Büyük Seyahatler Ve Coğrafi Keşifler

Doğudan başlayan ticaret yolları yüzyıllarca Avrupa’nın çeşitli ihtiyaçlarını karşılamada can damarı olmuştur Özellikle bunlardan en önemlileri olan İpek ve Baharat yollarının Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi, Avrupalıları yeni yollar aramaya sevk etti Orta Çağ’ın sonuna kadar dünyanın pek çok yeri bilinmiyordu İşte bu yeni yollar arama girişimleri sırasında pek çok yer ilk kez keşfedildi ve yeni ticaret yollan bulundu Yeni Çağ’ın başlarında meydana gelen bu keşif olaylarına “Coğrafî Keşifler” adı verilir



Nedenleri:

1) Bilimsel, teknik alandaki ilerlemelera) Pusulanın sapma açısının hesaplanması

b) Gemicilik sanatında ilerleme
c) Coğrafya bilgisinde ilerleme
2) Doğu ülkelerinin zenginliği (Haçlı Seferleri ile Coğrafi Keşiflerin ortak nedenidir,)
3) Cesur gemicilerin yetişmesi
4) Avrupalıların dünyayı tanıma ve Hıristiyanlığı yayma amaçları
5) Avrupalıların Hindistan!a ulaşmak için yeni yollar aramaları (ipek ve Baharat Yolları Türklerin elindeydi)
6) Kralların Coğrafi Keşifleri teşvik etmeleri


Nedenleri ile ilgili biraz ayrıntıya inersek:

a Ticaret yollarının Müslümanların eline geçmesi: Çin’den başlayan İpek Yolu, Hazar Denizi’nde iki kola ayrılıyor, kuzey kolu Kırım limanlarında son bulurken güney kolu Karadeniz kıyılarından İstanbul’a ulaşıyordu
Diğer önemli bir yol olan Baharat Yolu ise Hindistan’dan başlıyor ve kuzeyde Suriye limanlarında, güneyde ise İskenderiye’de son buluyordu Özellikle denizci İtalyan devletleri bu limanlardan aldıkları malları Avrupa’ya satıyorlardı Bu yolların tamamının Osmanlı denetimine girmesi ve bir kaç el değiştiren malların pahalıya mal olması Avrupalıları yeni yollar aramaya sevketmiştir
b Coğrafya bilgisinin ilerlemesi: Orta Çağ’da Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri çok azdı Avrupalılar, dünyayı tepsi gibi düz zannediyorlardı Ortasında Kudüs’ün bulunduğuna inandıkları dünyanın kuzeyi buzlarla, güneyi ise kaynar sularla kaplıydı Batıda sonsuz bir deniz, doğuda da Kaf dağları (Kafkas dağları) nın bulunduğuna ve onun ötesinde cinlerin yaşadığına inanırlardı Özellikle Haçlı Seferleri ve daha sonraki ilişkiler ve seyyahların gezi notlarının incelenmesi sonrasında, Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri artmış, boş inançlar yıkılmıştır
Özellikle Venedikli seyyah Marco Polo doğu üzerine Çin’e kadar büyük bir seyahat yaptı (1271 – 1295) Bu seyahati sırasında yazdığı, doğu ülkelerinin hem zenginliklerini, hem de coğrafyasını anlattığı “Garibeler Kitabı” adlı eseri, Avrupalılar üzerinde büyük etkiler meydana getirmiştir
c Pusulanın geliştirilmesi: İlk kez Çinliler tarafından icat edilen pusula, Haçlı Seferleri sırasında Avrupa’ya geçmiştir Kristof Kolomb’un pusulanın sapma açısını düzeltmesiyle artık yönlerini kaybetme korkusundan kurtulan Avrupalılar, okyanuslara daha rahat ve korkusuzca açılmaya başladılar
d Gemicilik sanatındaki ilerlemeler: Eskiden kullanılan kadırgaların geliştirilerek 30 metre uzunluğunda, üç direkli beş yelkenli ve okyanuslara daha dayanıklı Karavel tipi gemilerin yapılması okyanuslara açılmada insanların cesaretini artırdı

e Efsane ve hurafelere inanmayan cesur gemicilerin yetişmesi: Orta Çağ’da Avrupalılar, Atlas okyanusunun içinde gemileri çeken çok büyük girdapların olduğu ve bu sularda dolaşan gemicilerin zenciye dönüşecekleri gibi hurafelere inanırlardı Ancak doğu ile olan ilişkiler ve coğrafya bilgisinin ilerlemesi bu gibi inançların yıkılmasına neden olmuştur

a Ticaret yollarının Müslümanların eline geçmesi: Çin’den başlayan İpek Yolu, Hazar Denizi’nde iki kola ayrılıyor, kuzey kolu Kırım limanlarında son bulurken güney kolu Karadeniz kıyılarından İstanbul’a ulaşıyordu



2 Keşifler

• Portekizli Bartelmi Dias Afrika’nın güney ucuna ulaşarak Ümit Burnu’nu buldu (1487)
• İspanyol asıllı Kristof Kolomb, İspanya’nın Palas limanından hareket edip Atlas Okyanusu’nu aşarak Amerika Kıtası’nı buldu (1492) Ancak burasını Hindistan zannettiğinden batısındaki Bahama takımadalarına Batı Hint Adaları, halkına da Hintliler adını verdi Daha sonraları Amerika Kıtası’na üç sefer daha yaparak kıtanın orta ve güney kesimlerini de keşfetti Ancak yeni bir kıta keşfettiğini anlayamadan öldü
• Portekizli Vasko do Gama Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan’a vardı (1498)
• Bu tarihten itibaren Portekizliler Hint Okyanusu’na hâkim olmaya başladılar Böylece Hindistan’dan gelerek Süveyş’te sona eren Baharat Yolu yön değiştirerek Ümit Burnu Yolu hâline geldi ve Portekiz egemenliğine girdi Bu gelişme Hint sularında Osmanlı – Portekiz mücadelesini başlatmıştır
• Kristof Kolomb’un ölümünden kısa bir süre sonra İtalyan gemici Ameriko Vespuçi, Amerika’nın Hindistan değil yeni bir kıta olduğunu dünyaya ilân etti ve kıtaya onun adı verildi “Amerika” (1507)
• 1519′da Portekiz asıllı Macellan tarafından başlatılan batıya seyahat Del Kano tarafından tamamlanarak (1522) dünyanın yuvarlak olduğu ilk kez ispatlanmıştır
• Başlangıçta Portekizliler ve İspanyollar tarafından başlatılan Coğrafî Keşifler, özellikle İngilizler, Fransızlar ve Hollandalılar tarafından tamamlanmıştır

Coğrafi Keşifler’in sonuçları

• Hristiyanlık yayıldı Buna karşılık dünyanın düz olduğu gibi pek çok yanlış bilgi aktaran din adamlarına olan güven azaldı


• Keşfedilen yerlerde yetişen domates, vanilya, patates, tütün, kakao gibi bitki türleri ile Avrupalılar ilk kez tanıştı
• Avrupalıların, keşfettikleri yerleri sömürgeleştirmesiyle Sömürgecilik Dönemi başladı
• Keşifler, ticaret yollarının değişmesine neden oldu Hint Deniz Yolu’nun bulunmasından ve Amerika’nın keşfinden sonra Akdeniz limanları ile Baharat ve İpek Yolu eski önemini kaybederken Hint Okyanusu kıyısındaki limanlar önem kazandı
• Yeni keşfedilen ülkelerde bol miktarda bulunan altın ve gümüş gibi değerli madenler Avrupa’ya getirildi Avrupa’da ticaretle uğraşan kişiler (Burjuva sınıfı) zenginleşti Tüccarların, soyluların ellerinde bulunan toprakları satın almalarıyla soylular eski güçlerini kaybettiler
• Keşfedilen yerlere, özellikle Amerika’ya Avrupa’dan pek çok insan göç etti Avrupa kültür ve uygarlığı yeni yayılma alanları buldu
• Amerika’nın eski bir medeniyet merkezi olduğu öğrenildi
• Zenginleşen Avrupalılar, kültür ve sanat hareketlerini desteklediler Böylece, Avrupa’da Rönesans’ın doğmasına ortam hazırlamış oldu
• Coğrafî Keşiflerle ticaret yollarının değişmesi sonucunda Osmanlı Devleti ekonomik yönden büyük gelir kaybına uğradı

• Keşifler, dünya tarihinde önemli sosyal, siyasal, ekonomik ve dini değişikliklere neden olmuştur Bu durum, keşiflerin evrensel yönünü ortaya koymaktadır• Eski ticaret yolları değişti Akdeniz, doğu -batı ticaretindeki önemini kaybetti Baharat ve İpek Yolları önemini kaybetti Bu durum Atlas Okyanusu Limanlarının önem kazanmasına neden olmuştur

• Avrupalılar, yeni keşfedilen yerlerde sömürge imparatorlukları kurdular Bu durum, keşfedilen ülkelerden Avrupa’ya altın ve gümüş başta olmak üzere bol miktarda hammadde götürülmesine neden olmuştur Bu gelişmeler Avrupa’nın zenginleşmesini, hayat standartlarının yükselmesini ve Rönesans hareketlerinin gerçekleştirilmesini sağlamıştır
• Ticaretle uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş ve Avrupa ürünleri yeni pazarlar bulmuştur Böylece daha sonraki yıllarda gerçekleşecek olan Sanayi Devrimi’ne ortam hazırlanmıştır
• Keşfedilen yerlere Avrupa’dan göçler olmuş, bu durum Avrupa kültür ve medeniyetinin yayılmasını sağlamıştır
• Hıristiyanlık, yeni ülkelere yayılmıştır Ancak bazi bilimsel gerçeklerin ortaya çıkması sonucunda Hıristiyanların dini inançları zayıflamış, Kilise’ye güven sarsılmıştır
• Dünyanın bazı yerleri, Avrupalılar tarafından tanınmış, yeni kültürler, canlılar ve ırklar ortaya çıkmıştır

Coğrafi Keşiflerin Türk Dünyası Üzerindeki Etkileri

Coğrafi Keşifler, bütün insanlığı etkilemiştir Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir Akdeniz Limanları, Coğrafya Keşifler sonucunda önemini kaybetti Ancak 1869′da Süveyş Kanalı’nın Fransızlar tarafından açılmasıyla bu limanlar yeniden önem kazanmıştır
Coğrafi Keşifler, Müslüman ülkeler açısından büyük zararlara neden olmuştur İslam ülkeleri yoksullaşmış, Türkistan Hanlıkları giderek zayıflamış ve Ruslar karşısında gerilemiştir Osmanlı İmparatorluğu, İpek ve Baharat Yollarına hakim olmasına rağmen yolların değişmesinden dolayı umduklarına ulaşamamıştır Osmanlı İmparatorluğu, ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kaldı
Ayrıca Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkârlar işsiz kaldı Bu durum, Osmanlı Devleti’nde ekonomik sıkıntılara ve Celali İsyanları’na zemin hazırlamıştır
Osmanlı Devleti, Hint ticaret yolunun hakimiyeti için Portekizlilerle, Akdeniz hakimiyeti için de İspanyollarla mücadele etti Endonezya’da savunma ve koruma savaşları yapan Osmanlı Devleti, Hıristiyan Avrupa karşısında ”Doğu Kalkanı” haline geldi


Keşiflerin Osmanlı devleti açısından önemi

Bu keşiflerle Osmanlının elinde bulunan İpek ve Baharat Yolu önemini kaybetmiş, yeni ticaret yolları bulunmuştur Bu da Osmanlı Devleti’nin vergi gelirlerinin azalmasına yol açmıştır Tüm bunlar Osmanlı Devletini maddi açıdan kötü etkilemiştir Daha doğrusu; Osmanlı Devleti ve diğer müslüman devletler zarara uğrayıp, ellerindeki malların değerleri gitmiştirCoğrafî Keşifler, bütün insanlığı etkilemiştir Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir Akdeniz Limanları, Coğrafî Keşifler sonucunda önemini kaybetti Ancak 1869′da Süveyş Kanalı’nın Fransızlar tarafından açılmasıyla bu limanlar yeniden önem kazanmıştır


Coğrafî Keşifler, Müslüman ülkeler açısından büyük zararlara neden olmuştur İslam ülkeleri yoksullaşmış, Türkistan Hanlıkları giderek zayıflamış ve Ruslar karşısında gerilemiştir Osmanlı İmparatorluğu, İpek ve Baharat Yollarına hakim olmasına rağmen yolların değişmesinden dolayı umduklarına ulaşamamıştır Osmanlı İmparatorluğu, ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kaldı



Ayrıca Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkârlar işsiz kaldı Bu durum, Osmanlı Devleti’nde ekonomik sıkıntılara ve Celali İsyanları’na zemin hazırlamıştır

Orta Çağ’da, Avrupa ülkeleri ile Asya ülkeleri arasındaki ticaret, baharat ve ipek yolları vasıtasıyla yapılıyordu Çin’den başlayıp Türkistan üzerinden, Hazar Denizinin kuzey ve güneyini takip ederek Trabzon ve Kırım limanlarına ulaşan yola İpek Yolu deniliyordu İstanbul’un fethiyle bu yolun kontrolü Osmanlıların eline geçti Hindistan’dan başlayıp deniz yoluyla Basra Körfezi’ne oradan kara yoluyla Suriye kıyılarına ulaşan veya Kızıldeniz’den Süveyş Körfezine, oradan da kara yoluyla İskenderiye kıyılarına ulaşan yola, Baharat Yolu deniyordu Bu yolun Akdeniz kısmına Venedikliler, Hint Denizi kısmına ise Araplar hakimdi Bazı Avrupa ülkeleri aracılar vasıtasıyla değil de doğrudan doğruya Avrupa ile Asya arasında ticaret yapabilecekleri yeni yollar aramaya başladılar

XII yüzyılda Çin’e bir seyahat yapan Marko Polo, dönüşünde yazmış olduğu seyahatnamesinde Asya’nın zenginliğini anlata anlata bitiremiyordu Bu zenginliğe bir an önce kavuşmak, gemicilerin en büyük arzusu oldu
Avrupalılar dünyanın düz, Kudüs’ün de onun merkezi olduğuna inanıyorlardı Müslümanlar, bu devirde dünyanın yuvarlak olduğunu biliyorlardı Müslümanlarla temasa geçen Avrupalılar, coğrafi konularda birçok bilgi elde ettiler Böylece dünyanın yuvarlak olduğuna inanan gemiciler yetişti
Pusulanın bulunması ile denizciler, korkusuzca denizlere açılma cesaretini gösterdiler

Afrika Deniz Yolunun Keşfi

Avrupa’daki yüzyıl savaşları sırasında Atlas Okyanusuna yönelen Portekizliler, Asor ve Kanarya adalarını keşfettiler Portekiz kralı Gemici Henri, bütün imkanlarını seferber ederek gemicileri teşvik ediyordu Bunun sonucunda, Afrika kıyılan keşfedildi Avrupalılar, bu kıyılardaki halkı köleleştirmeye başladı
Güneye inme cesaretini kendinde bulan Bartelmi Diyaz adlı bir gemici, Afrika’nın bu gün Ümit Burnu dediğimiz güney burnunu aştı (1487) Artık Hindistan yolu açılmıştı Portekiz kralı, Afrika’nın doğu kıyıları hakkında birçok incelemeler yaptırdı Bu incelemeler sonucunda, Vasko dö Gama adlı bir gemici, Atlas Okyanusunu aşarak Hint Okyanusuna oradan da Hindistan’ın Kaliküt limanına ulaştı (1498) Böylece deniz yollarını kontrolü altına alan Portekiz, Süveyş’te son bulan Baharat Yolunu Atlas Okyanusuna çevirdi

Amerika’nın Keşfi

Cenovalı bir gemici olan Kristof Kolomb, hep batıya giderek Hindistan’a ve Çin’e ulaşılacağına inanmıştı İspanya hükümetinin emrine girerek kral ve kraliçeden üç gemi aldı Bu gemilerle yola çıkan Kristof Kolomb, ilk önce Amerikanın batısındaki San Salvador adalarına çıktı Ancak yeni bir kıta keşfettiğinin farkına varamadı Neticede kral onu bu görevden uzaklaştırdı
Kristof Kolomb’un ölümünden sonra Ameriko Vespuçi adlı bir gemici, yapmış olduğu gezi sırasında burasının yeni bir kıta olduğunu fark ederek dünyaya ilan etti (1507)

Dünyanın Dolaşılması

Çin ve Hindistan’a daha kısa yoldan ulaşabilmek için Büyük Okyanus’u geçmeye karar veren Macellan, Güney Amerika kıyılarını dolaşarak Büyük Okyanus’a ulaştı Yola devam ederek Filipin adalarına vardı Ada halkı ile yaptığı savaşta öldürülünce yerine kaptan Del Kano geçti Birçok zorlukları yenen Del Kano, 1519 yılında başladığı bu seyahati, ancak 1522de tamamlayabildi Böylece dünyanın yuvarlak olduğu ispat edilmiş oldu

Coğrafi Keşiflerin Sonuçları

1- İspanya ile Fransa, Akdeniz’de üstünlüğü ele geçirmek isterken Portekiz, Akdeniz ticaretini çökerterek, ticaret merkezlerini Atlas Okyanusu kıyılarına taşıdı
2- Ticaret yolunun İskenderiye’den Lizbon’a taşınması büyük olay olmuştur Böylece bütün Asya ticareti, Portekizlilerin eline geçti ve Asya’daki birçok ticaret merkezi eski canlılığını kaybetti
3- Avrupalılar Hristiyanlığı, keşfettikleri yerlerin halkı arasında yaymaya başladılar
4- Ticaret sayesinde Avrupalılar zengin olurken, Orta Asya’daki Türkler ve Asya’daki diğer Müslümanlar ekonomik bakımdan zayıfladılar

Yer küresinin ilmî, ticârî veya askerî gâyelerle araştırılması Keşifler, dünya kara ve denizlerin tanınması şeklinde 3000 senelik tahminî bir mâziye sâhiptir Dünyânın derinliklerine, okyanus diplerine ve uzaya doğru yapılan incelemeler de bir yandan devam etmektedir



Coğrafî keşifler, 15 yüzyıl ve 16 yüzyıllarda Avrupalılar tarafından yeni ticaret yollarının bulunması amacıyla başlattıkları ve yeni okyanusların ve kıtaların bulunmasıyla gerçekleşmiş olan keşifleri ifade eder Bilimsel bir merak ve yeni ufukların keşfedilmesi duygusu söz konusu olmakla birlikte temelde bu keşifler özellikle 15yüzyıldan itibaren açık bir şekilde ekonomik nedenlerden kaynaklanmıştır

İlk keşif denemeleri, Atlantik Okyanusu ve Afrika kıyılarına doğru, 14 yüzyılın başlarında Fransız ve Cenevizli gemiciler tarafından yapılmıştır Kanarya Adaları ve Azor Adaları keşfedilmesi, bu girişimlerin sonucudur


Orta Çağın sonuna kadar Avrupalılar, dünyanın pek az yerini tanıyorlardı Coğrafya bilgisinin artması ve gemicilikteki gelişmeler sonucu açık denizlere çıkan Avrupalılar, yeni kıtalar ve ülkeler keşfetmeye başladılar İşte Avrupalıların 15yüzyılın sonunda başlatıp 16yüzyıl boyunca da devam ettirdikleri yeni yerler bulma girişimlerine Cogrâfî Keşifler denir Keşiflerin nedenleri arasında, Doğu ülkeleriyle doğrudan ticaret yapmak için yeni yolların aranması başta gelir Orta Çağ'da Doğudan gelen ipek, baharat, altın, elmas, inci gibi değerli mallar, Avrupa'ya iki önemli yoldan ulaşıyordu Bu yollardan birincisi, Çin'den başlayıp Karadeniz kıyılarına ulaşan İpek Yoluydu

Bu yol, Türklerin elindeydi İkinci yol olan Baharat Yolu ise Hindistan'dan başlıyor, bir kolu Basra Körfezi'ne ulaşıyor, diğer kolu ise Mısır ve Suriye limanlarında sona eriyordu Türk ve Müslüman tüccârların bu yolları izleyerek Hindistan ve Çin'den getirdiği mallar, Venedik ve Cenevizliler tarafından Avrupa'ya ulaştırıyorlardı Bu ticaret sayesinde Doğu ülkeleri oldukça zenginleşmişti Ancak bu mallar, birkaç el değiştirdiği için Avrupa'da çok pahalıya satılıyordu Avrupalılar, Doğu ülkelerinin içinde bulunduğu zenginlik ve bolluk hakkında abartılı bilgiler edinmiştir Özellikle, Venedikli gezgin Marko Polo'nun eserinde okudukları hikâyeler, Avrupalılarda Doğu ülkelerine karşı büyük ilgi ve merak uyandırmıştır Orta Çağ'da Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri çok azdı Avrupalılar, Haçlı seferleri sırasında Müslümanların coğrafya bilgisinden yararlandılar ve Dünya'nın yuvarlak olduğunu öğrendiler Bunun sonucunda var olan haritaları geliştirip daha doğru haritalar yaptılar Pusula kullanımının yaygınlaşması , gemicilerin deniz ve okyanuslara güvenle açılmalarını sağladı Gemicilik tekniğinin ilerlemesi ile 15 yüzyıldan itibaren açık denizlere dayanıklı ve büyük gemiler yapıldı Bu da keşiflerin başlamasında önemli bir etken oldu


Coğrafi keşiflerin dünya tarihinde çok önemi, sosyal , siyâsî ve ekonomik sonuçları oldu Bulunan yeni ticaret yolları nedeniyle Akdeniz limanları, İpek ve Baharat yolları eski önemini kaybettiAtlas Okyanusu kıyısındaki bazı limanlar hızla gelişti ve büyük birer ticaret merkezi haline geldi Coğrafi keşifler sonucu, Amerika'da bir çok eski uygarlığın olduğu öğrenildi Keşfedilen yerlerden bol miktarda altın ve gümüş gibi değerli madenler ile çeşitli ham maddeler Avrupa'ya taşındı Ticaretle uğraşan burjuva sınıfı zenginleşti ve güç kazandı Burjuvalar , soyluların topraklarını satın almaya başladılar Böylece, soylular eski güçlerini ve ayrıcalıklarını kaybettiler Avrupalı devletler keşfettikleri yerleri egemenliklerine alarak sömürge imparatorluklarını kurdular Keşif seferleri düzenlenen ülkelerin kaynaklarından yararlanan Avrupa'nın denizci ülkeleri kısa sürede zenginleşti

Zenginleşen ailelerin , kültür ve sanat hareketlerini desteklemeleri Rönesans'ın başlamasında etkili oldu Yeni dünyaya özgü bazı ürünler (tütün ,patates, domates, şeker kamışı, vanilya, kakao vb) Avrupa'ya ve oradan da dünyanın diğer bölgelerine yayıldı Keşfedilen ülkelerde Hıristiyanlık dini yayıldı Ancak Avrupa'da da kiliseye ve din adamlarına olan güven azaldı Çünkü kilise ve din adamları, dünyanın düz olduğu vb birçok yanlış bilgiyi savunmuşlardı Başta Amerika'ya olmak üzere, keşfedilen yerlere Avrupa'dan yoğun göçler oldu Bu göçler sonuçunda Avrupa kültür ve uygarlığı daha geniş bir alana yayıldı


Avrupa'da keşiflere Portekiz Prensi Henry'nin 1415 senesinde teşvikleriyle başlandı Christopher Columbus gemilerle Amerika'yı, Vasco da Gama Hindistan'ı ve Ferdinand Magellan dünyâyı dönerek dolaşmak sûretiyle önemli keşiflerde bulunmuş oldular Marko Polo ve Müslüman kâşif İbn-i Battûtâ'nın keşiflerle ilgili coğrafî kayıtları, haritaları çok mühimdir


İbn-i Battûtâ, 1325-1354 seneleri arasında Asya kıtalarında çok uzun süren incelemeler yapmıştır


Mîlâttan önce 600 senelerinde Mısırdan başlayan bir seferle Afrika kıtası ile ilgili ilk keşif, Kızıldeniz'den geçilmek suretiyle güneydeki burun dönülüp, Cebelitârık Boğazından geçilerek, tekrar Mısıra dönüldü Bunu tarihçi Heredot kaydetmektedir 1497 senesinde ise bu tür bir seyahate Vasco da Gama Lizbon'dan başlamış, önce Arjantin kıyılarına oradan Ümit Burnunu dolaşarak Müslümanların elinde bulunan Doğu Afrika kıyılarını geçtikten sonra Kalküta'ya kadar uzanmıştır Bu seferi sırasında Vasco da Gamaya Müslüman coğrafyacı ve denizci İbn-i Mâcit rehberlik etmiştir 1499
senesinde tekrar Lizbon'a dönmüştür


Christopher Columbus'un Hind Adalarına ulaşmak için yaptığı seyahatlerinde Bahama, Küba ve Amerikanın güney kıyıları keşfedildi Fakat Müslüman coğrafyacı İdrisînin (ölm 1165), Atlantik haritasında Antilla Adalarını Pîrî Reisin haritasında Amerika Kıtasını göstermesinden anlaşıldığına göre Müslümanlar Kolomb'dan önce bölgeden haberdar idiler Daha sonra târihçi Fazlullah Ömerî (ölm 1349), Batı Afrikalı Mense Kanka Mûsâ ve Sene, Gambiya kıyısından başlayan ikinci sefere başkanlık yapan İkinci Ebûbekrin saltanatı zamanında Maliden bölgeye keşif heyetleri gönderdiğini yazmaktadır 1492 senesinde yapılan bu seferlerde Columbus daima Hind Adalarına gittiğini zannetmiş ve 1506 senesinde ölmüştür

Americus Vespucius 1501 senesinde Amerika kıtası kıyılarına sefer yaparak buranın yeni bir kıta olduğunu söyledi Ferdinand Magellan Columbus'un keşfettiği adalara giderken fırtınaya yakalanmış ve Güney Amerika kıyılarından Pasifik Okyanusuna (Büyük Okyanus) ulaşarak burayı keşfetmiştir Pasifik Okyanusunda sefere devam eden Magellan, nihayet Filipin Adalarına ulaşarak Colombus'un asıl bulmak istediği noktaya tesadüfen varmıştır Magellan, Filipinlerde yapılan bir çatışmada öldüğünden kaptanı olduğu Victoria isimli gemi, 1522de tekrar İspanyaya dönmüştür Bu seyâhat dünyâ etrafında yapılan ilk seyâhat olması bakımından da önemli bir yer tutmuştur O devirde Hıristiyan âlemi dünyanın tepsi gibi düz olduğuna inanıyorlardı Müslümanların dünyâ coğrafyası üzerine verdikleri bilgileri güzel değerlendiren ve bunları kendine mâl eden Vasco da Gama, Colombus ve Magellan gibi denizciler böylece meşhur oldular


Colombus-Magellan döneminden sonra en mühim keşif seyâhatleri Kaptan James Cook tarafından 1768 ile 1779 seneleri arasında yapılmış; Güney Atlantik ve Güney Pasifik okyanuslarındaki adaları, Antarktika Kıtası dünyâ haritasındaki yerine konulmuştur Kuzey Kutbuna 1909 senesinde ilk ulaşan Amerikan Bahriye Subayı Robert EReary'dir 1959da Amerikan nükleer denizaltısı Skate, buzlar altında giderek kuzey kutbunda su üstüne çıktı Güney kutbuna ise 1911 senesinde ilk ulaşan Amundsen'dir Güney Kutbuna, köpeklerin çektiği kızak arabayla gidilmiştir

Sebepleri

1. Avrupalıların pusulayı öğrenmeleri, gemicilik ve coğrafya bilgilerinin artması
2. Pusulanın geliştirilmesi ve sapma açısının hesaplanması
3. Avrupalıların, doğu ülkelerinin zenginliklerine ulaşabilmek amacıyla yeni ticaret yolları aramaları
4. Doğu ülkelerinin zenginliği (Haçlı Seferleri ile Coğrafi Keşiflerin ortak nedenidir,)
5. Özellikle İspanyol ve Portekiz krallıklarınca, değerli madenlere ulaşılması için gemicilerin desteklenmesi
6. İstanbul'un fethinden sonra Türklerin, doğu ticaret yollarına hakim olmaları ve Avrupalıların açık denizlere çıkma ihtiyacı hissetmeleri
7. Avrupa'nın kendinde olmayan ama Doğu uygarlıklarında olduğunu bildikleri zenginliklere (Baharat, ipek ve diğer maddi kaynaklara) ulaşmak için yeni, kısa ve ucuz yol arayışı
8. Avrupa'da değerli madenlerin az bulunmasından dolayı kralların (İspanyol-Portekiz) gemicileri desteklemesi
9. Avrupalıların, Hıristiyanlık dinini yaymak istemeleri
10. Avrupalıların dünyayı tanımak istemeleri
11. Sağlam gemilerin yapılması
12. Coğrafya bilgisinin artması ve cesur gemicilerin yetişmesi
13. Avrupa'da bu gelişimleri takip eden dönemde doğuya ulaşmak isteyen gemiciler,İspanya ve Portekiz krallıklarından aldıkları yardımlarla açık denizlere açıldılar

a Ticaret yollarının Müslümanların eline geçmesi: Çin'den başlayan İpek Yolu, Hazar Denizi'nde iki kola ayrılıyor, kuzey kolu Kırım limanlarında son bulurken güney kolu Karadeniz kıyılarından İstanbul'a ulaşıyordu

Diğer önemli bir yol olan Baharat Yolu ise Hindistan'dan başlıyor ve kuzeyde Suriye limanlarında, güneyde ise İskenderiye'de son buluyordu Özellikle denizci İtalyan devletleri bu limanlardan aldıkları malları Avrupa'ya satıyorlardı Bu yolların tamamının Osmanlı denetimine girmesi ve bir kaç el değiştiren malların pahalıya mal olması Avrupalıları yeni yollar aramaya sevk etmiştir

b Coğrafya bilgisinin ilerlemesi: Orta Çağ'da Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri çok azdı Avrupalılar, dünyayı tepsi gibi düz zannediyorlardı Ortasında Kudüs'ün bulunduğuna inandıkları dünyanın kuzeyi buzlarla, güneyi ise kaynar sularla kaplıydı Batıda sonsuz bir deniz, doğuda da Kaf dağları (Kafkas dağları) nın bulunduğuna ve onun ötesinde cinlerin yaşadığına inanırlardı Özellikle Haçlı Seferleri ve daha sonraki ilişkiler ve seyyahların gezi notlarının incelenmesi sonrasında, Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri artmış, boş inançlar yıkılmıştır

Özellikle Venedikli seyyah Marko Polo doğu üzerine Çin'e kadar büyük bir seyahat yaptı (1271 - 1295) Bu seyahati sırasında yazdığı, doğu ülkelerinin hem zenginliklerini, hem de coğrafyasını anlattığı “Garibeler Kitabı” adlı eseri, Avrupalılar üzerinde büyük etkiler meydana getirmiştir

c Pusulanın geliştirilmesi: İlk kez Çinliler tarafından icat edilen pusula, Haçlı Seferleri sırasında Avrupa'ya geçmiştir Kristof Kolomb'un pusulanın sapma açısını düzeltmesiyle artık yönlerini kaybetme korkusundan kurtulan Avrupalılar, okyanuslara daha rahat ve korkusuzca açılmaya başladılar

d Gemicilik sanatındaki ilerlemeler: Eskiden kullanılan kadırgaların geliştirilerek 30 metre uzunluğunda, üç direkli beş yelkenli ve okyanuslara daha dayanıklı Karavel tipi gemilerin yapılması okyanuslara açılmada insanların cesaretini artırdı

e Efsane ve hurafelere inanmayan cesur gemicilerin yetişmesi: Orta Çağ'da Avrupalılar, Atlas okyanusunun içinde gemileri çeken çok büyük girdapların olduğu ve bu sularda dolaşan gemicilerin zenciye dönüşecekleri gibi hurafelere inanırlardı Ancak doğu ile olan ilişkiler ve coğrafya bilgisinin ilerlemesi bu gibi inançların yıkılmasına neden olmuştur

Keşifler


İpek Yolu


Çin'den başlayarak Orta Asya üzerinden, Hazar Denizi'nin güneyinden ve kuzeyinden geçerek Trabzon ve Kırım Limanlarına gelen malların buralardan Avrupa'ya ulaştığı yoldurDoğunun ipeği ile baharatının kervanlarla batıya taşınması, Çin'den Avrupa'ya ulaşan ticaret yollarını oluşturmuştur

Orta Çağda ticaret kervanları, Çin'in Xian (Yan) kentinden hareket ederek Özbekistan'ın Kaşgar kentine gelirlerdi Burada ikiye ayrılan yollardan biriyle Afganistan ovalarından Hazar Denizi'ne; diğeri ile de Karakurum Dağlarını aşarak İran üzerinden Anadolu'ya ulaşırlardı Anadolu'dan deniz yoluyla veya Trakya üzerinden kara yolu ile Avrupa'ya giderlerdi


Yoğun bir şekilde ipek, porselen, kâğıt, baharat ve değerli taşların taşınmasının yanı sıra kıtalar arasındaki kültür alışverişine de imkân sağlayan binlerce kilometre uzunluğundaki bu yol zaman içinde "İpek Yolu" olarak adlandırılmıştır

Baharat Yolu


Avrupa'nın kendi ürünlerini zamanla geliştirmesiyle ipek ticaretinin önemi azaldı Ancak Asya'daki baharatın yerine Avrupa'nın koyabileceği bir baharatı yoktu İlk zamanlarda baharat, Batı Asya'dan Karadeniz'e ve Yakın Doğu ülkelerine kara yoluyla iletiliyordu Moğol İmparatorluğu'nun dağılmasıyla bu yol çok tehlikeli bir hale geldi Bunun üzerine 1400'lü yıllara kadar Arap ve Hintli tüccarlar, baharatı deniz yoluyla Kızıldeniz'deki limanlara taşıdılar Buraya gelen baharat, karadan Mısır ve Suriye'nin Akdeniz'deki limanlarına taşınıyor buradan da Avrupa'ya gönderiliyordu


Hindistan'dan başlayarak İran Körfezi ve Irak üzerinden Suriye Limanlarına veya Kızıldeniz yoluyla Süveyş ve Akabe'ye, oradan da kara yoluyla İskenderiye'ye ulaşan yoldur Uzak Doğu ile yapılan ticaret, Venedik ve Mısırlıların elinde bulunuyordu Bu devletler, diğer devletlerin Baharat Yolu'ndan faydalanmasını engellemeye çalışmışlardır İlk keşif seyahatleri, Atlantik Okyanusu ve Afrika Sahillerinde 14 yüzyılın başlarında Fransız ve Cenevizli gemiciler tarafından yapılmıştır Bu seyahatler sonucunda Kanarya ve Azor Adaları keşfedildi


Kristof Kolomb, 1492'de Amerika Kıtası'na ulaştı Portekizli gemici Bartelmi Diyaz'ın Ümit Burnu'nu bulmasından sonra Vasko dö Gama, Ümit Burnu'nu dolaşarak Hint Okyanusu ve Hindistan'a ulaştı Portekizli Macellan ve Del Kano, dünyayı dolaşarak yuvarlaklığını kanıtlamışlardır