavaşlık

10-06-2012	#10
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. ahfâ (A) [ اخفا ] en gizli ahfâd (A) [ احفاد ] torunlar ahger (F) [ اخگر ] kor ateş ahibbâ (A) [ احبا ] dostlar, sevilenler; sevgililer ahid (A) [ عهد ] söz, yemin ahidşiken (A-F) [ عهدشکن ] sözünden dönen, antlaşmayı bozan âhîhte (F) [ آهيخته ] kınından çıkmış, sıyrılmış ahîr (A) [ آخر ] son, en son âhir -i kâr [ 1 [آخر کار sonunda 2sonuç âhirbîn (A-F) [ آخربين ] ileri görüşlü âhire (A) [ آخره ] son ahîren (A) [ اخيرا ] geçenlerde, son zamanlarda, son olarak âhiret (A) [ آخرت ] öbür dünya âhiretlik (A-T) 1ahiret kardeşi 2evlat edinilen öksüz âhirin (A-F) [ 1 [آخرین sonuncu 2sonrakiler âhirkâr (A-F) [ آخرکار ] sonunda, nihayet âhirülemr (A) [ آخرالامر ] sonunda, işin sonunda âhiz (A) [ آخذ ] alan ahize (A) [ آخذه ] alıcı gereç ahkâm (A) [ احکام ] hükümler ahlâf (A) [ اخلاف ] halefler ahlâk (A) [ اخلاق ] huy, ahlak ahlâk -ı amelî [ اخلاق عملی ] uygulamadaki ahlak anlayışı ahlâk -ı hasene [ اخلاق حسنه ] iyi huy ahlâk -ı nazarî [ اخلاق نظری ] teorideki ahlak anlayışı ahlâk -ı zemîme [ اخلاق ذميمه ] kötü huy ahlâken (A) [ اخلاقا ] ahlakça

10-06-2012	#13
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. akab (A) [ 1 [عقب arka, art 2topuk, ökçe akabât (A) [ 1 [عقبات yokuşlar 2tehlikeli anlar akabe (A) [ 1 [عقبه geçilmesi güç geçit 2yokuş akabinde (A-T) ardından akâid (A) [ عقائد ] inançlar, akideler akâmet (A) [ 1 [عقامت verimsizlik, durgunlaştırma, aksatma 2kısırlık akar (A) [ عقار ] kazanç sağlayan mülk akarât (A) [ عقرات ] kazanç sağlayan mülkler, akarlar akbeh (A) [ اقبح ] çok çirkin akd (A) [ 1 [عقد düğümleme, bağlama 2nikah 3kararlaştırma 4kurma akdâh (A) [ اقداح ] kadehler akdâm (A) [ اقدام ] ayaklar akdedilmek yapılmak, uygulanmak, icra edilmek akdem (A) [ اقدم ] önce, önceki akdes (A) [ اقدس ] en kutsal akdetmek/ eylemek yapmak, uygulamak, icra etmek, imzalamak, antlaşma yapmak, sözleşme yapmak akıbet (A) [ عاقبت ] son âkıbetbîn (A-F) [ عاقبت بين ] sonu gören, ileri görüşlü âkıbetendîş (A-F) [ عاقبت اندیش ] sonunu düşünen âkıbetülemr (A) [ عاقبت الامر ] sonunda âkıl (A) [ عاقل ] akıllı, akıl sahibi akıl (A) [ عقل ] akıl âkılâne (A-F) [ عاقل ] akıllıca âkıle (A) [ عاقله ] akıllı kadın âkır (A) [ 1 [عاقر kısır 2verimsiz âkid (A) [ عاقد ] akit yapan akîde (A) [ عقيده ] inanç, akide akîdefurûş (A-F) [ عقيده فروش ] inanç tüccarı akîk (A) [ عقيق ] akik taşı âkil (A) [ آکل ] yiyen akîm (A) [ 1 [عقيم kısır 2sonuçsuz akim kalmak gerçekleşememek, sonuçsuz kalmak akis (A) [ عکس ] yansıma, aksetme, akis akl (A) [ عقل ] akıl akl -ı bâliğ [ عقل بالغ ] ergin akl -ı evvel [ عقل اول ] Tanrı akl -ı küll [ 1 [عقل کل doğadaki genel uyum 2Cebrail akl -ı mücerred [ عقل مجرد ] soyut akıl akl -ı selim [ عقل سليم ] sağduyu aklâm (A) [ 1 [اقلام kalemler 2yazı gereçleri 3devlet daireleri aklen (A) [ اقلا ] akılca aklıselim (A-F) [ عقل سليم ] sağduyu

10-06-2012	#15
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı - Türkçe Sözlük A Harfi. alâhide (A) [ عليحده ] tek başına, başlı başına alâik (A) [ علائق ] alakalar, ilgiler alâim (A) [ ] işaretler, alametler alâim-i semâ [ علائم سما ] gökkuşağı alak (A) [ 1 [علق kan pıhtısı 2sülük alâka (A) [ علاقه ] ilgi, alaka alâkabahş (A-F) [ علاقه بخش ] ilgilendiren, ilgili alâkadar (A-F) [ علاقه دار ] ilgili, alakalı alâkadar etmek ilgilendirmek alâkadar olmak ilgilenmek alakadârân (A-F) [ علاقه داران ] ilgililer alâkadrilimkân (A) [ علاقدرالامکان ] olabildiğince âlâm (A) [ آلام ] elemler, acılar alâmât (A) [ علامات ] işaretler, alametler alâmet (A) [ علامت ] işaret, iz, alamet, belirti 2çok iri âlât (A) [ آلات ] aletler alâvechi (A) [ علِی وجه ] üzere alâvefk (A) [ علی وفق ] uygun olarak âlâyiş (F) [ 1 [آلایش bulaşma 2gösteriş aleddevam (A) [ علی الدوام ] sürekli alef (A) [ 1 [علف ot 2hayvan yemi aleka (A) [ 1 [علقه kan pıhtısı 2balçık alelacele (A) [ علی العجله ] çarçabuk alelâde (A) [ علی العاده ] sıradan, bayağı alelamyâ (A) [ علی العميا ] körükörüne alelekser (A) [ علی الاکثر ] çok defa alelhusûs (A) [ علی الخصوص ] özellikle alelıtlâk (A) [ 1 [علی الاطلاق genellikle 2rastgele alelicmâl (A) [ علی الاجمال ] topluca alelinfirâd (A) [ علی الانفراد ] birer birer alelistimrâr (A) [ علی الاستمرار ] sürekli, aralıksız aleliştirâk (A) [ علی الاشتراک ] ortaklaşa alelkifâye (A) [ علی الکفایه ] yeterince alelumûm (A) [ علی العموم ] genellikle, genelde, genel olarak âlem (A) [ عالم ] dünya; evren alem (A) [ 1 [علم sancak 2alem 3nişan, alamet âlemârâ (A-F) [ عالم آرا ] dünyayı süsleyen alemdâr (A-F) [ علمدار ] sancaktar âlemefrûz (A-F) [ عالم افروز ] dünyayı parlatan âlemgîr (A-F) [ 1 [عالمگير dünyayı fetheden 2dünyaya yayılan âlemiyân (A-F) [ عالميان ] insanlar âlemşümûl (A) [ علم شمول ] dünyayı kaplayan âlemtâb (A-F) [ عالمتاب ] dünyayı aydınlatan alenen (A) [ علنا ] açıkça alenî (A) [ علنی ] açık, aşikâr âlet (A) [ 1 [آلت araç, alet 2aygıt alettafsîl (A) [ علی التفصيل ] ayrıntılı olarak alettevâlî (A) [ علی التوالی ] peşpeşe