Nogaylar,Nogaylar Kimlerdir, “Ulu Nogaylar” Ve “Küçük Nogaylar” Hakkında

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

Nogaylar,Nogaylar Kimlerdir, “Ulu Nogaylar” ve “Küçük Nogaylar” Hakkında
Nogaylar,Nogaylar Kimlerdir, “Ulu Nogaylar” ve “Küçük Nogaylar” Hakkında
Moğolca Mangıt Kıpçaklar’ın dağılmasından sonra XIII yüzyıldan başlayarak Asya’nın Don-Kuba ırmakları arasındaki alanda Kırım yöresinde ve Astrahan yöresinde varlığını sürdüren bir türk boyudurGöçebe ve yerleşik bir hayat sürerlerdiGöçebe olanlar hayvancılıkla uğraşır ve derme çatma evlerde otururlardıYerleşik hayat sürenler daha çok zıraatla uğraşırlar “kara öylü” denilen evlerde otururlardıTürk ve Moğol boylarından oluşan bu birlik Altınordu prenslerden Nogay Han tarafından kuruldu

XV yüzyılın sonlarına doğru “Ulu Nogaylar” ve “Küçük Nogaylar” adını alan iki gruba ayrıldıUlu Nogaylar baş gösteren büyük kıtlık üzerine de Kırım’a gittilerBaş buğları Bilek Bulat Mirza Han’ın önderliğindeki Küçük Nogaylar ise göçebe halde yaşadıklarından önce batıya doğru gittilerDaha sonra Sibirya, Kafkasya ve Kuban’ı dolaştılarBir ara Kırım hanlarının ardından Osmanlı sultanlarının koruması altına girdilerGünümüzde Anadolu Kuzey Kafkasya ve Romanya’da izlerine rastlanan Nogaylar’ın göçleri XVIII yüzyılın başından XIX yüzyılın sonlarına değin sürdüDağıstan Özerk Cumhuriyeti ve Azerbaycan’da 1979’da yapılan saptamalara göre genellikle sünni mezhebinden olan 60000 kadar Nogay bulunmaktadır

Edebiyat :Nogaylar’ın gelişmiş sözlü edebiyatı ancak XIX

yüzyılın sonlarında derlenip yazıya geçirilmeye başlandı

Petersburg Üniversitesi’nde doğu dilleri okutmanı Muhammet Osmanzade bu ürünlerden ilk örnekleri yayımlandı

Nogayskiye i Kumukskime teksti (Nogay ve Kumuk metinleri 1883)

Er Targın,Edige,Koblandı destanları kazak-kırgız

09-10-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Nogaylar,Nogaylar Kimlerdir, “Ulu Nogaylar” Ve “Küçük Nogaylar” Hakkında Nogaylar,Nogaylar Kimlerdir, “Ulu Nogaylar” ve “Küçük Nogaylar” Hakkında Nogaylar,Nogaylar Kimlerdir, “Ulu Nogaylar” ve “Küçük Nogaylar” Hakkında Moğolca Mangıt Kıpçaklar’ın dağılmasından sonra XIII yüzyıldan başlayarak Asya’nın Don-Kuba ırmakları arasındaki alanda Kırım yöresinde ve Astrahan yöresinde varlığını sürdüren bir türk boyudurGöçebe ve yerleşik bir hayat sürerlerdiGöçebe olanlar hayvancılıkla uğraşır ve derme çatma evlerde otururlardıYerleşik hayat sürenler daha çok zıraatla uğraşırlar “kara öylü” denilen evlerde otururlardıTürk ve Moğol boylarından oluşan bu birlik Altınordu prenslerden Nogay Han tarafından kuruldu XV yüzyılın sonlarına doğru “Ulu Nogaylar” ve “Küçük Nogaylar” adını alan iki gruba ayrıldıUlu Nogaylar baş gösteren büyük kıtlık üzerine de Kırım’a gittilerBaş buğları Bilek Bulat Mirza Han’ın önderliğindeki Küçük Nogaylar ise göçebe halde yaşadıklarından önce batıya doğru gittilerDaha sonra Sibirya, Kafkasya ve Kuban’ı dolaştılarBir ara Kırım hanlarının ardından Osmanlı sultanlarının koruması altına girdilerGünümüzde Anadolu Kuzey Kafkasya ve Romanya’da izlerine rastlanan Nogaylar’ın göçleri XVIII yüzyılın başından XIX yüzyılın sonlarına değin sürdüDağıstan Özerk Cumhuriyeti ve Azerbaycan’da 1979’da yapılan saptamalara göre genellikle sünni mezhebinden olan 60000 kadar Nogay bulunmaktadır Edebiyat :Nogaylar’ın gelişmiş sözlü edebiyatı ancak XIXyüzyılın sonlarında derlenip yazıya geçirilmeye başlandıPetersburg Üniversitesi’nde doğu dilleri okutmanı Muhammet Osmanzade bu ürünlerden ilk örnekleri yayımlandı Nogayskiye i Kumukskime teksti (Nogay ve Kumuk metinleri 1883)Er Targın,Edige,Koblandı destanları kazak-kırgız