Türk Medeni Kanunu/nafaka Yükümlülüğü

İKİNCİ BÖLÜM

AİLE
BİRİNCİ AYIRIM
NAFAKA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

A Nafaka yükümlüleri
MADDE 364- Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür
Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır
Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır
B Dava hakkı

MADDE 365- Nafaka davası, mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır
Dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın mali gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir
Nafakanın, yükümlülerin bir veya bir kaçından istenmesi hakkaniyete aykırıysa hakim, onların nafaka yükümlülüğünü azaltabilir veya kaldırabilir
Dava, nafaka alacaklısına bakmakta olan resmi veya kamuya yararlı kurumlar tarafından da açılabilir
Hakim, istem halinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir
Yetkili mahkeme, taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir
C Korunmaya muhtaç kişiler
MADDE 366- Korunmaya muhtaç kişilerin bakımı, bununla yükümlü kurumlar tarafından sağlanır Bu kurumlar, yaptıkları masrafları nafaka yükümlüsü hısımlardan isteyebilirler

İKİNCİ AYIRIM
EV DÜZENİ


A Koşulları
MADDE 367- Aile halinde yaşayan birden çok kimsenin oluşturduğu topluluğun kanuna, sözleşmeye veya örfe göre belirlenen bir ev başkanı varsa, evi yönetme yetkisi ona ait olur
Evi yönetme yetkisi, kan veya kayın hısımlığı, işçilik, çıraklık veya benzeri sebeplerle ya da koruma ve gözetme ilişkisi içinde ev halkı olarak bir arada yaşayanların hepsini kapsar
B Hükümleri

I Ev düzeni ve gözetim
MADDE 368- Birlikte yaşayan kimseler evin düzenine tabidir Bu düzenin kuruluşunda ev halkından her birinin yararı adil biçimde gözetilir
Ev halkının her biri, özellikle öğrenimi, eğitimi, dini inançları, meslek ve sanatı için gerekli özgürlükten yararlanır
Ev başkanı, birlikte yaşayanların evdeki eşyasını özenle korumak ve güvenlik altında bulundurmakla yükümlüdür
II Sorumluluk
MADDE 369- Ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur
Ev başkanı, ev halkından akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanların kendilerini ya da başkalarını tehlikeye veya zarara düşürmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür
Zorunluluk halinde gerekli önlemlerin alınmasını yetkili makamdan ister
III Altsoyun denkleştirme alacağı
1 Koşulları
MADDE 370- Ana ve baba veya büyük ana ve baba ile birlikte yaşayan ve emeklerini ya da gelirlerini aileye özgüleyen ergin altsoylar, buna karşılık uygun bir bedel isteyebilirler
Uyuşmazlık halinde hakim, bedelin miktarı, güvence altına alınması ve ödeme şekli hakkında karar verir
2 İstenmesi
MADDE 371- Altsoy, bu bedeli borçlunun ölümü halinde isteyebilir
Alacaklı, bu alacağını borçlunun sağlığında, birlikte yaşamanın sona ermesi veya işletmenin el değiştirmesi, borçluya karşı icra takibi yapılması veya onun iflası hallerinde de isteyebilir
Bu alacak zamanaşımına uğramaz Fakat en geç borçlunun terekesinin taksimi anına kadar istenebilir
ÜÇÜNCÜ AYIRIM
AİLE MALLARI

A Aile vakfı
MADDE 372- Aile bireylerinin eğitim ve öğrenimleri, donanım ve desteklenmeleri ve bunlara benzer amaçların gerektirdiği harcamaların yapılması için kişiler hukuku ve miras hukuku hükümleri uyarınca aile vakfı kurulabilir
Bir malın veya hakkın başkalarına geçmemek üzere aynı soydan gelenlere kuşaktan kuşağa kalacak şekilde özgülenmesi yasaktır Böyle bir özgülenme, vakıf kurma yoluyla da yapılamaz
B Aile malları ortaklığı

I Oluşumu
1 Koşulları
MADDE 373- Hısımlar, kendilerine geçen mirasın tamamı veya bir bölümüyle ya da ortaya başka mallar koymak suretiyle aralarında bir aile malları ortaklığı kurabilirler
2 Şekil
MADDE 374- Aile malları ortaklığı sözleşmesinin resmi şekilde yapılması ve bütün ortakların veya temsilcilerinin imzalarını taşıması gerekir
II Süre

MADDE 375- Aile malları ortaklığı, belirli veya belirsiz süre için kurulabilir Süre belirlenmediği takdirde ortaklardan her biri, altı ay önceden bildirmek koşuluyla ortaklıktan çıkabilir
Bu bildirim, tarımsal işletme ile ilgili bir ortaklıkta, ancak ürünlerin yetiştiği yere göre olağan hasat mevsiminin sonu için geçerlidir
III Hükmü
1 Elbirliği ile işletme
MADDE 376- Aile malları ortaklığı, ortakları elbirliği ile iktisadi faaliyette bulunmak üzere birleştirir
Aksi kararlaştırılmış olmadıkça, ortaklardan her biri eşit hakka sahiptir
Ortaklar, ortaklık devam ettiği sürece paylarını isteyemeyecekleri gibi, bu payları üzerinde tasarruf işlemleri de yapamazlar
2 Yönetim ve temsil
a Genel olarak
MADDE 377- Aile malları ortaklığı, tüm ortakların elbirliği ile yönetilir
Ortaklardan her biri, olağan yönetim işlerini diğer ortakların katılmasına gerek olmaksızın yapabilir
b Yöneticinin yetkisi
MADDE 378- Ortaklar, içlerinden birini ortaklığa yönetici olarak atayabilirler
Yönetici, ortaklığı yönetir ve ortaklıkla ilgili işlemlerde onu temsil eder
Ortaklığı kimin temsil edeceği ticaret siciline kaydedilmiş olmadıkça diğer ortakların temsil yetkisi bulunmadığı iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez

3 Ortak mallar ve kişisel mallar
MADDE 379- Ortaklar, ortaklığa giren malların elbirliği halinde malikidirler
Ortaklar, ortaklığın borçlarından müteselsil olarak sorumludurlar
Ortakların, ortaklık dışında bıraktıkları mallar ile aksi kararlaştırılmış olmadıkça, ortaklığın devamı sırasında miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla edindikleri mallar, onların kişisel mallarıdır
IV Ortaklığın sona ermesi
1 Sebepleri
MADDE 380- Aşağıdaki hallerde ortaklık sona erer:
1 Bütün ortakların anlaşması veya feshin bildirilmesiyle,
2 Ortaklık süresi açıkça veya örtülü olarak uzatılmadığı takdirde sürenin bitmesiyle,
3 Ortaklardan birinin payının haczedilmesi ve satışının istenmesiyle,
4 Ortaklardan birinin iflasıyla,
5 Ortaklardan birinin haklı sebebe dayanan istemiyle
2 Fesih bildirimi, ödemeden aciz, evlenme
MADDE 381- Ortaklardan biri feshi bildirir veya iflas ederse ya da bir ortağın haczedilmiş payının satışı istenirse, öteki ortaklar, ayrılan ortağın veya alacaklılarının haklarını ödeyerek ortaklığı kendi aralarında sürdürebilirler
Evlenen ortak, fesih bildirimine gerek olmaksızın ortaklıktaki hakkının kendisine ödenmesini isteyebilir
3 Ölüm
MADDE 382- Ortaklardan birinin ölümü halinde onun ortaklığa dahil olmayan mirasçıları, ancak ölen ortağa düşen payın karşılığının kendilerine ödenmesini isteyebilirler
Ölen ortak mirasçı olarak altsoyunu bırakmışsa, bunlar öbür ortakların rızası ile onun yerine ortaklığa girebilirler
4 Paylaşma kuralları
MADDE 383- Ortaklık mallarının paylaşılması veya ayrılan ortağın payının hesaplanması, ortaklık mallarının paylaşma veya ayrılma zamanındaki değerine ve durumuna göre yapılır
Paylaşma ve hesaplaşma uygun olmayan bir zamanda istenemez
V Kazanç paylı aile malları ortaklığı
1 Konusu
MADDE 384- Ortaklar, aralarında yapacakları sözleşmeyle, yıllık kazançtan kendilerine belli bir pay verilmesi kaydıyla ortaklığın temsilini ve ortaklığın mallarının işletilmesini içlerinden birine bırakabilirler
Bu pay, anlaşmayla belirlenmemişse, ortaklık mallarının uygun derecede uzun bir dönemdeki kazancın ortalama miktarı ile işleten ortağın çalışması ve yaptığı harcama göz önünde tutularak adil bir biçimde belirlenir
2 Özel sona erdirme sebepleri
MADDE 385- İşletme ve temsili üzerine alan ortak, malları gereği gibi işletmediği veya yükümlülüklerini yerine getirmediği takdirde, ortakların ortaklığın feshini isteme hakları vardır
Ortaklardan birinin, haklı sebeplere dayanarak istemde bulunması üzerine hakim, mirastaki paylaşma kurallarını göz önünde bulundurarak, bu ortağın işletme ve temsili üzerine alan ortakla birlikte yönetime ve ortaklık mallarından yararlanmaya katılmasına karar verebilir
Ortakların elbirliği ile işlettikleri ortaklığa ilişkin kurallar, kazanç paylı aile malları ortaklığında da uygulanır
C Aile yurdu
I Genel olarak
MADDE 386- Konutlar, tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazlar, eklentileriyle birlikte aile yurdu haline getirilebilir
II Kurulması
1 Koşulları
MADDE 387- Aile yurdu haline getirilecek taşınmazların büyüklüğü, üzerindeki rehin haklarına ve malikin diğer mallarına bakılmaksızın, bir ailenin normal geçimine ve barınmasına yetecek ölçüden fazla olamaz
Mahkemece haklı sebeplere dayanılarak geçici bir istisna kabul edilmiş olmadıkça malikin, taşınmazı veya üzerindeki tesisi kendisinin işletmesi ya da konutta oturması zorunludur
2 Usul ve şekil
a İlan
MADDE 388- Alacaklılar ve aile yurdu kurulması yüzünden haklarının zedelenmesi ihtimali bulunan kişiler, kuruluştan önce mahkemece yapılan ilanla itirazlarını iki ay içinde bildirmeye çağrılırlar
Durum, alacakları taşınmaz rehniyle güvenceye bağlanmış olanlara ve hacizli alacaklılara ayrıca bildirilir
b Üçüncü kişilerin haklarının korunması
MADDE 389- Aile yurdu haline getirilecek taşınmazda yurt olabilmesi için gerekli koşullar bulunur ve yurdun kurulmasına üçüncü kişiler itiraz etmez veya itirazın haksız olduğu anlaşılırsa, mahkeme kuruluşa izin verir
Süresi içinde itiraz eden alacaklıların ilgilerinin kesildiği ispat edilmedikçe veya taşınmaz üzerinde bulunan rehin ve hacizler kaldırılmadıkça, aile yurdu kurulmasına izin verilemez Borç, itiraz eden veya rehinli alacaklı lehine vadeye bağlı olsa bile, aile yurdu kurmak isteyen borçlu hemen ödemede bulunabilir
c Tapu kütüğüne şerh verilmesi
MADDE 390- Bir taşınmazın aile yurdu haline getirilmesi, ancak izne ilişkin mahkeme kararının o taşınmazın tapu kütüğüne şerh verilmesiyle mümkün olur; bu husus mahkemece ilan edilir
III Sonuçları
1 Tasarruf hakkının sınırlanması
MADDE 391- Aile yurdu haline getirilen taşınmazlar devrolunamaz, rehnedilemez ve kiraya verilemez
Aile yurdu ve eklentileri hakkında, mahkeme eliyle yönetim hali saklı kalmak kaydıyla, cebri icra yoluna başvurulamaz

2 Kan hısımlarının aile yurduna alınması
MADDE 392- Malikin, yoksulluğu sebebiyle aile yurduna alınmaya muhtaç bulunan ve kabullerine engel olacak durumları olmayan üstsoyunu, altsoyunu ve kardeşlerini yurda kabul etmesine mahkemece karar verilebilir
3 Malikin ödemede acze düşmesi
MADDE 393- Malik borçlarını ödemede acze düşerse, aile yurdunu yönetmek üzere mahkemece bir yönetici atanır
Yönetici, yurdu amacına ve alacaklıların menfaatlerine uygun biçimde yönetir
Alacaklılar, haklarını aciz belgelerindeki tarih ve iflastaki sıraya göre alırlar
IV Sona ermesi

1 Malikin ölümü halinde
MADDE 394- Malikin ölümünden sonra aile yurdunun devam edebilmesi, taşınmazın mirasçılara yurt olarak geçmesine ilişkin bir ölüme bağlı tasarrufun yapılmış olmasına bağlıdır
Böyle bir tasarruf yoksa, malik ölünce tapu kütüğündeki yurda ilişkin şerh silinir
2 Malikin sağlığında
MADDE 395- Malik sağlığında yurda son verebilir
Bunun için malik, tapu kütüğündeki kaydı sildirmek üzere bir dilekçeyle mahkemeye başvurur; bu istem mahkemece ilan olunur
İlan tarihinden başlayarak iki ay içinde bir itiraz yapılmaz veya yapılan itirazın haksızlığı anlaşılırsa, mahkeme kütükteki kaydın silinmesine izin verir