Bar Hebraeus

Bar Hebraeus

"Bar Hebraeus"

Bar Hebraeus (d 1226 Malatya yakınları, ö 30 Haziran 1286 Meraga, İran) XIIIyy Anadolusu'ndaki Selçuklu yönetiminde bulunan Melitene'de (Günümüz Malatyası'nın eski merkezi) yaşamış felsefeci, tarihçi, şair, gramer uzmanı, müfessir, ilahiyatçı ve dönemin Süryani Katolikos'u

Bazı kaynaklar ondan "Rönesans Adamı" olarak bahseder Aslen Yahudi olan Bar Hebraeus sonradan Monofizit öğretiyi benimseyerek Hıristiyan olmuş ve Süryani/Yakubi kimliğini benimsemiştir Asıl adı Aaron olan dönemin önemli fizikçilerinden Hārūn el-Malaṭī'nin oğludur

Buna bağlı olarak da toplum içinde ilk tanımlandığı isim de Ebu'l-Faraj bin Hārūn el-Malaṭī (Arapça: ابو الفرج بن هارون الملطي‎) olmuştur Bir piskopos olarak ise yazılı kaynaklarda Grigori (Süryanice: ܓܪܝܓܘܪܝܘܣ Grigorios; Arapça: غريغوريوس‎, Ġrīġūriyūs) adıyla karşımıza çıkar

Batı Süryanicesi'nde "Bar Hebreyo", Doğu Süryanicesi'nde ise "Bar Hebreya" olarak tanınır Süryanice yazılışı ise "ܒܪ ܥܒܪܝܐ" biçimindedir Bu sözlükte yer alan ismi ise Latince formattadır "İbranioğlu" anlamına gelen bu ad, onun doğduğu andaki kökenlerine bir gönderme niteliğini taşır

Kaynaklara göre ismindeki "Ebrā" kökü onun Melitene, Harput ve günümüz Diyarbakır'ı olan Amid arasında bir yerde doğduğuna işaret etmektedir Uzmanlık alanlarında sayısız çalışmalar yapmış, araştırmalarını titizlikle gerçekleştirmiştir Çalışmalarının çoğu Süryanice'dir Bunun yanında Arapça olanlarına da rastlanır

Yaşamı

Yukarıda da yazıldığı gibi Malatya yakınlarında doğan Bar Hebraeus, babasının himayesi altında Tıp eğitimine başladı Buna karşın çeşitli ilim dallarına ilgi göstermekteydi Antakya ve Tripoli arasında geçen gençliğinde çeşitli kültür ve dinlerden insan tanıdı

Din değiştirmesinin ardından 1246'da Yakubi Patriği Ignatius II tarafından kutsanarak Gubos Piskoposluğu'na atandı Bir süre Lacabene'de yaşadı 1252'de Halep Diyakozluğu'na atandı Ignatius III tarafından ise Doğu Kiliseleri'nin Baş Piskoposluğu'na atandı

Bu makama getirilmesi kendini geliştirmesi açısından önemli avantaj sağladı Görevinden ötürü çeşitli yerlere seyahat edebiliyor, çaşitli kütüphanelerde ilgisini çeken konularda araştırma yapabiliyordu

Ortadoğu'ya yapılan Moğol saldırılarına rağmen çalışmalarını sürdürebildi 1286'daki ölümünün ardından Musul'da toprağa verildi Assemani Bibliyografyası içinde bulunan ve kardeşi Bar Suma tarafından yazılmış olan biyografisi yaşamı hakkında önemli bilgiler sundu

Uzmanlıkları ve Hakkındaki Görüşler

Bar Hebraeus, Süryani dili hakkında önemli çalışmalar yapmış ve bu dilin günümüze kadar yok olmadan gelmesi sürecine önemli katkılar sağlamıştır Bu noktada Türkiye Süryanileri'nin (ve de tüm Süryanilerin) tarihinde özel bir yere sahiptir Fransız tarihçi Claude Cahen, "Osmanlılar'dan Önce Anadolu" adlı eserinde ondan "Bizans Sonrası ve Osmanlı Öncesi Anadolu'da yaşamış olan en önemli Yahudi şahsiyet" olarak söz etmektedir Dr William Wright'a göre ise "Süryani Kilisesi'nin en çok yönlü adamı"dır