Amerika Kıtası'nda Kurulan Uygarlıklar Hangileridir Amerika Kıtası'nın Uygarlıkları

Amerika Kıtası'nda Kurulan Uygarlıklar Hangileridir Amerika Kıtası'nın Uygarlıkları
Amerika Kıtası'nda Kurulan Uygarlıklar Hangileridir Amerika Kıtası'nın Uygarlıkları
AMERİKA KITASI' NIN GENEL ÖZELLİKLERİ

Kıta' nın toplam yüzölçümü : 42 037 784 km² ' dir Bunun 24 242 364 km² ' sini Kuzey ve Orta Amerika oluşturur

Kıta genel olarak 82º Kuzey, 55º Güney enlemleri arasındadır

Kuzey ve Güney Kutup noktasına en yakın olan kıtadır

Güney Yarım Küre' de en fazla kara parçasına sahip olan kıtadır

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ:

Kuzey ve Güney Amerika' nın yeryüzü şekilleri birbirine benzerlik gösterir Kıta' nın yeryüzü şekillerini 3 ana ünite meydana getirir: Platolar, Dağlar ve Ovalar

Kıta' nın en geniş platoları Kıta' nın Doğu' sunda yer alır Kıta'nın Doğu' sundaki platolar, Hersinya ve Kaledonya kıvrımları çevresinde, Huran kıvrımlarının üzerinde gelişmişlerdir

Bu özelliği gösteren, Kıta' nın en önemli platolarını Kuzey Amerika' da Labrador ve Ozark, Güney Amerika' da ; Guyana ve Brezilya platoları oluşturur

Kıta' nın Batı' sında 3 Zamanda oluşan dağların çevresinde platolar yer alır bunlarında en önemlilerini Kuzey Amerika' da ; Colarado, Colombiya ve Büyük Havza oluşturur G Amerika' da; Peru, Bolivya ve Patagonya Platoları oluşturur

Amerika Kıtası' nın ovalarının toplam yüzölçümü, Avrupa' nın ovalarının toplam yüzölçümünden daha fazladır

Kıta' da kıyı ovaları fazla değildir

Kıta' nın en önemli kıyı ovaları K Amerika' nın Doğu' sundaki Atlantik kıyı ovası ile K Amerika' nın Güney' indeki Körfez kıyı ovasıdır

Kıta' da en çok iç ovalar yer alır Kıta' nın en büyük ovasını K Amerika' da Kayalık ve Appalach dağları ile göller Yöresi- Meksika Körfezi arasındaki merkezi ovalar oluşturur ( Büyük Ovalar ) G Amerika' da en önemli iç ovaları Parana ve Pampalar iç ovaları oluşturur

Kıta' daki dağlar Atlantik ve Pasifik cephesi dağları olmak üzere 2 gruba ayrılır

Kıta' nın Doğu' sunda 1 zamanda oluşmuş yükseklikleri ve devamlılıkları fazla olmayan dağlara Atlantik Cephesi dağları adı verilir Bu açıdan K Amerika' nın en önemli dağlarını Appalach Dağları oluşturur (Bu dağlar ABD' nin en zengin Kömür rezervi sahasıdır )

Güney Amerika'daki bu oluşum özelliğini gösteren dağlara ise Atlantik Kıyısı Dağları adı verilir Bu dağların büyük bir kısmı Brezilya sınırları içindedir

Kıta' nın Batı' sında 3 Zamanda oluşan dağlara ise Pasifik Cephesi Dağları adı verilir K Amerika' daki bu dağlara Kanditileraralar( Kayalık) denir K Amerika' nın ve kayalık Dağları' n en yüksek zirvesi Alaska' daki Mc Kinley Dağı' dır (6194 m )

G Amerika' daki dağlara ise Ant Dağları adı verilir devamlılığın ve yükseltinin en fazla olduğu dağlardır

Ant Dağları' nın, G Amerika' nın ve Amerika Kıtası' nın en yüksek zirvesi Arjantin- Şili sınırındaki Acancagua Dağı' dır (7070 m )

Orta Amerika' da Kayalık ve Ant dağları' nı birleştiren, aynı oluşum özelliği gösteren, yükseltisi fazla olmayan dağlar ve platoluk alanlar yer alır

Amerika Kıtası' nda çöller fazla yer tutmaz K Amerika' nın en önemli çöllerini : Nevada ve Arizona çölleri oluşturur G Amerika' da ise Atacama Çölü yer alır

İKLİMİ :

Kıta' da Muson İklimi haricine bütün iklim tipleri ve kuşakları görülür

Kıta' da yıllık ortalama sıcaklıklar en fazla Ekvator' dadır En az ise Alaska ve Grönland' dadır

G Amerika' nın 2/3 ' si Tropikal kuşakta yer aldığı için en fazla sıcak iklimler görülür

K Amerika' da ise en fazla Orta Kuşak iklim tipleri görülür

Kıta' da ; Tropikal, Subtropikal, Orta Kuşak, Kutup Bölgeleri bitki örtüsü kuşakları görülür

Amazon Havzası nemli tropikal ormanların en geniş alan kapladığı yerdir

Kıta' da orman bitki örtüsünün en fazla olduğu ülke Brezilya' dır (% 62' si)

Amazon alçak sahası ova karakteri göstermesine karşılık, esas önemli olma özelliğini orman bitki örtüsü olması oluşturur

Amerika Kıtası' nda atlas Okyanusu' na dökülen akarsuların boyları uzun, su toplama havzaları daha geniştir 2 önemli su toplama kaynağı vardır Bunlar:Kayalık ve Ant Dağları' dır

Kıta' nın ve Dünya' nın en uzun nehrini Missisipi oluşturur Amerikan halkı uzunluğu ve ekonomik katkısından dolayı bu nehre Suların Babası adını vermiştir

K Amerika' nın diğer önemli nehirleri ise : Yukon, Nelson, Kolarado oluşturur

G Amerika' nın en önemli akarsuyu ise Amazon' dur Su toplama hazasının genişliği (7000050 km² ), debisinin yüksekliği, (120000 m³/ san ) açısından Dünya' nın en önemli akarsuyudur Atlas Okyanusu' na döküldüğü kesimde med-cezir olayından dolayı birkaç metre yüksekliğinde su seddi meydana getirir ki buna Pororoca veya Amaçunu adı verilir G Amerika' nın diğer önemli akarsuyunu ise San Francisco ve Parana ( Rio de La Plata) oluşturur

Kıta' da göller K Amerika' da toplanmıştır K Amerika' nın ve Kıta' nın en büyük gölünü Superior (83100 km² ) oluşturur Kanada ile ABD sınır sahasına Göller Bölgesi veya Göller yöresi adı verilir Bu göller kanallarla birbirine bağlantılıdır Lawrence Körfezine kadar bu durum devam eder

Dünya' nın ve Kıta' nın en büyük yüzölçümlü ülkesi; Kanada' dır (9970106 km² ) Sonra ABD ve Brezilya gelir

KITA' NIN BEŞERİ ÖZELLİKLERİ :

1995 yılına göre nüfusu 810 milyon' dur K Amerika' daki nufus artış hızı, Orta ve G Amerika' ya göre düşüktür

Nüfus yoğunluğu en fazla Orta Amerika ülkelerindedir

Alan olarak ise nufus yoğunluğu en çok olan yer Göller Yöresi ve Kaliforniya Yarımadası' dır Nüfus yoğunluğunun en az olduğu yerler ise Patagonya, Any dağları' nın yüksek kesimleri, Alaska ve Kanada' nın kuzeyi' ve çöllerdir En az olan yer ise Grönland' dır

Avrupalılar' ın en fazla olduğu kıtadır

K Amerika' ya en çok İngilizler; Orta ve G Amerika' ya ise İspanyollar ve Portekizliler göç eder

Amerika' da daha önceki yy ' larda yerlilerin kurduğu uygarlıklar vardır: Astekler, Meksika' da ; İnkalar, Peru' da ; Mayalar, Yukatan Yarımadası' nda ; Şipkalar, Kolombiya' da dırlar en gelişmiş olanı İnka uygarlığıdır

Kıta' da günümüzde azda olsa ilkel yerleşmeler görülür K Amerika' da yerlilerin Ren geyiği ve Bufala derisinden yaptıkları kulübelere Tipi adı verilir ve hâlâ kullanılmaktadır Eskimoların kar evlerine ise İnglu adı verilir

Ekvatoral Bölgede de ağaçtan yapraktan ve sazlardan yapılan kulübeler kullanılır

Kıta' da modern yerleşmeler en fazla ; ABD, Kanada ve Brezilya' da görülür

Şehir sayısı ve şehirli nüfus artışı Anglo Amerikan ülkelerinde ( ABD, Kanada) ve Orta Amerika ülkelerinde daha fazladır

KITA' NIN EKONOMİK ÖZELLİKLERİ :

Kıta' nın ekonomik faaliyetlerinde ülkeler düzeyinde büyük farklılıklar görülür

Tarım faaliyetlerinde; ürün çeşitliliği ve zirai sistem çeşitliliği en fazla olan Kıta' dır

Kıta' nın en önemli tarım ürünü; Buğday, Mısır, Pamuk, Tütün, Ayçiçeği, kahve, Kakao ve muz oluşturur

Mısır, Buğday Pamuk, Tütün ve Ayçiçeği üretimi Dünya' da en fazla olan ülke ABD' dir

Kıta' da Kahve üretimi en fazla olan ülke Brezilya' dır

Beslenen hayvan sayısı, et ve süt üretimi açısından ; ABD, Brezilya, Arjantin, Kanada başta gelir

Arjantin özellikle koyun besiciliği ile ön plandadır

Balıkçılıkta Anglo Amerikan ülkeleri başta gelir

Dünya' da balıkçılık faaliyetleri en gelişmiş olan ülke ABD' dir

Balina avcılığında ise Japonya, Norveç ve ABD ilk üç sırayı oluşturur

Kıta' nın bazı sahaları madenler bakımından zengindir

Demir, Bakır ve Kurşun maden rezervi en çok olan kıtadır

Demir madeni rezervinin Dünya' da en fazla olduğu ülke Brezilyadır

Bakır madeni en çok kıtada ABD' de bulunur

Yakıt madenleri içinde kıtanın en önemli rezerv kaynağını Linyit kömürü oluşturur Linyit kömürü rezervinin en fazla olduğu kıtadır

Dünya Linyit Kömürü rezevinin % 49' u,

Dünya Taş Kömürü rezervinin % 25' i,

ü Dünya Petrol rezervinin % 15' i bu kıtadadır

Kömür ve Petrol bakımından kıtanın en zengin ülkelerini ; ABD, Kanada, Meksika, Venezüella, Brezilya oluşturur

Yıllık kömür üretimi Dünya' da en fazla olan ülke 9 milyon tonla ABD' dir

Hidroelektrik enerji üretiminde kıtada ; ABD, Kanada, Brezilya, Meksika, Peru ve Kolombiya önde gelir

Alternatif enerji kaynaklarından enerji üretme çalışmalarının ve harcamalarının en fazla olduğu kıtadır

SANAYİ :

Kıta' da en fazla sanayileşmiş olan ülke ABD' dir 2 sırada ise Kanada gelir

Bu ülkelerde her alanda sanayi üretimi gelişmiştir

Meksika, Venezüella, Brezilya ve Arjantin! sanayileşme hızı yüksek olan ülkelerdir

Meksika ve Venezüella' da ; madenciliğe bağlı ( Petro- Kimya )sanayi kolları ; Arjantin' de, tarıma bağlı sanayi kolları(Gıda endüstrisi); Brezilya' da, tarım, orman ürünleri, demir- çelik sanayi kolları ülke ekonomisine en çok katkı sağlayan öncü sektörlerdir

Dünya' da kişi başına ne fazla gıda maddesi tüketen ve en fazla kalori alan ülke; ABD' dir

Dünya' da ; enerji tüketimi, otomobil ve telefon kullanımı en fazla olan ülke ABD' dir

ULAŞIM :

Ulaşım yolları çeşitliliği en fazla olan kıtadır Kara ulaşımında en büyük zorluk, ekvatoral ormanlarda ve Ant Dağları' nda görülür

Kara yolu ulaşımında en fazla gelişen ülke ABD' dir

Hava yolu ulaşımında da ABD ve Kanada gelir

Kıtada deniz yolu ulaşımında en büyük gelişmeyi 15 Ağustos 1914 yılında açılan Panama Kanalı sağlamıştır Yapımını Fransızlar başlatmış, ABDliler bitirmiştir

TİCARET :

Kıta ülkelerinin ihracatında bazı ürünler ön plandadır:

Brezilya' da; Orman ürünleri, Demirçelik, Kahve,

Meksika ve Venezüella' da ; Petrol,

Arjantin' de canlı hayvan (koyun), et ve süt ürünleri,

ABD ve Kanada da çeşitlilik vardır

Dünya' da kıtada ticaret hacmi en yüksek olan ülke ABD' dir

Kıtada turizm geliri en fazla olan ülke ABD'dir (60 milyar $)

Kişi başına yıllık milli gelirin en yüksek olduğu ülke ABD' dir (24 750 $)