Beyin Nasıl Öğrenir? İnsan Beyninin Çalışma Biçimi - Beyin Nasıl Çalışır?

Beyin nasıl öğrenir? İnsan Beyninin Çalışma Biçimi - Beyin Nasıl Çalışır?
Beyin nasıl öğrenir? İnsan Beyninin Çalışma Biçimi - Beyin Nasıl Çalışır?
Beyin nasıl öğrenir?

Beynin nasıl öğrendiği konusunda son yirmi yıl içindebeklenmedik gelişmeler oldu Beyninin her iki lobundanbiri alınan bir hasta üzerinde, 1981 yılında RogerSperry adlı bilim adamının ortaya çıkardığı gerçeklerhızlı öğrenme ve hafıza eğitimi metotlarında çığıraçtı Ülkemizde eğitim niçin “öğrenciler için külfetve hatta çekilmez yük haline geldi?” Neden okulunubitiren işe yarar hayat becerileri kazanamamakta,mesleğini öğrenememektedir? Tüm bu soruların cevabıaslında beynin nasıl öğrendiği ile ilgiligörünmektedir Beyin ve öğrenme gerçeklerine ters birşekilde sürdürülen eğitim, eğitmemektedirSon yıllardaki bunca gelişmelere rağmen beyin, hâlâinsan vücudunun çalışması hakkında en az şey bilinenorganı olma özelliğini koruyor Bilim adamları, birçokkişinin beyin potansiyelinin yalnızca % 4–8 arasındakibir kısmının kullanıldığını öne sürmektedir Buna görekeşfedilmemiş engin bir dünyanın küçük bir adasındayaşıyoruz Son zamanların en büyük bilimsel çalışmasıolan “genom projesi”nden sonra beynin sırlarınınçözülmesi bilim dünyasının hedef tasarısı halinegeldi Yakın gelecekte özellikle eğitim ve öğrenmekonusunda yeni çığırlar ve olağanüstü ufuk ve imkanlarortaya çıkabilir

Beyin gerçekleri, başarılı bir eğitimin insanınöncelikle kendini tanıması ve keşfetmesine bağlıolduğunu gösteriyor İnsan beyni yaratılış itibarıylabir öğrenme programıyla yüklü olarak gelmektedirAncak bu programın yanında “kullanıcı el kitabı”mevcut değildir Zaman geçtikçe öğrenilen bilgi vebecerilerin modası geçmekte ve kullanılmaz halegelmektedir Modası geçmeyen ve hayat boyunca ihtiyaçduyduğumuz ise “öğrenmenin öğretilmesidir” Günümüzünbaşarılı insanı, beyninin her iki yarısını da etkilibir şekilde kullanabilen ve gerektiğinde birindendiğerine kolaylıkla geçebilen insan olarakdeğerlendiriliyor artık Beyin hücreleri arasındakibağlantıları gelişmemiş insanlar, beyinlerine ne kadarbilgi yığmış olurlarsa olsunlar düşünce–muhakeme–akılyürütme becerileri gelişmemekte, bu yüzden deeğitilmiş sayılmamaktadır Beyin nasıl öğreniyor?Beynin öğrenme ile ilişkisi nedir? Şimdi bunları elealalım

Hipokamp ve etkili öğrenme

Beyin, iç içe üç bölüm halindedir Orta beyindebulunan “hipokamp” (hippocampus) “hafızanınmerkezi”dir Bu merkez adeta beynin yazıcısı gibifaaliyet gösterir “Beynin yazıcısını” kendiisteğimizle çalıştırıp, istediğimiz bilgilerikaydedebilir miyiz, sorusuna vereceğimiz cevap“evet”tir

Hipokamp bölgesi bilgilerin kalıcı hafızaya geçipgeçmeyeceğine karar veren merkezdir Beynin hipokampolarak adlandırılan bölgesinde, sinapslar (nöronlarınbirbiriyle haberleştikleri noktalar) yüksek frekanslıelektrik sinyalleriyle uyarılınca sinaptik bağlantılargüçleniyor

Çeşitli öğrenme kanallarından bize ulaşan bilgilerverdiğimiz önem derecesine göre kaydolmaktadır Merakve ilgi duymadığımız, önemsemediğimiz; kısacasıduyguların hareketlenmediği olaylarda gelen bilgilerdüşük frekanslı elektrik sinyalleri şeklindedirSonuçta zayıf sinaptik bağlar oluşur ve beyin“harddiskine” (korteks) kayıt işlemi gerçekleşmezÇünkü böyle durumlarda “alıcılar” (duygular) hareketegeçmemektedir Duyguların uyandığı olaylarda isehipokamp hareketlenmekte, beynin en dış tabakasındabulunan “kortekse” kayıt işlemi tamamlanmaktadır

Beynin üçüncü kısmı olan korteks, beynin düşünen,konuşan, yazan, yeni buluşlar yapan, merak eden, planyapan, öğrenmenin, zekanın ve hafızanın oluştuğu bölümolup, sınırsız bir kapasiteye sahip görünmektedirÜzerindeki görme, duyma ve diğer algılamamerkezleriyle ve dış dünyayla sürekli iletişimhalindedir Bu kapasiteyi nöronlar arasında kurulanilişkiler sağlamaktadır Duyguları uyandıran olaylarorta beyinde bulunan “hipokamp” vasıtasıyla beyinkorteksi üzerine kaydedilmektedir

Öğrencinin konuya ilgisinin çekilmediği, merakınuyandırılmadığı ve konunun zevkli ve eğlenceli hâlegetirilmediği “öğretme süreçlerinin “başarısız kalması“hipokamp” denilen beyin bölgesinin uyarılmamasıylailgilidir Üzerinde “merak ve ilgi” etiketi taşımayanbilginin beyne girmek için gerekli vizeyi almasımümkün değildir Bu yüzden de “Merak ilmin hocasıdır”denilmiştir

Beyin lobları ve öğrenme

Birçok test sonucunda, beynin sol lobunun, konuşma,matematiksel işlemler, diziler, sayılar ve analiz gibikonularda çok üstün olduğu, mantıklı ve doğrusalçalıştığı tespit edildi Araştırma sonuçları beyninsağ lobunda da, ritim, hayal kurma, renkler, boyut,hacim, müzik gibi fonksiyonların icra edildiğiniortaya koymaktadır Beynin sol tarafı bilgiyi mantıklıve doğrusal olarak işlemekte, sağ lob ise artistiktarafı oluşturmakta, detaydan çok resmin bütünüyleilgilenmekte ve bilgiyi şekil ve hayal gücüyleişlemektedir

Sağ lobun duygular ve hayallerin etkisinde olduğu vefotoğrafik, yani bütünsel öğrendiği ortaya çıktı Buyüzden bilgiyi sıra ile işleyen sol lobun aksine sağlobun öğrenmede çok daha hızlı ve etkili olduğuanlaşıldı Ayrıca, insanın mucitlik ve üretkenlikkısmı sağ lob fonksiyonları arasında yer almaktadırSadece sol lobu gelişmiş olan ve bu lobu iyi kullananinsanların üretken düşünebilmesi için sağ loblarını dageliştirmeleri gerekmektedir Öğrendikleri konular veformüllerden yeni şeyler üretebilmeleri için beyninsağ lobunu da işin içine katmaları gerekmektedir

Beynin her iki lobu birbirini tamamlayan fonksiyonlarasahiptir Her iki lob arasında yoğun sinir lifindenoluşan “korpus kallosum” ağ demeti bulunur Bu ağ,beynin sağ ve sol lobu arasında sürekli bilgialışverişinin yapılmasını sağlayan bir köprüdür

Sağ beyin yaratıcılığı, duygusallığı, seslere verenklere, hayal gücüne, sezgilere ve soyutalgılamalara daha yatkın çalışırken; sol beyinmantıklı, sistematik ve analitik düşünmeye, yazı vesayılara, ölçme değerlendirme ve eleştirmeye dahayatkın olarak çalışmaktadır Beyinlerinin bir yarısınıdiğerine göre daha iyi kullanan kişiler, işleri veilişkileri bu boyutta çalışan yarıküre’ninyeteneklerine ihtiyaç duyduklarında zorlanırlar vebaşarısız olurlar Beyninin sağ lobu ameliyatlaalınmış bir insanda neler gözlenir? İşte olacaklardanbazıları: Vücudunun sol tarafını kullanamayacaktırKonuşmaya, coşku, hayal, heyecan veren sağ loba sahipolmadığından robottan çıkmışçasına düz konuşmaktadırMatematik hesaplamaları ameliyat öncesinden hiçbirfarkı yokmuşçasına aynen yapacak, mantıklı ve doğrucevaplar verecektir Hayal ve sezgisel gücünü tamamenkaybetmiştir Evinden komşuya gezmeye çıktığında,evler arasındaki mekan ilişkisini kuramayacak, evinegeri dönemeyecektir Çünkü boyut, hacim ve yerleşimyeteneğini kaybetmiştir Basit bir aleti parçalarabölseniz, bir araya getirme–bütünleştirme işini debeceremeyecektir Küçük parçalara bakarak resmintanınması beynin sağ lobunun uzmanlığı arasındadırKendisini ziyaret eden ve haline gözyaşı dökenyakınlarının bu haline bir anlam veremez Sağ lobusağlamken çok sevdiği müzik kasetindeki melodilere hiçilgi göstermediğini ve hatta hatırlamadığınıgöreceksiniz Ameliyat öncesi çok samimi olduğu birarkadaşının bir resmini gösterseniz hatırlaması mümkündeğildir Çünkü sol lobun, tek başına şekilleri veresimleri hatırlayabilmesi imkansızdır ‘Rüya görüyormusunuz, hayal ediyor musunuz?’ sorunuza size hiçilgisiz cevaplar verecek ya da ‘O da ne demek?’diyecektir

Beynin yapısı beyin nasıl çalışır beyin kaç kilo işte 10 soruda beyin

Vücut ısısını ayarlıyor, görmemizi, duymamızı, hissetmemizi, aşık olmamızı bile o sağlıyor Tüm bunlara vücutta bin 400 gram ağırlığındaki beyin neden oluyor
Öyle karmaşık bir organ ki, beynin nasıl işlediğine de insan aklı yetmiyor! Uzmanlar ‘Beynin ne yaptığını biliyoruz ama ne yapacağını bilmiyoruz’ diyor İnsanın beyniyle ilgili çözdüklerini merak ediyorsanız, işte birkaç başlık…
Vücudun her yaptığını, içeceğine kadar kontrol eden beyin kaç kilo?
Ünlü fizikçi Einstein’in beyni bin 230 gramdı halbuki yetişkin bir erkeğin beyni ortalama bin 400 gram ağırlığında Bin 400 gramı gözünüzde canlandırmanız için beş elmanın ya da altı orta boy domatesin ortalama ağırlığına denk diyebiliriz
Beynin anatomik yapısı nasıl?
Beyin vücudumuzdaki oksijenin ve kanın yüzde 20′sini kullanıyor İçeriğindeki protein, yağ, 100 bin mil uzunluğunda damar, 100 milyar sinir hücresiyle beynimiz ayakkabılarımızı en son nerede çıkardığımızı bile bize hatırlatır
Beynimizi nasıl genç tutarız?
ABD’deki Human Performance Laboratory at Presbyterian Hospital of Dallas’ın yöneticisi Nöroloji Uzmanı Malcolm Stewart, 80 ila 100 yaş arasında olan rahibeler üzerinde bir araştırma yapmış Rahibeler hayatları boyunca sigara içmemiş, alkol kullanmamış ve sağlıklı beslenmiş İlerleyen yaşlarına rağmen çalışmaya devam etmişler ve dua ederek, örgü örerek, müzik dinleyerek, yürüyerek, bahçede çalışarak zihinlerini meşgul etmişler Bu rahibeler öldükten sonra otopsileri yapılsın diye beyinlerinin incelenmesine izin vermiş
Rahibelerin ileri yaşlarda bile Alzheimer hastalığıyla hiç karşılaşmadıklarını belirten Dr Stewarts ‘Bunun sırrı, hayatın içinde yer almaları Bedensel ve zihinsel aktiviteler fiziksel yaşlanmayı engellemez ama hareketlerinizin devam etmesini sağlar İleri yaşlarda dinç kalmayı ilaçlarla veya pillerle yapamazsınız Bunu kendinizi fiziksel ve zihinsel olarak doğru şekillendirdiğinizde başarabilirsiniz’ diyor
Beslenme şekli beyni nasıl etkiler?
Beynin temelini oluşturan hipotalamus, insanın iştahını belirliyor Beynin yöneticisi olarak da adlandırabileceğimiz ön lob sizin seçim yapmanızı sağlar ‘Kızarmış patates mi yoksa haşlanmış mı?’ sorusunun yanıtını beyin veriyor ABD’deki Baylor Üniversitesi Tıp Merkezi’nden Dion Graybeal kötü beslenmenin damar hastalıklarına yol açtığını anımsatarak, ‘Damar hastalıkları ömrün kısalması ve beynin algılaması üzerinde doğrudan etkili Çünkü damarlar sayesinde beyin hücrelerine oksijen ve enerji gidiyor O nedenle Akdeniz tipi beslenilmeli, sigara ve alkol kesinlikle kullanılmamalı’ diyor
Beynimizi zinde tutmanın püf noktaları nedir?
Uzmanlar zihni aktif ve uyanık tutmanın beynin zinde kalmasına yardımcı olduğunu söylüyor Böylece beyninizin düşünsel bölgeleri, muhakeme ve işlem yapma alanları ile görsel-uzamsal bölgeler gibi farklı alanlarını çalıştırır Yoğun zihinsel aktiviteler beyni doğrudan olumlu olarak etkiliyor Geceleri altı ila sekiz saat arasında uyuyun, bulmaca çözün, müzik dinleyin Unutmadan başkalarının hayatlarını iyileştirmek için çabalamak da beyni zinde tutuyormuş!
Beynin iki bölümü ayrı alanlarla ilgilenir mi?
İlgileniyor Yapılan araştırmalara göre okuma gibi dille ilgili aktivitelerle öncelikli olarak beynin sol, sudoku gibi sayısal etkinliklerle ise sağ bölge ilgileniyor Müzik ise her ikisiyle! Türkiye Nörolojik Bilimler Vakfı Başkanı Prof Dr Mustafa Ertaş, ‘Konuşmanın hakimi sol beyin Bir örnek verecek olursak, İtalyan gemicinin sol beyni tahrip oluyor, konuşamıyordu ama şarkı söylüyordu’ diyor
Bebek anne karnındayken, annenin çok fazla balık tüketmesi bebeğin zekasını etkiler mi?
Türkiye Nörolojik Bilimler Vakfı Başkanı Prof Dr Mustafa Ertaş, balığın tek başına yetmediğini söylüyor: ‘Beyin içinde önemli olan proteinli gıdalar almak, dengeli beslenmek Hayvansal proteinler önemli Balık da yesek et de yesek bağırsakta aynı şekilde açılıyor
Dolayısıyla anne adayı balık yesin, bebek zeki olsun diye bir şey yok Balık yağ açısından iyi Bu annenin sağlığına faydalı’
Erkekle kadının beyni farklı mı işler?
Prof Dr Mustafa Ertaş, kadın beyninin erkeğe göre 200 gram daha hafif olduğunu söylüyor Ertaş ‘Tabii bu başka bir anlama gelmiyor’ diyor Ertaş’ın verdiği bilgiye göre içsel duygular, cinsellik, hırs erkek beyninde daha baskın Kadınların ise matematik ve mantık zekası daha iyi
Beynimizin yüzde kaçını kullanıyoruz?
Eskiden yüzde 10′unu hatta sadece yüzde 2′sini bile kullandığımız söylendi Günümüzde sinir bilim ve beyin görüntüleme tekniklerindeki gelişmeler sayesinde beynimizdeki tüm sinirlerin çeşitli eylemler sırasında aktive olduğunu görüyoruz Yani kullanmadığımız herhangi bir sinir ağı bulunmuyor Herhangi bir darbe ya da yaşlanma sonucu kaybedilen sinirler sonucu beyin kapasitesinin olumsuz etkilenmesi de bundan
Aşık olunca beyinin kimyası değişir mi?
Yapılan araştırmalar aşkın beynin kimyasını değiştirdiğini ortaya koyuyor Londra Üniversitesi Nörobiyoloji profesörlerinden Semir Zeki, fonksiyonel MRI kullanarak yaptığı araştırmada, 17 kişiye önce sevdiği kişinin, ardından da arkadaşlarının fotoğrafları gösterilerek, serebral kan akışları izlendi Araştırmada aşkın, kişilerdeki muhakeme yeteneğini yitirdiği ve saplantılı kişilik bozukluğuna neden olduğu ortaya çıktı ‘Aşkın gözü kördür’ sözü de buradan geliyor