Deprem Eylem Planı

**Şengül Şirin** · 05-20-2009

DEPREM EYLEM PLANI

DEPREM OLUNCA NE YAPMALIYIZ ?

§Deprem Öncesinde
§Deprem Sırasında
§Deprem Sonrasında

Nasıl hareket edeceğinizi belirleyin

Deprem başladığı zaman ne yapacağınızı ve nerelere saklanacağınızı önceden planlayın
Bulunduğunuz mekanı dışarı çıkarken size engel olmayacak şekilde dizayn edin
Kaçış yolunuz üzerindeki sandalye, masa, saksı, tabure gibi cisimleri kaldırın
Dışarı çıktığınızda nerede bekleyeceğinizi önceden belirleyin

DEPREM ÖNCESİNDE

DEPREM EYLEM PLANINI UYGULAYIN

Yapmış olduğunuz planı çeşitli aralıklarla uygulayarak pekişmesini sağlayın Böylece deprem sırasında ve sonrasında nasıl hareket edeceğiniz alışkanlık haline gelmiş olur
Evinizin, işyerinizin ve okulunuzun tahliye planları için farklı senaryolar uygulayın Kendinize;

Tek kişiysek ne kadar sürede çıkarız? Yanımızda çocuklarla ne kadar sürede çıkarız? Eşimiz ve çocuğumuzla ne kadar sürede çıkarız? İşyerimizi ne kadar hızlı boşaltırız? gibi sorular sorun ve bu soruların yanıtını bulmak için tatbikatlar yapın

Tatbikatı, yaşadığınız yerdeki (apartman, okul, işyeri) insanlara haber vererek yapın

Habersiz yapacağınız tatbikat, yaşadığınız yerdeki insanların paniğe kapılmalarına neden olabilir

İLK YARDIM EĞİTİMİ ALIN

Ailenizin ve yakın çevrenizin en azından temel yaşam desteği verebilecek ilk yardım eğitimi almasını sağlayın

YAŞADIĞINIZ YERİ DEPREME GÖRE DÜZENLEYİN

Sağlık kuruluşları hariç, evinizde, işyerinizde ve okulunuzda jeneratör varsa, bunların otomatik olarak devreye girmesini önleyin Otomatik olarak devreye giren jeneratörler doğal gaz sızıntısıyla birlikte patlamaya neden olabilmektedir
Bulunduğunuz mekanda üzerinize düştüğü zaman tehlike yaratabilecek gardrop, vitrin, kitaplık, portmanto gibi ağır eşyaları monte ettirin Tavanlarda büyük avizeler varsa bunları daha sade şeylerle değiştirin Vitrinlerde bulunan tehlike yaratabilecek cam eşyaları alt gözlere alın Mutfak dolaplarının üst gözlerinde bulunan, çelik tencere, cam kavanoz gibi tehlike yaratabilecek cisimleri mutfak tezgahlarının altına yerleştirin
Elektrik ve doğal gaz sistemlerinin periyodik kontrollerini yaptırın
Binanızda hasar varsa, uzmanlara kontrol ettirerek, zarar gören yerleri onarın
Bulunduğunuz yerde bina giriş kapılarının dışarı açılmasını sağlayın Çünkü içeri doğru açılan kapılar panik sırasında sıkışmalara neden olmaktadır
Tüpgazla çalışan banyo şofbenlerini kullanmadığınız zamanlar kapalı tutun

DEPREM ÇANTASI ÇOK GEREKLİ DEĞİL

Deprem çantası oldukça tartışmalara yol açan bir konu haline gelmiştir Öyle ki insanlar evlerinin içinde kocaman bir çantayı her gittikleri yere yanlarında taşımaktadırlar Peki Deprem Çantası neden çok gerekli değil?

1

Dünyanın hiç bir yerinde insanlar deprem sonrasında açlıktan ölmemiştir

Tam tersine her zaman gelen yardımların çoğu yiyecektir

Her hangi bir çantada yiyecek saklanması oldukça anlamsızdır

2

Büyük bir deprem sonrasında insanların bir an önce dışarı çıkmaları gerekmektedir

Bu nedenle yazılan tüm malzemeleri doldurduğumuzda en az 15 kilo ağırlığında olacak olan çantayı dışarı taşımak güçtür ve önemli zaman kaybına neden olacaktır

Deprem çantasıyla zaman kaybetmek yerine eğer arabanız varsa arabanızın bagajına koyacağınız bir kaç battaniye ve kışlık giysi yeterlidir

Arabanız yoksa kışlık giyeceklerinizi kapının kenarına asın ve çıkarken elinize alarak dışarı çıkın

Bunun dışında büyük hacimli çantalar hazırlayarak evden çıkışınızı güçleştirmeyin

DEPREM SIRASINDA

KESİNLİKLE PANİĞE KAPILMAYIN

Panik, sadece deprem veya yangında değil yaşamımızın her anında bize zarar vermektedir Deprem sırasında paniğe kapılmazsak hem kendimizin hem de yanımızda bulunanların yaşamlarını kurtarabilmek için daha sağlıklı kararlar verebiliriz

YAŞAM BOŞLUĞU :Geniş hacimli, ağırlık merkezi düşük, dayanıklı cisimler enkaz haline gelen binalarda, üzerlerine düşen kolon, kiriş veya tavan tarafından tamamen yok edilmemektedir

Çamaşır makinası, büro tipi buzdolabı, bulaşık makinası v

b

cisimler, çöken duvar, kiriş ve kolonların yönünü değiştirerek insanların nefes alarak yaşayabilecekleri boşluklar oluşturabilirler

İşte bu boşluklara Yaşam Boşluğu adını veriyoruz

Yaşam boşluklarında cenin pozisyonu alarak kalabiliriz

NEDEN CENİN POZİSYONU ? Cenin pozisyonu maksimum küçülme yapabildiğimiz bir pozisyondur

Cenin pozisyonunu basit olarak, ellerimizi başımızın arasına alıp, ayaklarımızı karnımıza çekerek küçülebildiğimiz bir pozisyon olarak tarif edebiliriz

Bu pozisyonu alarak, sırtımız, yanına yattığımız nesneden 10 – 15 cm

açıkta durmalıyız

Bu pozisyonda kalarak hem üzerimize düşebilecek cisimleri gözler, hem de böbreklerimizden birinin zarar görmesine engel oluruz

BİNA İÇİNDEKİ KORUNMA BÖLGELERİ

YATAK ODASI

YATAK YANLARI
Yatak odalarında deprem sırasında yatağın her iki yanına yatmak iyi bir korunma sağlayabilir

Enkaz altına gelen bir binada yatağın üst ve altı tamamen tahrip olurken yatak kenarlarında bir insanın korunacağı kadar yaşam boşluğu kalmaktadır

Yatakların yanlarına cenin pozisyonu alarak yatmak yatak odasında yapılacak en akılcı harekettir

YURTLARDA RANZA YANLARI
Yurtlarda korunacak tek yer ranzaların yanlarıdır

İki katlı demir çerçeveli ranzalar da çökme sırasında tam yok olmamakta, kenarlarında yaşam boşlukları meydana gelmektedir

BANYOLAR

DÖKÜM KÜVETLER
Banyolarda bulunan döküm küvetlerin yanlarında önemli yaşam boşlukları oluşmaktadır

Deprem sırasında eğer banyodaysak bu tür küvetlerin yanına cenin pozisyonunda yatma yapılacak en sağlıklı harekettir

ÇAMAŞIR MAKİNALARI
Üzerine düşen ağır cisimlerin baskısı altında ezilen, büzülen ama kesinlikle yok olmayan çamaşır makinalarının yanına, cenin pozisyonu alınarak yatılmalıdır

SALONLAR

ÇEKYAT KENARLARI
İçi eşya veya kitap dolu olan çekyatlar iyi bir korunma alanı yaratmaktadırlar

Üzerlerine düşen ağır cisimlere karşı esneyerek direnen çekyatların kenarlarında da önemli yaşam boşlukları oluşmaktadır

PARA KASALARI
İşyerlerinin çoğunda ve bazı evlerde de bulunan çelik para kasaları önemli bir korunma alanıdır

Bu tür cisimlerin kenarlarında da kurtarma çalışmaları sırasında önemli yaşam boşlukları tespit edilmiştir

ÇEYİZ SANDIKLARI
İçi dolu olan eski çeyiz sandıkları da düşen tavanları tutarak önemli yaşam boşlukları oluşmasına neden olmaktadır

MUTFAKLAR

17 Ağustos ve 12 Kasım kurtarma çalışmaları sırasında en fazla canlı, mutfaklardan çıkarılmıştır

BULAŞIK MAKİNALARI
Aynı çamaşır makinası gibi bulaşık makinası da direnmekte ve yanında önemli yaşam boşluklarının oluşmasına neden olmaktadır

FIRINLAR
Tek başına fazla koruyucu özelliği olmamakla birlikte, mutfak tezgahı içinde bulunan bulaşık makinası ve buzdolabı ile birlikte çok büyük yaşam boşluklarının oluşmasına neden olmaktadır

BUZDOLAPLARI
Salınımın artması nedeniyle devrilme tehlikesi olsa bile, iyi monte edildiği takdirde tek başına mutfağın önemli bir bölümünü ayakta tutacak özelliğe sahiptir

ZEMİN KATTAKİLER

Zemin katta oturanlar için dışarı çıkabilmenin koşullarını iyi saptamak gerekir Bu koşullar değişken ve belirleyicidir Bu nedenle zemin katta oturuyorsanız çıkmalısınız diyemeyiz
- Zemin katta acil çıkışı engelleyen faktörler
- Bireylerin yakınlarına olan sorumluluğu
- Dairenin planı
- Fizyolojik yetersizlik (bedensel engelli)
- Psikolojik yetersizlik (şok, kararsızlık, ruhsal hastalıklar, vb)

Zemin kat çıkışı için bir süre vermenin anlamı yoktur

Çünkü verilen 10 – 15 saniyelik çıkış zamanı en az 150 km

uzakta olan bir depremdeki P ve S dalgaları arasındaki yaklaşık mesafedir

Odak noktası yaklaştıkça bu süre de azalır

Bu nedenle süre vermekten çok zemin kattakilerin çıkabilecekleri en kısa sürede dışarı çıkması tavsiye edilmektedir

Diğer katta bulunanlar ise Deprem Eylem Planına göre önce evlerinin içinde belirlemiş oldukları korunma bölgelerine saklanmalıdırlar

AŞAĞIDAKİLERİ KESİNLİKLE YAPMAYIN

Saklanmak için masaların altına girmeyin
Kapı pervazlarının altına girmeyin
Binanın kendi yapı elemanı olan kolon, kiriş gibi cisimlerin altında beklemeyin
Alt ve üst kata çıkmak için bile olsa merdivenlere koşmayın
Pencerelerden ve balkonlardan uzak durun Asansörü kullanmayın

NEDEN ?

Masaların altına girme düşüncesinin temelinde, binaların deprem yönetmeliğine uygun ve zemin etütlerinin doğru yapılmış olması yatmaktadır

Masanın altına girerek sadece yukarıdan düşen cisimlerden korunabiliriz

Bina yıkılacak olursa masalar da bina ile birlikte yerle bir olmaktadır

Aynı şekilde kapı pervazları, kolon ve kirişler de can kurtarma yerine tam tersine insanların yaşamlarına mal olmaktadır

Körfez ve Düzce depremlerinde yüzlerce insan, bilinçli olarak bu tür yerlere saklanmış ve tümü yaşamını kaybetmişti

Kolon ve kirişler kurtarma çalışmaları sırasında bir çok insanın çıkarılmasını zorlaştırmaktan başka bir işe yaramamıştır

Ayrıca bina yıkıldığı zaman üzerimize ilk düşecek cisimler de bunlardır

Deprem sırasında sarsıntı nedeniyle pencerelerden düşerek hayatınızı kaybedebilirsiniz

Binanız yıkılmasa bile merdivenler zarar görebilir

Panik halinde dışarı çıkmaya çalışırken yıkılmış veya kısmen zarar görmüş merdivenlerden düşerek zarar görebilirsiniz

UYKUDA YAKALANDIYSANIZ
1

kat bile olsa, ne zaman başladığını bilemiyorsak yatağımızın yanında cenin pozisyonunda bekleyelim

OKULDAYSANIZ
Eğer bina deprem yönetmeliğine uygunsa bir sıra veya masa altına ya da binanızdan kuşkuluysanız sıra aralarına cenin pozisyonunda yatınız

TEKERLEKLİ SANDALYEDEYSENİZ
Tekerlekli sandalyenin, tekerleklerini kilitleyerek, başınızı ve boynunuzu koruyunuz

TREN – METRO GİBİ ARAÇLARDAYSANIZ

Yetkili anonslarına göre hareket edelim
Asla treni terketmeyin
Başınızı koruyup bekleyin
Asla çakmak kullanmayın, nerede olursanız olun

OTOBÜSTEYSENİZ
Otobüs duruncaya kadar koltuğunuzun arasına veya koridorda cenin pozisyonunda yatın

AÇIK / KAPALI STADYUMDAYSANIZ

Kesinlike paniğe kapılmayın
Asla kapılara gitmeyin
Mümkünse stadın ortasına gidin
Anonslara göre hareket edin

TİYATRO – SİNEMADAYSANIZ

Kesinlikle paniğe kapılmayın
Yetkili anonsları bekleyin
Kapılara koşmayın
Başınızı koruyarak ve sıra arasında cenin pozisyonuna geçin
Tavanda saklanan avize gibi şeyler varsa başka bir yere geçin

OTELDEYSENİZ

Odada en güvenli noktayı belirleyin
Otel güvenlik talimatını okuyun ve katta bulunan acil çıkış noktalarını öğrenin
Seyahate çıkarken yanınıza küçük bir radyo ile el lambası almayı ihmal etmeyin (Riskli bölgeler için)
Asansör kullanmayın
Deprem sırasında yaşam boşluğunda cenin pozisyonunda ya da yatak yanında aynı pozisyonda depremin bitmesini bekleyin

ASANSÖRDE İSENİZ
Deprem anında asansördeyseniz, kat çıkış düğmelerine basıp, asansörü katta durdurup, en seri şekilde asansörü terk edin

ALIŞVERİŞ MERKEZİNDEYSENİZ

Tezgah yanlarında cenin pozisyonunda durun
Raflardan uzak durun

YERALTI ÇARŞISINDAYSAK

Yer üstünden daha güvendesiniz, asla çıkışlara koşmayın
Deprem sonrası (elektrik yoksa) duvarları takip ederek dışarı çıkın

ARABADAYSAK

Güvenli bir yere yavaşlayarak yanaştırmaya çalışın, etrafta bina, direk yoksa arabada kalın
Yolu kapatmamaya özen gösterin
Köprülerden, alt ve üst geçitlerden ve binalardan mümkün olduğunca uzağa parketmeye çalışın
Eğer tünel gibi ya da yüksek binalı bir sokaktaysanız, arabadan çıkıp yanında cenin pozisyonuna geçin

AÇIK HAVADAYSAK

Üzerinize birşeyin düşmeyeceği güvenli bölgeye doğru hareket edin Giderken başınızı koruyun
Pencerelerden, binalardan, elektrik tellerinden uzak, boş ve açık güvenli bir noktaya doğru gitmeye çalışın

DEPREM SONRASINDA

ENKAZDA VE DIŞINDA EYLEM BİÇİMİ

ÇÖKEN BİR BİNADAN KURTULMUŞSANIZ

Kendi binanızda ve yan binalarda enkaz altında yaralılar varsa, onlara yardım edin
Görünürde yaralı yoksa, enkazın belli yerlerinden içerde kimse olup olmadığını sesle araştırın
Ses aldığınız andan itibaren enkaz altındaki insanla diyolağa girerek onunla konuşun ve moralini düzeltmeye çalışın
Arama kurtarma ekipleri gelmeden içinde canlı bulunduğunu saptadığınız enkazı terk etmeyin
Ekipler geldikten sonra çekilin ve ancak sizden yardım istenince yardım edin

ENKAZ ALTINDA KALMIŞSANIZ

1

Moralinizi bozmayın

2

Enkaz altında başka canlı varsa, onunla konuşun

Moraliniz düzelir

3

Vücudunuzun altına halı, kilim gibi şeyler çekmeye çalışın

4

Duvara vurabilecek pozisyona gelmeye çalışın

5

Elinizle duvara vurarak işaret verebilecek pozisyona gelin

6

Sürekli bağırarak enerji tüketmeyin

7

Enkaz üzerinde çalışanların seslerinin kesildiği an, enkaz altında kalan insanların seslerini duyabilmek için dinleme yapıldığı andır

Bu anda herkes susar ve enkaz altında kalan birileri varsa onlardan ses almaya çalışılır

İşte bu sessizlik anında her türlü gürültüyü yaparak aşağıda olduğunuza dair işaret verin

8

Duvara vurabilecek haliniz yoksa, bağırın veya duvarı tırmalayın

9

Kurtarma ekiplerinin size yaklaşmaya başladığını hissettiğiniz zaman onları yönlendirmeye çalışın

10

Enkaz altında sıkışıp kaldıysanız, kurtarılana dek, belki de 5 – 6 gün beklemek zorunda kalabilirsiniz

Bu yüzden enerjinizi boşa harcamayın

DEPREM SONRASI NELER YAPMALIYIZ

PANİK YOK

Deprem sırasında olduğu gibi deprem sonrasında da bulunduğumuz mekanı terk ederken olabildiğince hızlı ama sakin hareket etmeliyiz

Panik yapmaya başladığınız andan itibaren artık hata yapmaya başlar ve yaşamınızı tehlikeye atarsınız

Kitlesel bir afet sırasında, iletişim ve ulaşım çökebilir ve organizasyon bozuklukları yaşanabilir

Buna bağlı olarak profesyonel arama kurtarma ekipleri gelinceye dek belki de 48 saat depremzede kendi başının çaresine bakmak zorunda kalabilir

ATEŞ YAKMAYIN
Deprem sonrasında kibrit, çakmak gibi patlamalara neden olabilecek nesneleri kullanmayın

Işık kaynağı olarak sadece fener kullanın

KONTROL EDİN
Dışarı çıkarken komşularınızı da kontrol edin

Bina yıkılmamış olsa bile her hangi birinin üzerine düşecek ağır bir cisim onun yaralanmasına neden olabilir

HABER ALIN
Radyo dinleyerek, yetkililerden deprem hakkında sağlıklı bilgiler almaya çalışın

ARTÇI ŞOKLARA DİKKAT
Ana şoktan sonra gelecek olan artçı şoklar hasar görmüş binaları yıkabilir

Binanıza girmeden önce çok iyi kontrol edin

Hasar varsa kesinlikle içeri girmeyin

BİNANIZIN ÖNÜNDEN UZAKLAŞIN
Deprem sonrasında, dışarı çıktıktan sonra binanızın önünde beklemeyin

Daha önce tespit ettiğiniz toplanma bölgesine gidin

FISILTI GAZETESİNE İNANMAYIN

Deprem öncesinde ve sonrasında sadece yetkililerin açıklamalarını dikkate alın

Depremi önceden saptamak günümüz teknolojisiyle imkansızdır

Bu nedenle kulağınıza gelen deprem fısıltılarına inanarak onları yaymayın

Bu tür dedikodular paniğe yol açarak hayatın normale dönmesine engel olmaktadır

TELEFONLARINIZI KULLANMAYIN

Depremin ilk saatlerinde, acil durumlar dışında sebebi ne olursa olsun telefonları kullanmayın, yakınlarınızı aramayın

Depremin ilk saatleri acil müdahale ekiplerinin yönlendirilmesi açısından çok önemlidir

Deprem sonrası telefonlar kilitlendiği için arama kurtarma ekipleri haber almakta zorlanmaktadırlar

05-20-2009	#1
Şengül Şirin	Deprem Eylem Planı DEPREM EYLEM PLANI DEPREM OLUNCA NE YAPMALIYIZ ? §Deprem Öncesinde §Deprem Sırasında §Deprem Sonrasında Nasıl hareket edeceğinizi belirleyin Deprem başladığı zaman ne yapacağınızı ve nerelere saklanacağınızı önceden planlayın Bulunduğunuz mekanı dışarı çıkarken size engel olmayacak şekilde dizayn edin Kaçış yolunuz üzerindeki sandalye, masa, saksı, tabure gibi cisimleri kaldırın Dışarı çıktığınızda nerede bekleyeceğinizi önceden belirleyin DEPREM ÖNCESİNDE DEPREM EYLEM PLANINI UYGULAYIN Yapmış olduğunuz planı çeşitli aralıklarla uygulayarak pekişmesini sağlayın Böylece deprem sırasında ve sonrasında nasıl hareket edeceğiniz alışkanlık haline gelmiş olur Evinizin, işyerinizin ve okulunuzun tahliye planları için farklı senaryolar uygulayın Kendinize; Tek kişiysek ne kadar sürede çıkarız? Yanımızda çocuklarla ne kadar sürede çıkarız? Eşimiz ve çocuğumuzla ne kadar sürede çıkarız? İşyerimizi ne kadar hızlı boşaltırız? gibi sorular sorun ve bu soruların yanıtını bulmak için tatbikatlar yapın Tatbikatı, yaşadığınız yerdeki (apartman, okul, işyeri) insanlara haber vererek yapın Habersiz yapacağınız tatbikat, yaşadığınız yerdeki insanların paniğe kapılmalarına neden olabilir İLK YARDIM EĞİTİMİ ALIN Ailenizin ve yakın çevrenizin en azından temel yaşam desteği verebilecek ilk yardım eğitimi almasını sağlayın YAŞADIĞINIZ YERİ DEPREME GÖRE DÜZENLEYİN Sağlık kuruluşları hariç, evinizde, işyerinizde ve okulunuzda jeneratör varsa, bunların otomatik olarak devreye girmesini önleyin Otomatik olarak devreye giren jeneratörler doğal gaz sızıntısıyla birlikte patlamaya neden olabilmektedir Bulunduğunuz mekanda üzerinize düştüğü zaman tehlike yaratabilecek gardrop, vitrin, kitaplık, portmanto gibi ağır eşyaları monte ettirin Tavanlarda büyük avizeler varsa bunları daha sade şeylerle değiştirin Vitrinlerde bulunan tehlike yaratabilecek cam eşyaları alt gözlere alın Mutfak dolaplarının üst gözlerinde bulunan, çelik tencere, cam kavanoz gibi tehlike yaratabilecek cisimleri mutfak tezgahlarının altına yerleştirin Elektrik ve doğal gaz sistemlerinin periyodik kontrollerini yaptırın Binanızda hasar varsa, uzmanlara kontrol ettirerek, zarar gören yerleri onarın Bulunduğunuz yerde bina giriş kapılarının dışarı açılmasını sağlayın Çünkü içeri doğru açılan kapılar panik sırasında sıkışmalara neden olmaktadır Tüpgazla çalışan banyo şofbenlerini kullanmadığınız zamanlar kapalı tutun DEPREM ÇANTASI ÇOK GEREKLİ DEĞİL Deprem çantası oldukça tartışmalara yol açan bir konu haline gelmiştir Öyle ki insanlar evlerinin içinde kocaman bir çantayı her gittikleri yere yanlarında taşımaktadırlar Peki Deprem Çantası neden çok gerekli değil? 1Dünyanın hiç bir yerinde insanlar deprem sonrasında açlıktan ölmemiştir Tam tersine her zaman gelen yardımların çoğu yiyecektir Her hangi bir çantada yiyecek saklanması oldukça anlamsızdır 2Büyük bir deprem sonrasında insanların bir an önce dışarı çıkmaları gerekmektedir Bu nedenle yazılan tüm malzemeleri doldurduğumuzda en az 15 kilo ağırlığında olacak olan çantayı dışarı taşımak güçtür ve önemli zaman kaybına neden olacaktır Deprem çantasıyla zaman kaybetmek yerine eğer arabanız varsa arabanızın bagajına koyacağınız bir kaç battaniye ve kışlık giysi yeterlidir Arabanız yoksa kışlık giyeceklerinizi kapının kenarına asın ve çıkarken elinize alarak dışarı çıkın Bunun dışında büyük hacimli çantalar hazırlayarak evden çıkışınızı güçleştirmeyin DEPREM SIRASINDA KESİNLİKLE PANİĞE KAPILMAYIN Panik, sadece deprem veya yangında değil yaşamımızın her anında bize zarar vermektedir Deprem sırasında paniğe kapılmazsak hem kendimizin hem de yanımızda bulunanların yaşamlarını kurtarabilmek için daha sağlıklı kararlar verebiliriz YAŞAM BOŞLUĞU :Geniş hacimli, ağırlık merkezi düşük, dayanıklı cisimler enkaz haline gelen binalarda, üzerlerine düşen kolon, kiriş veya tavan tarafından tamamen yok edilmemektedir Çamaşır makinası, büro tipi buzdolabı, bulaşık makinası vb cisimler, çöken duvar, kiriş ve kolonların yönünü değiştirerek insanların nefes alarak yaşayabilecekleri boşluklar oluşturabilirler İşte bu boşluklara Yaşam Boşluğu adını veriyoruz Yaşam boşluklarında cenin pozisyonu alarak kalabiliriz NEDEN CENİN POZİSYONU ? Cenin pozisyonu maksimum küçülme yapabildiğimiz bir pozisyondur Cenin pozisyonunu basit olarak, ellerimizi başımızın arasına alıp, ayaklarımızı karnımıza çekerek küçülebildiğimiz bir pozisyon olarak tarif edebiliriz Bu pozisyonu alarak, sırtımız, yanına yattığımız nesneden 10 – 15 cm açıkta durmalıyız Bu pozisyonda kalarak hem üzerimize düşebilecek cisimleri gözler, hem de böbreklerimizden birinin zarar görmesine engel oluruz BİNA İÇİNDEKİ KORUNMA BÖLGELERİ YATAK ODASI YATAK YANLARI Yatak odalarında deprem sırasında yatağın her iki yanına yatmak iyi bir korunma sağlayabilir Enkaz altına gelen bir binada yatağın üst ve altı tamamen tahrip olurken yatak kenarlarında bir insanın korunacağı kadar yaşam boşluğu kalmaktadır Yatakların yanlarına cenin pozisyonu alarak yatmak yatak odasında yapılacak en akılcı harekettir YURTLARDA RANZA YANLARI Yurtlarda korunacak tek yer ranzaların yanlarıdır İki katlı demir çerçeveli ranzalar da çökme sırasında tam yok olmamakta, kenarlarında yaşam boşlukları meydana gelmektedir BANYOLAR DÖKÜM KÜVETLER Banyolarda bulunan döküm küvetlerin yanlarında önemli yaşam boşlukları oluşmaktadır Deprem sırasında eğer banyodaysak bu tür küvetlerin yanına cenin pozisyonunda yatma yapılacak en sağlıklı harekettir ÇAMAŞIR MAKİNALARI Üzerine düşen ağır cisimlerin baskısı altında ezilen, büzülen ama kesinlikle yok olmayan çamaşır makinalarının yanına, cenin pozisyonu alınarak yatılmalıdır SALONLAR ÇEKYAT KENARLARI İçi eşya veya kitap dolu olan çekyatlar iyi bir korunma alanı yaratmaktadırlar Üzerlerine düşen ağır cisimlere karşı esneyerek direnen çekyatların kenarlarında da önemli yaşam boşlukları oluşmaktadır PARA KASALARI İşyerlerinin çoğunda ve bazı evlerde de bulunan çelik para kasaları önemli bir korunma alanıdır Bu tür cisimlerin kenarlarında da kurtarma çalışmaları sırasında önemli yaşam boşlukları tespit edilmiştir ÇEYİZ SANDIKLARI İçi dolu olan eski çeyiz sandıkları da düşen tavanları tutarak önemli yaşam boşlukları oluşmasına neden olmaktadır MUTFAKLAR 17 Ağustos ve 12 Kasım kurtarma çalışmaları sırasında en fazla canlı, mutfaklardan çıkarılmıştır BULAŞIK MAKİNALARI Aynı çamaşır makinası gibi bulaşık makinası da direnmekte ve yanında önemli yaşam boşluklarının oluşmasına neden olmaktadır FIRINLAR Tek başına fazla koruyucu özelliği olmamakla birlikte, mutfak tezgahı içinde bulunan bulaşık makinası ve buzdolabı ile birlikte çok büyük yaşam boşluklarının oluşmasına neden olmaktadır BUZDOLAPLARI Salınımın artması nedeniyle devrilme tehlikesi olsa bile, iyi monte edildiği takdirde tek başına mutfağın önemli bir bölümünü ayakta tutacak özelliğe sahiptir ZEMİN KATTAKİLER Zemin katta oturanlar için dışarı çıkabilmenin koşullarını iyi saptamak gerekir Bu koşullar değişken ve belirleyicidir Bu nedenle zemin katta oturuyorsanız çıkmalısınız diyemeyiz Zemin katta acil çıkışı engelleyen faktörler Bireylerin yakınlarına olan sorumluluğu Dairenin planı Fizyolojik yetersizlik (bedensel engelli) Psikolojik yetersizlik (şok, kararsızlık, ruhsal hastalıklar, vb) Zemin kat çıkışı için bir süre vermenin anlamı yoktur Çünkü verilen 10 – 15 saniyelik çıkış zamanı en az 150 km uzakta olan bir depremdeki P ve S dalgaları arasındaki yaklaşık mesafedir Odak noktası yaklaştıkça bu süre de azalır Bu nedenle süre vermekten çok zemin kattakilerin çıkabilecekleri en kısa sürede dışarı çıkması tavsiye edilmektedir Diğer katta bulunanlar ise Deprem Eylem Planına göre önce evlerinin içinde belirlemiş oldukları korunma bölgelerine saklanmalıdırlar AŞAĞIDAKİLERİ KESİNLİKLE YAPMAYIN Saklanmak için masaların altına girmeyin Kapı pervazlarının altına girmeyin Binanın kendi yapı elemanı olan kolon, kiriş gibi cisimlerin altında beklemeyin Alt ve üst kata çıkmak için bile olsa merdivenlere koşmayın Pencerelerden ve balkonlardan uzak durun Asansörü kullanmayın NEDEN ? Masaların altına girme düşüncesinin temelinde, binaların deprem yönetmeliğine uygun ve zemin etütlerinin doğru yapılmış olması yatmaktadır Masanın altına girerek sadece yukarıdan düşen cisimlerden korunabiliriz Bina yıkılacak olursa masalar da bina ile birlikte yerle bir olmaktadır Aynı şekilde kapı pervazları, kolon ve kirişler de can kurtarma yerine tam tersine insanların yaşamlarına mal olmaktadır Körfez ve Düzce depremlerinde yüzlerce insan, bilinçli olarak bu tür yerlere saklanmış ve tümü yaşamını kaybetmişti Kolon ve kirişler kurtarma çalışmaları sırasında bir çok insanın çıkarılmasını zorlaştırmaktan başka bir işe yaramamıştır Ayrıca bina yıkıldığı zaman üzerimize ilk düşecek cisimler de bunlardır Deprem sırasında sarsıntı nedeniyle pencerelerden düşerek hayatınızı kaybedebilirsiniz Binanız yıkılmasa bile merdivenler zarar görebilir Panik halinde dışarı çıkmaya çalışırken yıkılmış veya kısmen zarar görmüş merdivenlerden düşerek zarar görebilirsiniz UYKUDA YAKALANDIYSANIZ 1 kat bile olsa, ne zaman başladığını bilemiyorsak yatağımızın yanında cenin pozisyonunda bekleyelim OKULDAYSANIZ Eğer bina deprem yönetmeliğine uygunsa bir sıra veya masa altına ya da binanızdan kuşkuluysanız sıra aralarına cenin pozisyonunda yatınız TEKERLEKLİ SANDALYEDEYSENİZ Tekerlekli sandalyenin, tekerleklerini kilitleyerek, başınızı ve boynunuzu koruyunuz TREN – METRO GİBİ ARAÇLARDAYSANIZ Yetkili anonslarına göre hareket edelim Asla treni terketmeyin Başınızı koruyup bekleyin Asla çakmak kullanmayın, nerede olursanız olun OTOBÜSTEYSENİZ Otobüs duruncaya kadar koltuğunuzun arasına veya koridorda cenin pozisyonunda yatın AÇIK / KAPALI STADYUMDAYSANIZ Kesinlike paniğe kapılmayın Asla kapılara gitmeyin Mümkünse stadın ortasına gidin Anonslara göre hareket edin TİYATRO – SİNEMADAYSANIZ Kesinlikle paniğe kapılmayın Yetkili anonsları bekleyin Kapılara koşmayın Başınızı koruyarak ve sıra arasında cenin pozisyonuna geçin Tavanda saklanan avize gibi şeyler varsa başka bir yere geçin OTELDEYSENİZ Odada en güvenli noktayı belirleyin Otel güvenlik talimatını okuyun ve katta bulunan acil çıkış noktalarını öğrenin Seyahate çıkarken yanınıza küçük bir radyo ile el lambası almayı ihmal etmeyin (Riskli bölgeler için) Asansör kullanmayın Deprem sırasında yaşam boşluğunda cenin pozisyonunda ya da yatak yanında aynı pozisyonda depremin bitmesini bekleyin ASANSÖRDE İSENİZ Deprem anında asansördeyseniz, kat çıkış düğmelerine basıp, asansörü katta durdurup, en seri şekilde asansörü terk edin ALIŞVERİŞ MERKEZİNDEYSENİZ Tezgah yanlarında cenin pozisyonunda durun Raflardan uzak durun YERALTI ÇARŞISINDAYSAK Yer üstünden daha güvendesiniz, asla çıkışlara koşmayın Deprem sonrası (elektrik yoksa) duvarları takip ederek dışarı çıkın ARABADAYSAK Güvenli bir yere yavaşlayarak yanaştırmaya çalışın, etrafta bina, direk yoksa arabada kalın Yolu kapatmamaya özen gösterin Köprülerden, alt ve üst geçitlerden ve binalardan mümkün olduğunca uzağa parketmeye çalışın Eğer tünel gibi ya da yüksek binalı bir sokaktaysanız, arabadan çıkıp yanında cenin pozisyonuna geçin AÇIK HAVADAYSAK Üzerinize birşeyin düşmeyeceği güvenli bölgeye doğru hareket edin Giderken başınızı koruyun Pencerelerden, binalardan, elektrik tellerinden uzak, boş ve açık güvenli bir noktaya doğru gitmeye çalışın DEPREM SONRASINDA ENKAZDA VE DIŞINDA EYLEM BİÇİMİ ÇÖKEN BİR BİNADAN KURTULMUŞSANIZ Kendi binanızda ve yan binalarda enkaz altında yaralılar varsa, onlara yardım edin Görünürde yaralı yoksa, enkazın belli yerlerinden içerde kimse olup olmadığını sesle araştırın Ses aldığınız andan itibaren enkaz altındaki insanla diyolağa girerek onunla konuşun ve moralini düzeltmeye çalışın Arama kurtarma ekipleri gelmeden içinde canlı bulunduğunu saptadığınız enkazı terk etmeyin Ekipler geldikten sonra çekilin ve ancak sizden yardım istenince yardım edin ENKAZ ALTINDA KALMIŞSANIZ 1Moralinizi bozmayın 2Enkaz altında başka canlı varsa, onunla konuşun Moraliniz düzelir 3Vücudunuzun altına halı, kilim gibi şeyler çekmeye çalışın 4Duvara vurabilecek pozisyona gelmeye çalışın 5Elinizle duvara vurarak işaret verebilecek pozisyona gelin 6Sürekli bağırarak enerji tüketmeyin 7Enkaz üzerinde çalışanların seslerinin kesildiği an, enkaz altında kalan insanların seslerini duyabilmek için dinleme yapıldığı andır Bu anda herkes susar ve enkaz altında kalan birileri varsa onlardan ses almaya çalışılır İşte bu sessizlik anında her türlü gürültüyü yaparak aşağıda olduğunuza dair işaret verin 8Duvara vurabilecek haliniz yoksa, bağırın veya duvarı tırmalayın 9Kurtarma ekiplerinin size yaklaşmaya başladığını hissettiğiniz zaman onları yönlendirmeye çalışın 10Enkaz altında sıkışıp kaldıysanız, kurtarılana dek, belki de 5 – 6 gün beklemek zorunda kalabilirsiniz Bu yüzden enerjinizi boşa harcamayın DEPREM SONRASI NELER YAPMALIYIZ PANİK YOK Deprem sırasında olduğu gibi deprem sonrasında da bulunduğumuz mekanı terk ederken olabildiğince hızlı ama sakin hareket etmeliyiz Panik yapmaya başladığınız andan itibaren artık hata yapmaya başlar ve yaşamınızı tehlikeye atarsınız Kitlesel bir afet sırasında, iletişim ve ulaşım çökebilir ve organizasyon bozuklukları yaşanabilir Buna bağlı olarak profesyonel arama kurtarma ekipleri gelinceye dek belki de 48 saat depremzede kendi başının çaresine bakmak zorunda kalabilir ATEŞ YAKMAYIN Deprem sonrasında kibrit, çakmak gibi patlamalara neden olabilecek nesneleri kullanmayın Işık kaynağı olarak sadece fener kullanın KONTROL EDİN Dışarı çıkarken komşularınızı da kontrol edin Bina yıkılmamış olsa bile her hangi birinin üzerine düşecek ağır bir cisim onun yaralanmasına neden olabilir HABER ALIN Radyo dinleyerek, yetkililerden deprem hakkında sağlıklı bilgiler almaya çalışın ARTÇI ŞOKLARA DİKKAT Ana şoktan sonra gelecek olan artçı şoklar hasar görmüş binaları yıkabilir Binanıza girmeden önce çok iyi kontrol edin Hasar varsa kesinlikle içeri girmeyin BİNANIZIN ÖNÜNDEN UZAKLAŞIN Deprem sonrasında, dışarı çıktıktan sonra binanızın önünde beklemeyin Daha önce tespit ettiğiniz toplanma bölgesine gidin FISILTI GAZETESİNE İNANMAYIN Deprem öncesinde ve sonrasında sadece yetkililerin açıklamalarını dikkate alın Depremi önceden saptamak günümüz teknolojisiyle imkansızdır Bu nedenle kulağınıza gelen deprem fısıltılarına inanarak onları yaymayın Bu tür dedikodular paniğe yol açarak hayatın normale dönmesine engel olmaktadır TELEFONLARINIZI KULLANMAYIN Depremin ilk saatlerinde, acil durumlar dışında sebebi ne olursa olsun telefonları kullanmayın, yakınlarınızı aramayın Depremin ilk saatleri acil müdahale ekiplerinin yönlendirilmesi açısından çok önemlidir Deprem sonrası telefonlar kilitlendiği için arama kurtarma ekipleri haber almakta zorlanmaktadırlar