Cemal Süreya

CEMAL SÜREYA




1931de Erzincanda doğdu 9 Ocak 1990da İstanbulda yaşamını yitirdi Asıl ismi Cemalettin Seber Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye ve İktisat Bölümünü bitirdi Maliye Bakanlığında müfettiş yardımcılığı ve müfettişlik görevleri yaptı Ağustos 1960ta başladığı ve yalnızca dört sayı çıkarabildiği Papirüs dergisini, Haziran 1966-Mayıs 1970 arası 47, 1980-81 arası iki sayı daha çıkardı 1978de Kültür Bakanlığında Kültür Yayınları Danışma Kurulu üyesi olarak da görev yaptı Emekliliğinden sonra, yayınevlerinde danışman ve ansiklopedilerde redaktör olarak çalıştı Birçok dergide yazıları ve şiirleri yayımlandı Oluşum, Türkiye Yazıları, Maliye Yazıları dergileri ile Saçak dergisinin kültür-sanat bölümünü bir süre yönetti Politika, Aydınlık ve Yeni Ulus gazeteleri ile Yazko Somut ve 2000'e Doğru dergilerinde köşe yazıları yazdı 1982de müşavir maliye müfettişliğinden emekli oldu

İkinci Yeni hareketinin önde gelen şair ve kuramcılarından sayılır Şiire lise yıllarında aruz denemeleriyle başladı İlk şiiri "Şarkısı-Beyaz" Ocak 1953te Mülkiye dergisinde yayınlandı 1950'lerin başlarında gelişen ikinci yeni hareketine katılmakla birlikte, şiirde anlamsızlığı savunan görüşleri benimsemedi Karşı çıktığı geleneğin diri değerlerinden yararlandı Şiirde erotizmi canlandırırken, toplumsal değerlere uzak düşmedi Şiirin "anayasaya aykırı" olduğunu, doğanın ahlakı kovduğu yerde ve yasadışı olduğunu savundu Bu görüş onu şiirde öyküden kaçınmaya, çarpıcı, yoğun imge adacıklarından oluşan bir söz sanatına yöneltti Düzyazılarında sürekli yeni sorular sordu Denemelerinde de başka sanatçılar, özellikle şairler üzerinde durmayı yeğledi Ölümünden sonra adına bir şiir ödülü konuldu

ESERLERİ

ŞİİR:

Üvercinka (1958)
Göçebe (1965)
Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973)
Sevda Sözleri (Uçurumda Açan ile birlikte toplu şiirleri: 1984)
Sıcak Nal ve Güz Bitiği (1988)
Sevda Sözleri (bütün şiirleri: 1990, ös 1995)

DÜZYAZI:

Şapkam Dolu Çiçekle (1976)
Günübirlik (1982)
Onüç Günün Mektupları (1990, ös 1998)
99 Yüz (1991)
999 Gün / Üstü Kalsın (1991)
Folklor Şiire Düşman (1992)
Uzat Saçlarını Frigya (Günübirlikin yeni basımı: 1992)
Aydınlık Yazıları / Paçal (1992)
Oluşumda Cemal Süreya (1992)
Papirüsten Başyazılar (1992)
Günler (999 Günün genişletilmiş basımı 1996)
Güvercin Curnatası (Cemal Süreya ile konuşmalar 1997)
Toplu Yazılar 1 (Şapkam Dolu Çiçekle ve Şiir Üzerine Yazılar 2000)

ANTOLOJİ:
Mülkiyeli Şairler
100 Aşk Şiiri

ÖDÜLLERİ

1959 Yeditepe Şiir Armağanı
1966 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü
1988 Behçet Necatigil Şiir Ödülü

Cemal Süreya, Türk şair Asıl adı Cemalettin Seber’dir
Cemal Süreya 1931′de Erzincan’da doğdu(“1931 yılında Erzincan’da doğdum Bir doğum günüm yoktur benim”-Güngör Demiray’a mektup,Cemal Süreya Arşivi,Mektuplar Dosyası) 1938′de Dersim İsyanı sonrasında ailesi Bilecik’e sürgün edildi 9 ocak 1990 tarihinde İstanbul’da ölmüştür


Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi maliye ve iktisat bölümü’nü bitirmiştirMaliye Bakanlığı’nda müfettiş yardımcılığı ve müfettişlik, darphane müdürlüğü, Kültür Bakanlığı’nda kültür yayınları danışma kurulu üyeliği, Orta Doğu İktisat Bankası yönetim kurulu üyeliği ve 25 yılı aşkın Türk Dil Kurumu üyeliği görevlerinde bulunmuşturYayınevlerinde danışmanlık, ansiklopedilerde redaktörlük, çevirmenlik yapmıştır


Ağustos 1960′tan itibaren yalnızca dört sayı çıkarabildiği Papirüs dergisini Haziran 1966- Mayıs 1970 arası 47, 1980-1981 arası iki sayı daha çıkardı Pazar Postası, Yeditepe, Oluşum, Türkiye Yazıları, Politika, Yeni Ulus, Aydınlık, Saçak, Yazko Somut, 2000′e doğru gibi yayın organlarında şiir ve yazılarını yayımladı

İkinci yeni hareketinin önde gelen şair ve kuramcılarından sayılan Cemal Süreya’nın ilk şiiri “Şarkısı Beyaz” Mülkiye dergisinin 8 Ocak 1953 tarihli sayısında yayımlanmıştırGeleneğe karşı olmasına rağmen geleneği şiirinde en güzel kullanan şairlerden birisiydiKendine özgü söyleyiş biçimi ve şaşırtıcı buluşlarıyla, zengin birikimi ile, duyarlı, çarpıcı,yoğun, diri imgeleriyle ikinci yeni şiirinin en başarılı örneklerini vermiştir Ölümünden sonra adına bir şiir ödülü kondu1997′de de Cemal Süreya arşvi yayımlandı


Cemal Süreya 38 sürgününü bir şiirinde şöyle anlatıyordu:
“Bizi kamyona doldurdular Tüfekli iki erin nezaretinde Sonra o iki erle yük vagonuna doldurdular Günlerce yolculuktan sonra bir köye attılar Tarih öncesi köpekler havlıyordu”


ülkü tamer onun için şu dizeleri yazmıştır:
Tanrı Bin birinci gece şairi yarattı, Bin ikinci gece cemal’i,
Bin üçüncü gece şiir okudu tanrı, Başa döndü sonra, Kadını yeniden yarattı
(d 1931, Erzincan – ö 9 Ocak 1990, İstanbul)


Kitapları
Şiir



Üvercinka(1958;Yeditepe Şiir Armağanı),Göçebe(1965;1966 TDK Şiir Ödülü),Beni Öp Sonra Doğur Beni(1973), Sevda Sözleri(Uçurumda Açan ile birlikte toplu şiirleri:1984), Sıcak Nal ve Güz Bitiği(1988; Behçet Necatigil Şiir Ödülü),Sevda Sözleri(bütün şiirleri: 1990, ös; YKY 1995)

Düzyazı


* Aydınlık Yazıları / Paçal (1992)
* Oluşum’da Cemal Süreya (1992)
* Papirüs’ten Başyazılar (1992)
* Güvercin Curnatası (Cemal Süreya ile konuşmalar: haz Nursel Duruel, YKY 1997; genişletilmiş basımı: YKY,2002

Deneme



* Şapkam Dolu Çiçekle (1976)
* Günübirlik (1992)
* 99 Yüz (1991; YKY 2004)
* 999 Gün / Üstü Kalsın(1991)
* Folklor Şiire Düşman (1992)
* Uzat Saçlarını Frigya (Günübirlik’in yeni basımı)(1992)
* Günler(999 Gün’ün genişletilmiş basımı: YKY (1992)
* Toplu Yazılar 1: Şapkan Dolu Çiçekle ve Şiir Üzerine Yazılar YKY (2000)
* Toplu Yazılar 2: Günübirlik’ler (YKY 2000)


Mektup



* Onüç Günün Mektupları (1990,ös;YKY 1998)


Antoloji ve çevirileri



Cemal Süreya iki antoloji (Mülkiyeli Şairler ve 100 Aşk Şiiri) hazırladı; Simone de Beauvoir’dan Sade’ı Yakmalı mı? (1966; YKY 1997), Gustave Flaubert’den Gönül ki Yetişmekte (Duygusal Eğitim) ve Antoine de Saint-Exupéry’den Küçük Prens (Tomris Uyar’la birlikte) başta olmak üzere, pek çok çeviri yaptı Çeviri şiirleri (Yürek ki Paramparça, haz Eray Canberk, YKY 1995) ve Çocukça dergisi için yazdığı yazılar (Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, haz Necati Güngör, 1993; YKY 1996) derlendi