Ahmet Haşim'in Şiir Anlayışı Nasıldır? Ahmet Haşim'in Şiirleri Nasıl Şiirlerdir?

Ahmet Haşim'in Şiir Anlayışı Nasıldır? Ahmet Haşim'in Şiirleri Nasıl Şiirlerdir?
Ahmet Haşim'in Şiir Anlayışı Nasıldır? Ahmet Haşim'in Şiirleri Nasıl Şiirlerdir?
Ahmet Haşim (1885 -1933)

Ahmet Haşim, Millî Edebiyat akımının etki¬li olduğu yıllarda yaşayıp şiirler yazmasına karşın bu akımın şairi değildir, iki noktada millî edebiyatçılardan ayrılır Bunlardan bi¬rincisi şiirinin estetiği, ikincisi şiirinin içeri¬ğidir Onun şiir estetiği saf (öz) şiir anlayışı¬na bağlıdır Eserlerinde sadece kendi ru¬hunun sesini yansıtmış, Türk milletinin hiç¬bir millî ve sosyal problemi ile ilgili tek bir şiir yazmamıştır Şiir dili, imge kaynakları bakımından millî özelliklere sahip değildir Fildişi kuleye çekilen eski Yunan mitolojisindeki sanatçılar gibidir Zira şiir dili ve im¬ge zenginliği ancak uzmanların ya da şiir fetişistlerinin zevk alabileceği bir yoğunluk ve derinliktedir Şiirinin dağarcığını oluştururken Türk halkının konuşup anlaştığı dili değil, lügati kullanmıştır

Hep aynı tarz şiir yazmıştır Şiirinde aşamalı bir değişme yok¬tur Yalnızca derinleşme ve ustalaşma söz konusudur Şiirimize getirdiği imgeler, yeni ve özgün olmakla birlikte Türk hayal sis¬teminin ve doğayı algılama ve yorumlama anlayışının bir ürünü değildir "Çöl, göl, akşam, gurbet, daüssıla" gibi imge ve kavramlarda ısrar etmesi sanatını sınırlamıştır

Oysa o devirde Yeni Lisan hareketi, yeni bir şiir dili bulmuş, he¬ceyi şiirin gündemine oturtmuş, millet denen topluluğun edebi¬yatını yaratmıştır

Ahmet Haşim Batı şiirini, özellikle de Fransız şiirini iyi incele¬miştir Emile Verhaeren, Baudelaire, Rodenbach, Albert Sema¬in, Valery, Mallarme gibi şairlerin etkisi görülür Fecr-i Âti toplu¬luğunun "Sanat şahsi ve kişiseldir" anlayışına ömrünün so¬nuna kadar sadık kalmıştır Bu bakımdan Haşim'in şiirlerinde hiçbir ideolojik, sosyal ve siyasal konu yer bulmaz

Ahmet Haşim'in şiirlerinde sembolizmin etkisi vardır Ancak onun, tam anlamıyla sembolist olduğu da söylenemez Her ne kadar, sembolizmi bazı yanlarıyla benimsemiş, Piyale önsö¬zünde bu konuda görüşler ileri sürmüşse de savunduğu ilkele¬ri şiirlerinde tam olarak uygulamamıştır

Ahmet Haşim'i sembolistlere bağlayan belli başlı özellikler şun¬lardır: "Şiirde iç ahenge önem vermek, ruh halini yansıtan renkli doğa görünümleri çizmek, öznelci, kötümser bir dün¬ya görüşü taşımak, toplum gerçeklerine ilgisiz kalmak, sık sık akşam zamanını işlemek"

Şiirleri belli bir anı yakalamak için çaba gösteren empresyonist (izlenimci) ressamları akla getiren Haşim'in üç döneminde, üç ayrı renge düşkünlük göstermesi ilginçtir "Şi'r-i Kamer"lerde sarı, "Göl Saatleri'nde" kara, "Piyale'de" kırmızı renkler ağır basar

Ahmet Haşim, sembolizmin çağrışım özelliğinden yararlanma¬nın yanında, Türk şiirinin mecaz ve istiare sanatlarına da yas¬lanmış bir şairdir

Ahmet Haşim, bütün şiirle¬rinde aruz ölçüsünü kullanmıştır Heceyi "köylü vezni" diye küçümsemiştir O dönemde aruz ölçüsü, yerini heceye bırakmış¬ken ve herkes heceyle yazarken, Ahmet Haşim, aruzdan vaz¬geçmemiştir Şiirlerindeki uyak aksaklıkları ise daha çok yazılış benzerliğine aldırmamasından, uyak anlayışında da eski kural¬lardan sıyrılıp bir serbestlik aramasından kaynaklanır

Ahmet Haşim'in en çok kullandığı nazım birimi dörtlüktür Ger¬çi bu alanda tutucu davranmamış, birçok biçimi denemiştir "Şi'r-i Kamer"ler mesnevi biçimindedir, soneleri vardır, üçlü, beşli, altılı dize kümelerini denemiş; hatta bunları aynı şiir için¬de kullanmıştır Biçim açısından şiirimize getirdiği önemli bir yenilik ise serbest müstezat'tır Müstezat, bir Divan edebiyatı biçimidir Servet-i Fünûn şairleri müstezatın ölçüsüne bağlı kal¬mayıp, dizeleri istedikleri boyda, yani istedikleri ölçülerle kura¬rak değişik biçimler denemiş, anlamı da beyitlerden kurtarıp şiirin bütününe yaymışlardı Haşim bu konuda daha da ileri git¬miş, her dizede başka bir ölçü kullanmış, sembolist şairlerin "vers libre" dedikleri özgür koşuk anlayışına yönelmiştir Buna rağmen onun serbest müstezatları, yine de ölçülü ve uyaklıdır Sonraki kuşaklar Haşim'in serbest müstezatını heceye uygula¬mışlardır

Ahmet Haşim'in dili çok küçük bir sözlükten oluşur Sözcükle¬rinin az olması, işlediği konuların sınırlılığındandır Çünkü onun, konularında, benzetmelerinde, duygularında, düşünce¬lerinde bir çeşitlilik bulunmaz; hep aynı şeyleri, hem de aynı sözcüklerle anlatır Kavramları sözcüklerinden de azdır Çünkü üç dilden (Arapça, Farsça, Türkçe) eş anlamlı sözcükler kulla¬nır Şiirlerinde "gece"nin yanında onunla anlamdaş olan "leyi" ile "şeb"i; "akşam"ın yanında "mesa" ile "şam"ı; "yıldız"ın ya¬nında "necm", "kevkeb" ve "sitare"yi kullanmıştır Kavram darlığını bu eş anlamlı sözcüklerle örtmeye çalışmıştır İlk şiirle¬rinden son şiirlerine doğru dilini sürekli arındırıp Türkçeleştirdi-ği söylenebilir Kullandığı sözcükler genelde doğayla, kendisiyle ve kadınla ilgili olmak üzere üç kümede toplanır Doğa ile il¬gili sözcükleri ise genellikle "akşam, gece, gökyüzü, aydınlık, karanlık" çerçevesinde döner Renk bildiren sözcüklere de çok önem verir, bu konuda bir ressam kadar duyarlıdır, iç dün¬yasıyla ilgili sözcükler ise çoğunlukla üzüntü belirtir; sevinç çok azdır Tarih, toplum, siyaset, ahlak vb ile ilgili sözcüklerse he¬men hemen hiç görülmez Dili konuşma dili değildir Önceleri Servet-i Fünûn etkisindeyken, zamanla bu etkiden sıyrılmış, geleneksel şiir dilinin dışında, bütünüyle kendine özgü yapay bir dil kurmuştur