Türk Medeni Kanunu/vesayet Düzeni,vesayet Organları

ÜÇÜNCÜ KISIM
VESAYET
BİRİNCİ BÖLÜM
VESAYET DÜZENİ
BİRİNCİ AYIRIM
VESAYET ORGANLARI
A Genel olarak
MADDE 396- Vesayet organları, vesayet daireleri ile vasi ve kayyımlardır
B Vesayet daireleri
I Kamu vesayeti

MADDE 397- Kamu vesayeti, vesayet makamı ve denetim makamından oluşan vesayet daireleri tarafından yürütülür
Vesayet makamı, sulh hukuk mahkemesi; denetim makamı, asliye hukuk mahkemesidir
II Özel vesayet

1 Koşulları
MADDE 398- Vesayet altındaki kişinin menfaatinin haklı gösterdiği, özellikle bir işletmenin, bir ortaklığın veya benzeri işlerin sürdürülmesi gerektiği takdirde vesayet istisnai olarak bir aileye verilebilir
Bu durumda vesayet makamının yetki, görev ve sorumluluğu kurulacak aile meclisine geçer
2 Kurulması
MADDE 399- Özel vesayet, vesayet altına alınan kişinin fiil ehliyetine sahip iki yakın hısımının veya bir hısımı ile eşinin istemi üzerine denetim makamı tarafından kurulur
3 Aile meclisi
MADDE 400- Aile meclisi, vesayet altındaki kişinin vasi olmaya ehil, denetim makamınca dört yıl için atanacak en az üç hısımından oluşur
Vesayet altına alınanın eşi de aile meclisine üye olabilir
4 Güvence
MADDE 401- Aile meclisi üyeleri, görevlerini gereği gibi yerine getireceklerine dair güvence vermek zorundadırlar
Güvence sağlanmadan özel vesayet kurulamaz
5 Sona ermesi
MADDE 402- Aile meclisi görevini yapmadığı veya vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirdiği takdirde, denetim makamı her zaman aile meclisini değiştirebileceği gibi özel vesayeti de sona erdirebilir
C Vasi ve kayyım

MADDE 403- Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukuki işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür
Kayyım, belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır
Bu Kanunun vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır
İKİNCİ AYIRIM
VESAYETİ GEREKTİREN HÂLLER
A Küçüklük
MADDE 404- Velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır
Görevlerini yaparlarken vesayeti gerektiren böyle bir halin varlığını öğrenen nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar
B Kısıtlama
I Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı
MADDE 405- Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır
Görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar
II Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim
MADDE 406- Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır
III Özgürlüğü bağlayıcı ceza

MADDE 407- Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır
Cezayı yerine getirmekle görevli makam, böyle bir hükümlünün cezasını çekmeye başladığını, kendisine vasi atanmak üzere hemen yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür
IV İstek üzerine
MADDE 408- Yaşlılığı, sakatlığı, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir
C Usul
I İlgilinin dinlenilmesi ve bilirkişi raporu
MADDE 409- Bir kimse dinlenilmeden savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimi veya isteği sebebiyle kısıtlanamaz
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmi sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir Hakim, karar vermeden önce, kurul raporunu göz önünde tutarak kısıtlanması istenen kişiyi dinleyebilir
II İlan

MADDE 410- Kısıtlama kararı, kesinleşince hemen kısıtlının yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunur
Kısıtlama, iyiniyetli üçüncü kişileri ilandan önce etkilemez
Ayırt etme gücüne sahip olmamanın sonuçlarına ilişkin hükümler saklıdır


ÜÇÜNCÜ AYIRIM

YETKİ
A Vesayet işlerinde yetki
MADDE 411- Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir
B Yerleşim yerinin değişmesi
MADDE 412- Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez
Yerleşim yerinin değişmesi halinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilan olunur

DÖRDÜNCÜ AYIRIM
VASİNİN ATANMASI
A Koşulları
I Genel olarak
MADDE 413- Vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar
Gereken durumlarda, bu görevi birlikte veya vesayet makamı tarafından belirlenen yetkileri uyarınca ayrı ayrı yerine getirmek üzere birden çok vasi atanabilir
Rızaları bulunmadıkça birden çok kimse vesayeti birlikte yürütmekle görevlendirilemez
II Eşin ve hısımların önceliği
MADDE 414- Haklı sebepler engel olmadıkça, vesayet makamı, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşini veya yakın hısımlarından birini, vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar Bu atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur
III İlgililerin isteği
MADDE 415- Haklı sebepler engel olmadıkça, vasiliğe, vesayet altına alınacak kişinin ya da ana veya babasının gösterdiği kimse atanır
IV Vasiliği kabul yükümlülüğü
MADDE 416- Vesayet altına alınan kimsenin yerleşim yerinde oturanlardan vasiliğe atananlar, bu görevi kabul etmekle yükümlüdürler
Aile meclisince atanma halinde vasiliği kabul yükümlülüğü yoktur
V Vasilikten kaçınma sebepleri
MADDE 417- Aşağıdaki kişiler vasiliği kabul etmeyebilirler:
l Altmış yaşını doldurmuş olanlar,
2Bedensel özürleri veya sürekli hastalıkları sebebiyle bu görevi güçlükle yapabilecek olanlar,
3 Dörtten çok çocuğun velisi olanlar,
4 Üzerinde vasilik görevi olanlar,
5 Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Bakanlar Kurulu üyeleri, hakimlik ve savcılık mesleği mensupları
VI Vasiliğe engel olan sebepler
MADDE 418- Aşağıdaki kişiler vasi olamazlar:
1 Kısıtlılar,
2 Kamu hizmetinden yasaklılar veya haysiyetsiz hayat sürenler,
3 Menfaati kendisine vasi atanacak kişinin menfaati ile önemli ölçüde çatışanlar veya onunla aralarında düşmanlık bulunanlar,
4 İlgili vesayet daireleri hakimleri
B Atama usulü
I Vasinin atanması
MADDE 419- Vesayet makamı, gecikmeksizin vasi atamakla yükümlüdür
Gerek duyulduğunda henüz ergin olmayanların da kısıtlanmasına karar verilebilir; ancak, kısıtlama kararı ergin olduktan sonra sonuç doğurur
Kısıtlanan ergin çocuklar kural olarak vesayet altına alınmayıp velayet altında bırakılır
II Geçici önlemler
MADDE 420- Vesayet işleri zorunlu kıldığı takdirde vesayet makamı, vasinin atanmasından önce de re'sen gerekli önlemleri alır; özellikle, kısıtlanması istenen kişinin fiil ehliyetini geçici olarak kaldırabilir ve ona bir temsilci atayabilir
Vesayet makamının kararı ilan olunur
III Tebliğ ve ilan

MADDE 421- Atama kararı vasiye hemen tebliğ olunur
Kısıtlamaya ve vasi atanmasına veya kısıtlanan velayet altında bırakılmışsa buna ilişkin karar, kısıtlının yerleşim yerinde ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunur
IV Kaçınma ve itiraz
1 Usul
MADDE 422- Vasiliğe atanan kişi, bu durumun kendisine tebliğinden başlayarak on gün içinde vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir
İlgili olan herkes, vasinin atandığını öğrendiği günden başlayarak on gün içinde atamanın kanuna aykırı olduğunu ileri sürebilir
Vesayet makamı, vasilikten kaçınma veya itiraz sebebini yerinde görürse yeni bir vasi atar; yerinde görmediği takdirde, bu konudaki görüşü ile birlikte gerekli kararı vermek üzere durumu denetim makamına bildirir
2 Geçici görev
MADDE 423- Vasiliğe atanan kimse, vasilikten kaçınmış veya atanmasına itiraz edilmiş olsa bile, yerine bir başkası atanıncaya kadar vasiye ait görevleri yerine getirmekle yükümlüdür
3 Karar
MADDE 424- Denetim makamı, vereceği kararı vasiliğe atanmış olan kimseye ve vesayet makamına bildirir
Vasiliğe atananın görevden alınması halinde vesayet makamı, hemen yeni bir vasi atar
V Görevin verilmesi
MADDE 425- Atama kararı kesinleşince vesayet makamı vasinin göreve başlaması için gerekli işlemleri yapar

BEŞİNCİ AYIRIM
KAYYIMLIK VE YASAL DANIŞMANLIK
A Kayyımlığı gerektiren haller
I Temsil
MADDE 426- Vesayet makamı, aşağıda yazılı olan veya kanunda gösterilen diğer hallerde ilgilisinin isteği üzerine veya re'sen temsil kayyımı atar:
1 Ergin bir kişi, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi görebilecek veya bir temsilci atayabilecek durumda değilse,
2 Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa,
3 Yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine bir engel varsa
II Yönetim
1 Kanun gereği
MADDE 427- Vesayet makamı, yönetimi kimseye ait olmayan mallar için gereken önlemleri alır ve özellikle aşağıdaki hallerde bir yönetim kayyımı atar:
1 Bir kimse uzun süreden beri bulunamaz ve oturduğu yer de bilinemezse,
2 Vesayet altına alınması için yeterli bir sebep bulunmamakla beraber, bir kişi malvarlığını kendi başına yönetmek veya bunun için temsilci atamak gücünden yoksunsa,
3 Bir terekede mirasçılık hakları henüz belli değilse veya ceninin menfaatleri gerekli kılarsa,
4 Bir tüzel kişi gerekli organlardan yoksun kalmış ve yönetimi başka yoldan sağlanamamışsa,
5 Bir hayır işi veya genel yarar amacı güden başka bir iş için halktan toplanan para ve sair yardımı yönetme veya harcama yolu sağlanamamışsa
2 İstek üzerine
MADDE 428- İsteğe bağlı kısıtlama sebeplerinden biri varsa, ergin bir kişiye kendi isteği üzerine bir kayyım atanabilir
B Yasal danışmanlık

MADDE 429- Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla beraber korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye aşağıdaki işlerde görüşü alınmak üzere bir yasal danışman atanır:
1 Dava açma ve sulh olma,
2 Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması,
3 Kıymetli evrakın alımı, satımı ve rehnedilmesi,
4 Olağan yönetim sınırları dışında kalan yapı işleri,
5 Ödünç verme ve alma,
6 Ana parayı alma,
7 Bağışlama,
8 Kambiyo taahhüdü altına girme,
9 Kefil olma
Aynı koşullar altında bir kimsenin malvarlığını yönetme yetkisi, gelirlerinde dilediği gibi tasarruf hakkı saklı kalmak üzere kaldırılabilir
C Yetki
MADDE 430- Temsil kayyımı, kendisine kayyım atanacak kimsenin yerleşim yeri vesayet makamı tarafından atanır
Yönetim kayyımı, malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamı tarafından atanır
D Usul
MADDE 431- Vasinin atanması usulüne ilişkin kurallar, kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır
Kayyım veya yasal danışman atanmasına ilişkin karar, ancak vesayet makamının gerekli görmesi halinde ilan olunur

ALTINCI AYIRIM
KORUMA AMACIYLA ÖZGÜRLÜĞÜN KISITLANMASI
A Koşulları
MADDE 432- Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalık veya serserilik sebeplerinden biriyle toplum için tehlike oluşturan her ergin kişi, kişisel korunmasının başka şekilde sağlanamaması halinde, tedavisi, eğitimi veya ıslahı için elverişli bir kuruma yerleştirilir veya alıkonulabilir Görevlerini yaparlarken bu sebeplerden birinin varlığını öğrenen kamu görevlileri, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar
Bu konuda kişinin çevresine getirdiği külfet de göz önünde tutulur
İlgili kişi durumu elverir elvermez kurumdan çıkarılır
B Yetki

MADDE 433- Yerleştirme veya alıkoymaya karar verme yetkisi, ilgilinin yerleşim yeri veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bulunduğu yer vesayet makamına aittir
Yerleştirme veya alıkoymaya karar veren vesayet makamı, kurumdan çıkarmaya da yetkilidir
C Bildirim yükümlülüğü

MADDE 434- Kısıtlı bir kişi bir kuruma yerleştirildiği veya alıkonulduğu ya da ergin bir kişi hakkında vesayete ilişkin diğer önlemlerin alınmasına gerek görüldüğü takdirde, kişinin bulunduğu yer vesayet makamı veya özel kanunlarda öngörülen ilgililer, durumu yerleşim yeri vesayet makamına bildirmekle yükümlüdürler
D İtiraz

MADDE 435- Kuruma yerleştirilen kişi veya yakınları, verilen karara karşı kendilerine bildirilmesinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilirler
Bu hak, kurumdan çıkarılma isteminin reddi halinde de kullanılabilir
E Usul

I Genel olarak

MADDE 436- Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması, aşağıdaki kurallar saklı kalmak üzere, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tabidir:
1 Karar verilirken ilgilinin bunun sebepleri hakkında bilgilendirilmesi ve karara karşı denetim makamına itiraz edebileceğine yazılı olarak dikkatinin çekilmesi zorunludur
2 Bir kuruma yerleştirilen kişiye, alıkonulma kararına veya kurumdan çıkarılma isteminin reddine karşı en geç on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceği derhal yazılı olarak bildirilir
3 Mahkeme kararını gerektiren her istem, gecikmeksizin yetkili hakime ulaştırılır
4 Yerleştirme kararı veren vesayet makamı veya hakim durumun özelliklerine göre bu istemin görüşülmesini erteleyebilir
5 Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalığı olanlar hakkında, ancak resmi sağlık kurulu raporu alındıktan sonra karar verilebilir Vesayet makamının daha önceden bilirkişiye başvurmuş olması halinde denetim makamı bundan vazgeçebilir
II Yargılama usulü
MADDE 437- Hakim, basit yargılama usulüne göre karar verir
Gerektiğinde ilgili kişiye adli yardım sağlanır
Hakim, karar verirken ilgili kişiyi dinler