Anadolu’Ya Türk Akınları,Anadolu’Da Kurulan İlk Türk Beylikleri,

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-10-2012

Anadolu’ya Türk akınları,Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri,
Anadolu’ya Türk akınları,Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri, 1-Anadolu’ya Türk akınları:
Anadolu’ya ilk Türk akınları, 4

yüzyılda Hunlar, 6

yüzyılda Sibirler tarafından yapıldı

Bu akınlar, Anadolu’ya yerleşme amacıyla yapılmamıştır

Anadolu’yu yurt edinmek amacıyla gelen ilk Türkler ise Oğuzlardır

Oğuzların Anadolu’ya akınları Çağrı Bey zamanında başlatıldı

Büyük Selçuklu Devleti’nin kurulmasına kadar sürdü

Bu akınlar, keşif yaparak yeni bir yurt arama amacına yönelikti

PASİNLER SAVAŞI
Selçuklu Devleti’nin Sultanı Tuğrul Bey’in komutanlarından Musa Yabgu’nun oğlu Hasan’ın, Bizans kuvvetleri tarafından tuzağa düşürülerek şehit edilmesi üzerine İbrahim Yinal ile Kutalmış Anadolu’ya sefer yapmakla görevlendirildi

Türk ve Bizans ordusu Pasinler ovasında karşılaştı

Sonuç:

Bizanslılar bozguna uğratıldı
Selçukluların Bizans’a karşı kazandığı ilk büyük zaferdir

TUĞRUL BEY VE ALPARSLAN ZAMANINDA ANADOLU’YA YAPILAN AKINLAR
Pasinler Savaşından sonra Anadolu’ya akınlar devam etti

Tuğrul bey zamanında Sivas’a kadar olan yerlerde Bizans’ın savunma gücü kırıldı

Alp Arslan Azerbaycan’a geldi

Van şehrini aldı, Gürcistan’ı fethettikten sonra Kars yakınlarındaki Ani kalesini ele geçirdi

Selçuklu Türkleri zamanında 1071’e kadar Anadolu’ya yapılan bu akınlar keşif hareketi niteliğindeydi

Bu akınlar Bizans’ın direncini yıpratmış

Türklerin Anadolu’yu yakından tanımalarını sağlamıştır

2- Malazgirt Meydan Savaşı(1071)
Nedenleri:

Bizans imparatoru Romanos Diogenes’in , Türklerin akınlarını durdurmak istemesi
Türklerin Anadolu’ya yerleşmesine engel olmak istemesidir

Sonuçları:

Anadolu’nun kapıları Türklere açıldıTürkler Anadolu’ya yerleşmeye başladılar
Türkiye Tarihinin başlangıcı kabul edildi
Anadolu’da ilk büyük beylikler kuruldu

3- Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri
Anadolu’nun fethine katılan beyler burada aldıkları yerlere yerleştiler ve beylik kurdular

Kurulan bu ilk Türk devletleri, Anadolu’nun Türkleşmesine katkıda bulunmuşlardır

DANİŞMENTLİLER (1071-1178)
Sivas, Tokat, Çorum, Yozgat ve Malatya dolaylarında kurulmuştur

Kurucusu Danişmed Gazi’dir

Selçuklu Sultanı II

Kılıç Arslan, Danişmentliler Beyliğine son verdi

SALTUKLULAR (1072-1202)
Anadolu’da kurulan ilk Türk Devleti’dir

Erzurum ve çevresini ele geçiren Ebülkasım tarafından kurulmuştur

Beyliğin en güçlü hükümdarı İzzettin Saltuk oldu

Anadolu Selçuklu devleti Erzurum’u alarak bu beyliğe son verdi

MENGÜCEKLİLER (1072-1277)
Alp Arslan’ın komutanlarından Mengücek Gazi’nin Erzincan ve çevresinde kurmuş olduğu bir beyliktir

Anadolu Selçukluları tarafından yıkılmıştır

ARTUKLULAR (1102-1408)
Selçuklu komutanlarından Artuk Bey’in oğulları tarafından Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kurulmuştur

Bu beylik üç kola ayrılmıştır

·Hasankeyf Artukoğulları: Eyyubiler bu kola son verdiler

·Mardin Artukoğulları-Karakoyunlular bu kola son verdiler

·Harput Artukoğulları : Anadolu Selçukluları tarafından ortadan kaldırılmıştır

B- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ (1075-1308)
1- DEVLETİN KURULUŞU

Devletin kurucusu Süleyman Şah (1015-1086)’ tır

Süleyman Şah;
·Anadolu’yu fethetmekle görevlendirilen Büyük Selçuklu komutanlarındandır

Bizanslıların iç karışıklığından yararlanarak İznik’i aldı ve Anadolu Selçuklu devletini kurdu

·Melikşah’ın üzerine gönderdiği Komutan Porsuk’u yendi

·Anadolu Selçuklu Devleti’nin sınırlarını Fırat’a kadar genişletti

·Suriye Selçuklu sultanı ile yaptığı savaşta yenildi ve öldü

I Kılıç Arslan;
·Melikşah’ın ölümünden sonra Anadolu’ya geldi ve babasının kurduğu devletin başına geçti

Başkenti İznik’ten Konya’ya taşıdı

·Birinci Haçlı Seferleri sırasında Haçlılarla mücadele etti

I Mesut;
·Bizanslılarla ve II

Haçlı seferleri sırasında Haçlılarla savaştı

II Kılıç Arslan
·Döneminin en önemli olayı Miryokefalon Savaşıdır

MİRYAKEFALON SAVAŞI
Nedeni: Haçlıların Anadolu’da yarattığı huzursuzluktan yararlanıp Türkleri Anadolu’dan atmak istemeleridir

Sonuç:
·Bizanslılar Türkleri Anadolu’dan atma düşüncesinin hayal olduğunu anladılar

·Bu zafer Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu ve hep böyle kalacağını kesinleştirdi

2- DEVLETİN YÜKSELİŞİ
I

Gıyaseddin Keyhüsrev ile gelişme dönemi başlar

I

Gıyaseddin Keyhüsrev;
·Antalya Şehrini ele geçirdi

I İzzettin Keykavus
·Trabzon Rum İmparatorluğu’ndan Sinop’u aldı

Burada bir tersane yaptırdı

Alaaddin Keykubat zamanı devletin en parlak dönemidir

Bu dönemde:
·Anadolu Türk birliği sağlanmış

·Alanya fethedilerek burada bir tersane yaptırılmıştır

·Celaleddin Harzemşah ile 1230 yılında Yassı Çemen’ de karşılaşılmış ve Harzemşahlar yenilmiştir

I

Alaaddin Keykubat zehirlenerek öldürülünce yerine oğlu II

Gıyaseddin Keyhüsrev sultan oldu

3- ANADOLU SELÇUKLULARI VE HAÇLILAR
Haçlı Seferlerinin Nedenleri:
A

Dini nedenler: Hıristiyanların başta Hz

İsa’nın doğum yeri olan kutsal toprakları geri almak istemeleridir

B

Ekonomik nedenler: İslam ülkelerine göre fakir olan Avrupalılar zengin İslam ülkelerini ele geçirmek ve rahat etmek istiyorlardı

C

Siyasi neden: Selçuklu Türkleri Anadolu’nun büyük bir bölümünü ele geçirmişlerdi Bunun üzerine Bizans İmparatoru Papa’ya başvurarak yardım istemiş, İstanbul Türklerin eline geçerse Avrupa’nın da tehlikeye gireceğini bildirmişti

Karadan ve denizden sekiz Haçlı Seferi yapılmıştır

En önemli olanları birinci, üçüncü ve dördüncü olanlarıdır

Haçlı Seferlerinin Sonuçları:
a)Siyasi Sonuçları
·Avrupa’da derebeylik rejimi zayıfladı

Krallar güçlendi

·Anadolu’daki Türk ilerleyişi bir süre durdu

b)Dini sonuçlar
·Avrupa’da din adamlarına ve kiliseye güven sarsıldı

c)Ekonomik sonuçlar
·Akdeniz’de ticaret gelişti

Akdeniz limanları gelişti

d)Teknik sonuçlar
·Haçlı Seferleri sonunda matbaa, pusula, kağıt, barut gibi birçok yenilikler Avrupalılar tarafından öğrenildi

4- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİNİN DAĞILIŞI

I

Alaaddin Keykubat’ın ölümünden sonra başa geçen sultanlar devleti iyi yönetemediler

II

Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Baba İshak adında bir Derviş’in çıkardığı isyan zorla bastırıldı

Zamanında devlet iyice zayıfladı bu dönemde İran’ı alarak Anadolu’ya giren Moğollarla Kösedağ Savaşı (1243) yapıldı

Kösedağ Savaşı’nın sonuçları:
ØII

Gıyaseddin Keyhüsrev Moğollara karşı yenildi

ØAnadolu birliği bozuldu

ØAnadolu Selçuklu Devleti üstünlüğünü kaybetti

Moğollar Erzincan, Sivas ve Kayseri’ye geldiler

II

Mesut’un 1308’de ölmesiyle Anadolu Selçuklu Devleti yıkılmıştır

C- ANADOLU TÜRK BEYLİKLERİ
Anadolu Selçuklu Devletinin Moğol baskısıyla dağılma dönemine girmesiyle sınırlardaki uç beyleri bağımsızlıklarını ilan ettiler

Kurulan bu beyliklerin bazıları şunlardır:

Karamanoğulları: Konya-Karaman
Germiyanoğulları: Kütahya-Emet-Tavşanlı
Aydınoğulları: Aydın-Birgi-İzmir
Candaroğulları: Kastamonu-Sinop
Osmanoğulları: Söğüt-Domaniç
Karesioğulları: Balıkesir-Çanakkale
Hamitoğulları: Isparta-Burdur, Eğirdir-Antalya
Menteşeoğulları: Muğla
Ramazanoğulları: Adana’nın batısı ve İçel
Saruhanğulları: Manisa-Menemen ve Turgutlu
Dülkadiroğulları: Adana-Maraş-Elbistan
Eretna Devleti: Erzurum-Erzincan, Sivas ve Tokat

Beyliklerin ortak özellikleri:
§Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılması ve Moğol egemenliğinin Anadolu’da sona ermesiyle kurulmuştur

§Yıldırım Beyazıt döneminde bir çoğu Osmanlı egemenliğine girmiş

Ancak Ankara Savaşından sonra tekrar kurulmuşlardır

§Bu beyliklerin, yasal parçalanmaya neden olmalarına rağmen Anadolu’da Türk kültür ve uygarlığına olumlu katkıları olmuş Anadolu’nun Türkleşmesine ve bulundukları yörelerin bayındır hale gelmesi için çalışmıştır

D- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ VE BEYLİKLER DÖNEMİNDE TÜRK DENİZCİLİĞİ

Türk denizcilik tarihinde ilk donanma Çaka Bey tarafından oluşturuldu

Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Antalya, Alanya ve Snop’ta tersaneler kuruldu

Anadolu Beylikleri döneminde Aydın, Menteşe, Karesi, Saruhan, Hamitoğulları, Candaroğulları beylikleri donanma kurmuşlardır

E- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ VE BEYLİKLER DÖNEMİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK

DEVLET YÖNETİMİ:
Devletin başında Sultan ünvanı verilen bir hükümdar bulunurdu

Devlet ve ülke hükümdar ailesini ortak malı sayılırdı

Devlet işleri Divan denen kurulda görüşülürdü

Divana vezir başkanlık yapardı

Ülke eyalet adı verilen bölümlere ayrılmıştı

Eyaletleri hükümdar ailesinden olan Melikler yönetirdi

Eyaletlerde askerlik işlerine Subaşılar , adalet işlerine Kadılar bakardı

ORDU VE DONANMA
Anadolu Selçuklularda ordu, sultanın şahsına ait askerler (hassa ordusu) Türkmenler ve ikta
sahiplerinin besledikleri askerlerden oluşurdu

Anadolu Selçukluları donanmaya önem verdiler

Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında tersaneler kuruldu

Oluşturulan donanma ile hem deniz ticareti geliştirildi hem de kıyıların güvenliği sağlandı

SOSYAL VE EKONOMİK HAYAT
Türklerin Anadolu’yu yurt edinmeleriyle burada her bakımdan gelişmeler oldu

Halk şehirli, köylü ve göçebe olmak üzere üçe ayrılıyordu

Şehirlerde ticaretle uğraşanlar tarafından kurulan Ahi teşkilatları vardı

Bu teşkilatın içinde zanaatkarların iş kollarına göre Loncaları olurdu

Ahi teşkilatı şehirlerin güvenliğini sağlar yönetimde etkili olurdu

Ticaret yolları güvenceye alındı

Kervansaraylar yaptırıldı

Anadolu Selçuklularında topraklar, devlet malı olarak kabul edilir ve “Miri arazi” olarak adlandırıldı

Miri arazi; Has, ikta, mülk ve vakıf arazi olarak ayrıldı

YAZI, DİL VE EDEBİYAT
Anadolu Selçuklu Devleti döneminde halkın Türkçe konuşmasına karşı bilim dili Arapça’ydı

Edebiyat ve devletin resmi dili Farsça idi

Karamanoğlu Mehmet bey Anadolu Selçuklu Devleti’nin veziri olduğu sırada devletin resmi dilinin Türkçe olduğunu ilan etti

Mevlana Celaleddin Rumi, yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli’nin Türk düşünce ve edebiyat hayatında önemli yerleri vardır

BİLİM VE SANAT
Anadolu Selçuklu sultanları bilim adamlarına, yazar ve şairlere çok değer verirlerdi

Medreselerde dini bilgilerin yanında matematik, tıp, felsefe ve gökbilimiyle ilgili derslerde okutuldu

Türkler Anadolu’nun her tarafında saraylar camiler, mescitler, medreseler, imaretler, hastahaneler, kervansaraylar, hamamlar, köprüler, surlar, kaleler ve tersaneler yaptırdılar

Bu eserler çok güzel çiniler, taş ve tahta oymalar, kabartma yazılar ve nakışlarla süslendi

Halıcılık ve maden işçiliğinde de ileri gitmişlerdi

F- MOĞOLLAR VE DİĞER TÜRK DEVLETLERİ

1- MOĞOLLAR
Moğol devleti Cengiz Han tarafından kurulmuştur(1196)

Moğolistan’da kurulan bu devletin başkenti Karakum’du

Cengiz Han’ın ölümünden sonra imparatorluk; Kubilay hanlığı, Altınorda Devleti, Çağatay Devleti ve ilhanlılar olmak üzere dörde ayrıldı

2- ALTINORDA DEVLETİ
Altınorda Devleti , Moğol İmparatorluğunun parçalanmasından sonra Karadeniz’in kuzeydoğusunda kuruldu(1227)

Devletin kurucusu Batu Han başkenti Saray şehriydi

Timur’un arka arkaya yapmış olduğu seferler bu ülkenin gücünü yitirmesine neden oldu

Altınorda Devleti’nin topraklarında , Kırım, Kazan, Özbek ve Sibir Hanlıkları ortaya çıktı

3- TİMUR DEVLETİ
Devletin kurucusu Timur’dur

Belh şehrinde emir ilan edildi(1369)

Timur doğuda Hindistan’dan batıda Anadolu’ya güneyde Basra Körfezi’nden kuzeyde Ukrayna’ya kadar uzanan ülkelere egemen oldu

Osmanlı Devleti Padişahı Yıldırım Beyazıt’la yaptığı Ankara savaşını kazandı

Ölümünden kurduğu devlet parçalanarak küçük beyliklere ayrıldı

Özbekler, 1507 yılında Timur hanedanının hakimiyetine son verdiler

4- BABÜR DEVLETİ
Kuzey Hindistan ile Afganistan’da kurulan bir Türk devletidir

Devletin kurucusu olan Babür Timur ailesindendir

Babür devletinin bir diğer ünlü hükümdarı olan Şah Cihan Agra’da dünyanın en güzel anıtlarından biri olan Taç Mahal’i yaptırdı

Babür devleti Hindistan’ı sömürge haline getiren İngilizler tarafından yıkıldı

(1858)

5- AKKOYUNLULAR
Devlet 15 y

y

’da Doğu Anadolu’da Kara Yülük Osman Bey tarafından kuruldu

Akkoyunlu hükümdarlarından uzun Hasan Otlukbeli Savaşında Osmanlı Padişahı Fatih’e yenildi

Uzun Hasan’ın ölümünden sonra ülke zayıf düştü

Şah İsmail , Tebriz’i alarak bu ülkeye son verdi

6- KARAKOYUNLULAR
Oğuz boyundan olan Karakoyunlular 14

yüzyılın ikinci yarısında Erzurum’dan Musul’a kadar olan bölgede bir Türk devleti kurdular

Kurucusu Bayram Hoca’dır

Akkoyunlular, Tebriz’i alarak bu devleti yıktılar (1469)

G- MOĞOLLAR VE DİĞER TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK

DEVLET YÖNETİMİ
·Moğollar devlet yönetiminde Uygur Türklerine görev verdiler

Moğol Devleti’nin başında çok geniş yetkilere sahip bir hükümdar bulunurdu

Devlet Cengiz Han’ın koyduğu yasalara göre yönetilirdi

·Moğollarda hükümdarın başkanlığında toplanan devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı bir kurultay bulunurdu

·Moğollar askerlik teşkilatında Türklerden öğrendikleri onlu sistemi esas almışlardır

·Altın Orda Devleti’nde yönetim anlayışı Moğollardaki gibidir

·Timur, hükümdarda bulunması gereken bütün yetkilere sahipti

Emir ünvanını kullanıyordu

Yönetimde hem Cengiz yasaları uygulanıyor hemde Türk töresine bağlı hareket ediliyordu

·Timur’un ordusunda fillerden yararlanılıyordu

DİN VE İNANIŞ
Moğollarda birden çok din ve inanç anlayışı olduğu bilinmektedir

Totemizm , Şamanizm, Budizm ve Hıristiyanlık bunlar arsındaydı

Altın Orda Devleti zamanında Berke Han İslamiyet’i kabul etti

SOSYAL VE EKONOMİK YAŞAM
Moğolların göçebe bir yaşam tarzı vardı

Daha sonraları sanat ve ticaretle de uğraştılar

Moğollarda sosyal yapı dört gruptan oluşuyordu

Bunlar; han ailesi, noyanlar, askerler, halk ve köleler olarak sıralanırdı

Timur Devleti zamanında tarıma önem verildi

Kanallar açıldı

YAZI DİL VE EDEBİYAT
Moğollar Uygur alfabesini kullandılar

Dönemin en ünlü eseri “Moğolların Gizli Tarihi”dir

Çağatay edebiyatının en ünlü temsilcisi Ali Şir Nevai, Türk dilinin Farsça’dan daha zengin olduğunu anlatmak için Muhakemetü’l-Lügateyn adlı eseri yazmıştır

Babür Şah , Babürname adlı eseri yazmıştır

BİLİM VE SANAT
Altın Orda Devleti zamanında tıp konusunda çalışmalar yapılmıştır

Babür Devleti zamanında mimari gelişmiş, Taç Mahal adlı türbe Şah Cihan tarafından eşi için yapılmıştır

09-10-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Anadolu’Ya Türk Akınları,Anadolu’Da Kurulan İlk Türk Beylikleri, Anadolu’ya Türk akınları,Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri, Anadolu’ya Türk akınları,Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri, 1-Anadolu’ya Türk akınları: Anadolu’ya ilk Türk akınları, 4 yüzyılda Hunlar, 6 yüzyılda Sibirler tarafından yapıldı Bu akınlar, Anadolu’ya yerleşme amacıyla yapılmamıştır Anadolu’yu yurt edinmek amacıyla gelen ilk Türkler ise Oğuzlardır Oğuzların Anadolu’ya akınları Çağrı Bey zamanında başlatıldı Büyük Selçuklu Devleti’nin kurulmasına kadar sürdü Bu akınlar, keşif yaparak yeni bir yurt arama amacına yönelikti PASİNLER SAVAŞI Selçuklu Devleti’nin Sultanı Tuğrul Bey’in komutanlarından Musa Yabgu’nun oğlu Hasan’ın, Bizans kuvvetleri tarafından tuzağa düşürülerek şehit edilmesi üzerine İbrahim Yinal ile Kutalmış Anadolu’ya sefer yapmakla görevlendirildi Türk ve Bizans ordusu Pasinler ovasında karşılaştı Sonuç: Bizanslılar bozguna uğratıldı Selçukluların Bizans’a karşı kazandığı ilk büyük zaferdir TUĞRUL BEY VE ALPARSLAN ZAMANINDA ANADOLU’YA YAPILAN AKINLAR Pasinler Savaşından sonra Anadolu’ya akınlar devam etti Tuğrul bey zamanında Sivas’a kadar olan yerlerde Bizans’ın savunma gücü kırıldı Alp Arslan Azerbaycan’a geldi Van şehrini aldı, Gürcistan’ı fethettikten sonra Kars yakınlarındaki Ani kalesini ele geçirdi Selçuklu Türkleri zamanında 1071’e kadar Anadolu’ya yapılan bu akınlar keşif hareketi niteliğindeydiBu akınlar Bizans’ın direncini yıpratmış Türklerin Anadolu’yu yakından tanımalarını sağlamıştır 2- Malazgirt Meydan Savaşı(1071) Nedenleri: Bizans imparatoru Romanos Diogenes’in , Türklerin akınlarını durdurmak istemesi Türklerin Anadolu’ya yerleşmesine engel olmak istemesidir Sonuçları: Anadolu’nun kapıları Türklere açıldıTürkler Anadolu’ya yerleşmeye başladılar Türkiye Tarihinin başlangıcı kabul edildi Anadolu’da ilk büyük beylikler kuruldu 3- Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri Anadolu’nun fethine katılan beyler burada aldıkları yerlere yerleştiler ve beylik kurdular Kurulan bu ilk Türk devletleri, Anadolu’nun Türkleşmesine katkıda bulunmuşlardır DANİŞMENTLİLER (1071-1178) Sivas, Tokat, Çorum, Yozgat ve Malatya dolaylarında kurulmuştur Kurucusu Danişmed Gazi’dirSelçuklu Sultanı II Kılıç Arslan, Danişmentliler Beyliğine son verdi SALTUKLULAR (1072-1202) Anadolu’da kurulan ilk Türk Devleti’dir Erzurum ve çevresini ele geçiren Ebülkasım tarafından kurulmuşturBeyliğin en güçlü hükümdarı İzzettin Saltuk oldu Anadolu Selçuklu devleti Erzurum’u alarak bu beyliğe son verdi MENGÜCEKLİLER (1072-1277) Alp Arslan’ın komutanlarından Mengücek Gazi’nin Erzincan ve çevresinde kurmuş olduğu bir beyliktir Anadolu Selçukluları tarafından yıkılmıştır ARTUKLULAR (1102-1408) Selçuklu komutanlarından Artuk Bey’in oğulları tarafından Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kurulmuştur Bu beylik üç kola ayrılmıştır ·Hasankeyf Artukoğulları: Eyyubiler bu kola son verdiler ·Mardin Artukoğulları-Karakoyunlular bu kola son verdiler ·Harput Artukoğulları : Anadolu Selçukluları tarafından ortadan kaldırılmıştır B- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ (1075-1308) 1- DEVLETİN KURULUŞU Devletin kurucusu Süleyman Şah (1015-1086)’ tır Süleyman Şah; ·Anadolu’yu fethetmekle görevlendirilen Büyük Selçuklu komutanlarındandırBizanslıların iç karışıklığından yararlanarak İznik’i aldı ve Anadolu Selçuklu devletini kurdu ·Melikşah’ın üzerine gönderdiği Komutan Porsuk’u yendi ·Anadolu Selçuklu Devleti’nin sınırlarını Fırat’a kadar genişletti ·Suriye Selçuklu sultanı ile yaptığı savaşta yenildi ve öldü I Kılıç Arslan; ·Melikşah’ın ölümünden sonra Anadolu’ya geldi ve babasının kurduğu devletin başına geçtiBaşkenti İznik’ten Konya’ya taşıdı ·Birinci Haçlı Seferleri sırasında Haçlılarla mücadele etti I Mesut; ·Bizanslılarla ve II Haçlı seferleri sırasında Haçlılarla savaştı II Kılıç Arslan ·Döneminin en önemli olayı Miryokefalon Savaşıdır MİRYAKEFALON SAVAŞI Nedeni: Haçlıların Anadolu’da yarattığı huzursuzluktan yararlanıp Türkleri Anadolu’dan atmak istemeleridir Sonuç: ·Bizanslılar Türkleri Anadolu’dan atma düşüncesinin hayal olduğunu anladılar ·Bu zafer Anadolu’nun Türk yurdu olduğunu ve hep böyle kalacağını kesinleştirdi 2- DEVLETİN YÜKSELİŞİ I Gıyaseddin Keyhüsrev ile gelişme dönemi başlar I Gıyaseddin Keyhüsrev; ·Antalya Şehrini ele geçirdi I İzzettin Keykavus ·Trabzon Rum İmparatorluğu’ndan Sinop’u aldıBurada bir tersane yaptırdı Alaaddin Keykubat zamanı devletin en parlak dönemidirBu dönemde: ·Anadolu Türk birliği sağlanmış ·Alanya fethedilerek burada bir tersane yaptırılmıştır ·Celaleddin Harzemşah ile 1230 yılında Yassı Çemen’ de karşılaşılmış ve Harzemşahlar yenilmiştir I Alaaddin Keykubat zehirlenerek öldürülünce yerine oğlu II Gıyaseddin Keyhüsrev sultan oldu 3- ANADOLU SELÇUKLULARI VE HAÇLILAR Haçlı Seferlerinin Nedenleri: ADini nedenler: Hıristiyanların başta Hz İsa’nın doğum yeri olan kutsal toprakları geri almak istemeleridir BEkonomik nedenler: İslam ülkelerine göre fakir olan Avrupalılar zengin İslam ülkelerini ele geçirmek ve rahat etmek istiyorlardı CSiyasi neden: Selçuklu Türkleri Anadolu’nun büyük bir bölümünü ele geçirmişlerdi Bunun üzerine Bizans İmparatoru Papa’ya başvurarak yardım istemiş, İstanbul Türklerin eline geçerse Avrupa’nın da tehlikeye gireceğini bildirmişti Karadan ve denizden sekiz Haçlı Seferi yapılmıştır En önemli olanları birinci, üçüncü ve dördüncü olanlarıdır Haçlı Seferlerinin Sonuçları: a)Siyasi Sonuçları ·Avrupa’da derebeylik rejimi zayıfladı Krallar güçlendi ·Anadolu’daki Türk ilerleyişi bir süre durdu b)Dini sonuçlar ·Avrupa’da din adamlarına ve kiliseye güven sarsıldı c)Ekonomik sonuçlar ·Akdeniz’de ticaret gelişti Akdeniz limanları gelişti d)Teknik sonuçlar ·Haçlı Seferleri sonunda matbaa, pusula, kağıt, barut gibi birçok yenilikler Avrupalılar tarafından öğrenildi 4- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİNİN DAĞILIŞI I Alaaddin Keykubat’ın ölümünden sonra başa geçen sultanlar devleti iyi yönetemediler II Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Baba İshak adında bir Derviş’in çıkardığı isyan zorla bastırıldıZamanında devlet iyice zayıfladı bu dönemde İran’ı alarak Anadolu’ya giren Moğollarla Kösedağ Savaşı (1243) yapıldı Kösedağ Savaşı’nın sonuçları: ØII Gıyaseddin Keyhüsrev Moğollara karşı yenildi ØAnadolu birliği bozuldu ØAnadolu Selçuklu Devleti üstünlüğünü kaybetti Moğollar Erzincan, Sivas ve Kayseri’ye geldiler II Mesut’un 1308’de ölmesiyle Anadolu Selçuklu Devleti yıkılmıştır C- ANADOLU TÜRK BEYLİKLERİ Anadolu Selçuklu Devletinin Moğol baskısıyla dağılma dönemine girmesiyle sınırlardaki uç beyleri bağımsızlıklarını ilan ettilerKurulan bu beyliklerin bazıları şunlardır: Karamanoğulları: Konya-Karaman Germiyanoğulları: Kütahya-Emet-Tavşanlı Aydınoğulları: Aydın-Birgi-İzmir Candaroğulları: Kastamonu-Sinop Osmanoğulları: Söğüt-Domaniç Karesioğulları: Balıkesir-Çanakkale Hamitoğulları: Isparta-Burdur, Eğirdir-Antalya Menteşeoğulları: Muğla Ramazanoğulları: Adana’nın batısı ve İçel Saruhanğulları: Manisa-Menemen ve Turgutlu Dülkadiroğulları: Adana-Maraş-Elbistan Eretna Devleti: Erzurum-Erzincan, Sivas ve Tokat Beyliklerin ortak özellikleri: §Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılması ve Moğol egemenliğinin Anadolu’da sona ermesiyle kurulmuştur §Yıldırım Beyazıt döneminde bir çoğu Osmanlı egemenliğine girmiş Ancak Ankara Savaşından sonra tekrar kurulmuşlardır §Bu beyliklerin, yasal parçalanmaya neden olmalarına rağmen Anadolu’da Türk kültür ve uygarlığına olumlu katkıları olmuş Anadolu’nun Türkleşmesine ve bulundukları yörelerin bayındır hale gelmesi için çalışmıştır D- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ VE BEYLİKLER DÖNEMİNDE TÜRK DENİZCİLİĞİ Türk denizcilik tarihinde ilk donanma Çaka Bey tarafından oluşturuldu Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Antalya, Alanya ve Snop’ta tersaneler kuruldu Anadolu Beylikleri döneminde Aydın, Menteşe, Karesi, Saruhan, Hamitoğulları, Candaroğulları beylikleri donanma kurmuşlardır E- ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ VE BEYLİKLER DÖNEMİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK DEVLET YÖNETİMİ: Devletin başında Sultan ünvanı verilen bir hükümdar bulunurdu Devlet ve ülke hükümdar ailesini ortak malı sayılırdı Devlet işleri Divan denen kurulda görüşülürdü Divana vezir başkanlık yapardı Ülke eyalet adı verilen bölümlere ayrılmıştıEyaletleri hükümdar ailesinden olan Melikler yönetirdi Eyaletlerde askerlik işlerine Subaşılar , adalet işlerine Kadılar bakardı ORDU VE DONANMA Anadolu Selçuklularda ordu, sultanın şahsına ait askerler (hassa ordusu) Türkmenler ve ikta sahiplerinin besledikleri askerlerden oluşurduAnadolu Selçukluları donanmaya önem verdiler Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında tersaneler kuruldu Oluşturulan donanma ile hem deniz ticareti geliştirildi hem de kıyıların güvenliği sağlandı SOSYAL VE EKONOMİK HAYAT Türklerin Anadolu’yu yurt edinmeleriyle burada her bakımdan gelişmeler oldu Halk şehirli, köylü ve göçebe olmak üzere üçe ayrılıyordu Şehirlerde ticaretle uğraşanlar tarafından kurulan Ahi teşkilatları vardı Bu teşkilatın içinde zanaatkarların iş kollarına göre Loncaları olurdu Ahi teşkilatı şehirlerin güvenliğini sağlar yönetimde etkili olurdu Ticaret yolları güvenceye alındıKervansaraylar yaptırıldı Anadolu Selçuklularında topraklar, devlet malı olarak kabul edilir ve “Miri arazi” olarak adlandırıldı Miri arazi; Has, ikta, mülk ve vakıf arazi olarak ayrıldı YAZI, DİL VE EDEBİYAT Anadolu Selçuklu Devleti döneminde halkın Türkçe konuşmasına karşı bilim dili Arapça’ydı Edebiyat ve devletin resmi dili Farsça idi Karamanoğlu Mehmet bey Anadolu Selçuklu Devleti’nin veziri olduğu sırada devletin resmi dilinin Türkçe olduğunu ilan etti Mevlana Celaleddin Rumi, yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli’nin Türk düşünce ve edebiyat hayatında önemli yerleri vardır BİLİM VE SANAT Anadolu Selçuklu sultanları bilim adamlarına, yazar ve şairlere çok değer verirlerdi Medreselerde dini bilgilerin yanında matematik, tıp, felsefe ve gökbilimiyle ilgili derslerde okutuldu Türkler Anadolu’nun her tarafında saraylar camiler, mescitler, medreseler, imaretler, hastahaneler, kervansaraylar, hamamlar, köprüler, surlar, kaleler ve tersaneler yaptırdılar Bu eserler çok güzel çiniler, taş ve tahta oymalar, kabartma yazılar ve nakışlarla süslendi Halıcılık ve maden işçiliğinde de ileri gitmişlerdi F- MOĞOLLAR VE DİĞER TÜRK DEVLETLERİ 1- MOĞOLLAR Moğol devleti Cengiz Han tarafından kurulmuştur(1196) Moğolistan’da kurulan bu devletin başkenti Karakum’du Cengiz Han’ın ölümünden sonra imparatorluk; Kubilay hanlığı, Altınorda Devleti, Çağatay Devleti ve ilhanlılar olmak üzere dörde ayrıldı 2- ALTINORDA DEVLETİ Altınorda Devleti , Moğol İmparatorluğunun parçalanmasından sonra Karadeniz’in kuzeydoğusunda kuruldu(1227) Devletin kurucusu Batu Han başkenti Saray şehriydi Timur’un arka arkaya yapmış olduğu seferler bu ülkenin gücünü yitirmesine neden oldu Altınorda Devleti’nin topraklarında , Kırım, Kazan, Özbek ve Sibir Hanlıkları ortaya çıktı 3- TİMUR DEVLETİ Devletin kurucusu Timur’dur Belh şehrinde emir ilan edildi(1369) Timur doğuda Hindistan’dan batıda Anadolu’ya güneyde Basra Körfezi’nden kuzeyde Ukrayna’ya kadar uzanan ülkelere egemen oldu Osmanlı Devleti Padişahı Yıldırım Beyazıt’la yaptığı Ankara savaşını kazandı Ölümünden kurduğu devlet parçalanarak küçük beyliklere ayrıldı Özbekler, 1507 yılında Timur hanedanının hakimiyetine son verdiler 4- BABÜR DEVLETİ Kuzey Hindistan ile Afganistan’da kurulan bir Türk devletidirDevletin kurucusu olan Babür Timur ailesindendir Babür devletinin bir diğer ünlü hükümdarı olan Şah Cihan Agra’da dünyanın en güzel anıtlarından biri olan Taç Mahal’i yaptırdıBabür devleti Hindistan’ı sömürge haline getiren İngilizler tarafından yıkıldı(1858) 5- AKKOYUNLULAR Devlet 15 yy’da Doğu Anadolu’da Kara Yülük Osman Bey tarafından kuruldu Akkoyunlu hükümdarlarından uzun Hasan Otlukbeli Savaşında Osmanlı Padişahı Fatih’e yenildi Uzun Hasan’ın ölümünden sonra ülke zayıf düştü Şah İsmail , Tebriz’i alarak bu ülkeye son verdi 6- KARAKOYUNLULAR Oğuz boyundan olan Karakoyunlular 14 yüzyılın ikinci yarısında Erzurum’dan Musul’a kadar olan bölgede bir Türk devleti kurdular Kurucusu Bayram Hoca’dır Akkoyunlular, Tebriz’i alarak bu devleti yıktılar (1469) G- MOĞOLLAR VE DİĞER TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK DEVLET YÖNETİMİ ·Moğollar devlet yönetiminde Uygur Türklerine görev verdiler Moğol Devleti’nin başında çok geniş yetkilere sahip bir hükümdar bulunurduDevlet Cengiz Han’ın koyduğu yasalara göre yönetilirdi ·Moğollarda hükümdarın başkanlığında toplanan devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı bir kurultay bulunurdu ·Moğollar askerlik teşkilatında Türklerden öğrendikleri onlu sistemi esas almışlardır ·Altın Orda Devleti’nde yönetim anlayışı Moğollardaki gibidir ·Timur, hükümdarda bulunması gereken bütün yetkilere sahiptiEmir ünvanını kullanıyordu Yönetimde hem Cengiz yasaları uygulanıyor hemde Türk töresine bağlı hareket ediliyordu ·Timur’un ordusunda fillerden yararlanılıyordu DİN VE İNANIŞ Moğollarda birden çok din ve inanç anlayışı olduğu bilinmektedir Totemizm , Şamanizm, Budizm ve Hıristiyanlık bunlar arsındaydı Altın Orda Devleti zamanında Berke Han İslamiyet’i kabul etti SOSYAL VE EKONOMİK YAŞAM Moğolların göçebe bir yaşam tarzı vardıDaha sonraları sanat ve ticaretle de uğraştılar Moğollarda sosyal yapı dört gruptan oluşuyorduBunlar; han ailesi, noyanlar, askerler, halk ve köleler olarak sıralanırdı Timur Devleti zamanında tarıma önem verildi Kanallar açıldı YAZI DİL VE EDEBİYAT Moğollar Uygur alfabesini kullandılar Dönemin en ünlü eseri “Moğolların Gizli Tarihi”dir Çağatay edebiyatının en ünlü temsilcisi Ali Şir Nevai, Türk dilinin Farsça’dan daha zengin olduğunu anlatmak için Muhakemetü’l-Lügateyn adlı eseri yazmıştır Babür Şah , Babürname adlı eseri yazmıştır BİLİM VE SANAT Altın Orda Devleti zamanında tıp konusunda çalışmalar yapılmıştır Babür Devleti zamanında mimari gelişmiş, Taç Mahal adlı türbe Şah Cihan tarafından eşi için yapılmıştır