Kolha

Kolhis ya da Kolha, Kolheti, Kolhida Lazca: Ǩolxa , Gürcüce: კოლხეთი), günümüzde Rusya sınırları içinde kalan Pityrus-Gelincik?ten başlamak üzere, güneyde Ünye civarına kadar uzanan tarihî bölgenin adıdır

Kolhis adından bilinen anlamda ilk kez MÖ 8 yüzyıla ait Urartu yazıtlarında bahsedilmiştirKolhis adından Eski Yunan ve Roma tarihçileri de "Colhida" ve "Colchis" adıyla sıkça söz etmiştir

Lazi, Zan, Tzan, Tzani, veya Tçani olarak geçen etnik terimlerin Kolhisliler?e tekabül ettiğini ve hepsinin özünde aynı kavmi nitelendiği bilimsel çevreler tarafından kabul görmektedir V Minorsky, Çan kelimesinin Yunanca Sannoi/Tzannoi kelimeleriyle aynı şeyi ifade etiğini, Procopius ise Tzani veya Kolhis olarak bilinen halkın artık Lazi olarak adlandırıldığından bahsetmiştir

Kolhis krallığı, Roma İmparatorluğu tarafından yıkılmıştır ve Apsiller, Abasglar, Misimya, Sanigya ile Lazika, Svaneti ayrı ayrı krallıklara bölünmüşlerdir Bronz çağında, Kolhis kültür alanının sınırları, sahilde, batıda Ünye, kuzeyde Tuapse?ye kadar uzanmaktaydı Kolhis, Homerik çağ Greklerinin ilgi alanıydı Eski Yunan efsanelerinde Argonotlar?ın, Karadeniz?i aşarak Altın Post?u ele geçirmek için Kral Aetes?in ülkesi Kolha?ya ayak bastıkları anlatılır Urartu?ya karşı verdiği savaşlar Kolhis?in büyük güç kaybına yol açıyor ve devlet giderek zayıflıyordu Bununla birlikte Kimmer akınlarıyla zayıflayan devlet, Mithradat hanedanı döneminde yıkılmıştır

Milattan öncesine dayanan çeşitli yazılı kaynaklar, Güneydoğu Karadeniz Bölgesinde yaşayan, birbirleriyle kaynaşmış ve Kolha vadisinde yaşayanların akrabaları olan kabileleri zikreder MÖ 1 yüzyılda Kolha (Laziǩa) ve Kartli (İberya / Gürcistan) Krallıkları arasında birbirleri üzerinde egemenlik kurmayı amaçlayan sürekli savaşlar yaşandı Neticede Romalılar, bölgeyi işgal etti ve son Kolha Kralığı da böylece tarih sahnesinden silinmiş oldu