Mantıksal Hatalar Ve Tartışmalarda Yapılan Hatalar

İnsanların bir konuya ilişkin itirazlarını anlatırken yaptıkları çeşitli mantıksal hatalar vardır Aşağıya bunlardan en çok bilinen ve yapılanlar listelenmiştir Sorunun kendisine odaklanmak ve konunun dağılmasını önlemek için aşağıdaki listeyi öğrenmeniz sizin için iyi olacaktır




Bu mantıksal hataları tartışma sırasında kullanırsanız ve kişinin mantıksal hata yaptığını söylediğimiz sizin iddianızı ve ciddiyetinizi gösterecektir ancak önemli olan gerçektir Bununla beraber gerçeği gizleyen mantıksal hatalardır, bu yüzden onları işaret etmek çok faydalı olabilir


Kişiye saldırma Hatası – İtiraza değil kişiye saldırmak


Örnek: O kadar aptalsın ki senin iddian kesinlikle doğru olamaz


Örnek: Senin doğru söyleyemeyeceğini tahmin ettiğim için yorumunla hiç ilgilenmedim



Güç kullanma Hatası – Dinleyiciye eğer bu iddiayı kabul etmezse kötü şeyler başına geleceği söylenir



Örnek: Eğer dayak yemek istemiyorsan, söylediklerimi onayladığını söylemen gerekiyor


Örnek: İman et veya Öl



Acımayı kullanma Hatası – Dinleyici kendisine gösterilen duygusallık, sempati, acıma vs üzerine bu kişinin iddiasının doğruluğunun kabul etmesi istenir


Örnek: Senin için kellemi verdim ve senin bana büyük borcun var




Örnek: Oo hadi yapma Ben hastayım Bunun için geri zamanında bir projeyi bitiremedim




Popülerliği kullanma Hatası– Dinleyiciye insanların çoğunluğunun o görüşe inandığı için onunda inanması gerektiği söylenir



Örnek: Çoğunluk bunun doğru olduğuna inanıyor O zaman bu gerçektir



Örnek: Herkes buna inanıyor, sen neden inanmayasın ki?


Örnek: En hızlı yayılan din İslamiyettir, neden doğru olmasın ki?


Örnek: ABD’de en hızlı yayılan inanç Mormonluktur, demek ki Mormonluk doğrudur



Gelenekleri kullanma Hatası– Uzun süreden beri inanıldığı için veya yapıldığı için o kişinin de onu kabul etmesi istemek


Örnek: Hep bunu böyle yaptık bundan dolayı bu doğru yoldur


Örnek: Katolik Kilisesinin gelenekleri bu öğretişin doğru olduğunu gösterir


Örnek: Türkler hep Müslüman olduğu için bütün Türkler Müslüman olmak durumundadır




Dolambaçlı Sorgulama Hatası – Kanıtlamak istediğiniz şeyin doğru olduğunu varsayıp, doğruluğunun yeterli olduğunu söylemek Dolambaç veya Labirent gibi


Örnek: Tanrı vardır çünkü Kutsal Kitap öyle söylüyor Kutsal Kitap esinlenmiştir Bundan dolayı, Tanrı’nın varolduğunu biliyoruz


Örnek: Ben iyi bir işçiyim çünkü Frank öyle diyor Peki Frank’e nasıl güvenebiliriz? Basit Ben onun doğru söylediğine kefilim


Örnek: Kuran Tanrı’nın Sözüdür çünkü Tanrı onu indirmiştir Ben Kuran’ın doğru olduğuna inanıyorum Demek ki Kuran Tanrı’dandır




Etki ve Tepki Hatası– Etkinin nedenden dolayı gerçekleştiğini varsaymak çünkü her ikiside birlikte gerçekleşmektedir


Örnek: Horoz öttüğünde güneş doğar Bundan dolayı horoz güneşin doğmasına neden olur


Örnek: Arabamdaki benzinin bittiğine işaret eden ışık yandığında, az sonra benzinim biter Bundan dolayı benzin bitti ışığı benim arabamın benzinimin bitmesine neden olur



Bireye İndirgeme Hatası – Tüm için doğru olan neyse parçalar içinde aynı şeyin doğru olduğunu varsaymaktır


Örnek: Şu araba mavi renkli Bundan dolayı onun motoru da mavidir


Örnek: Senin ailen bir garip Demek ki, sende garip olmalısın



İki Anlamlı Mantık Hatası– Aynı kelime tartışmada başka yerde de kullanılır ancak farklı bir anlamı vardır


Örnek: Evrim bir türün diğerine değiştiğini söyler Arabaların farklı stillere dönüştüğünü görüyoruz Bundan dolayı, evrim arabalarda bir gerçeklik olduğuna göre, canlı türlerde evrim olduğu gerçekliktir



Taklit İkilem Hatası – Gerçekte birden fazla seçenek olma ihtimali varken, sadece iki seçenek vermek


Örnek: Karını hala dövüyor musun?


Örnek: Aynayı ya çevirdin veya çevirmedin, hangisi?


Örnek: İsa ya insandır ya da Tanrıdır Hangisi?





Katılımsal Mantık Hatası – İddianın tarihine veya kökenine dayanarak o iddiayı destekleme veya reddetme


Örnek: Mehmet geçen yıl hapisten çıktı ve o zamandan beri bu mağazayı başlatma fikri ondaydı, ona güvenemem


Örnek: Nazi rejimi Volkswagen Beetle’ı geliştirdi Volkswagen’i başlatanlardan dolayı satın almamalısın



İlişkilendirme ile Suçlama Hatası – İddiayı ileri süren kişinin hoşlandığı birşey başkası tarafından hoşlanılmadığı için iddiayı veya itirazı reddetmek


Örnek: Senin arkadaşın bir hırsız Bundan dolayı sana güvenemem


Örnek: Hitler köpeklerden hoşlandı Bundan dolayı köpekler kötüdür


Örnek: Batı ülkeleri ahlaksızdır Batı ülkelerindeki Hristiyanlar, dünyanın diğer kesimlerindekilerden fazla oldukları için demek ki bu ahlaksızlığa Hristiyanlar neden olmaktadır Hristiyanlık ahlaksızlık ve bozulmuşluktur


Örnek: Batı ülkelerinden gelen Hristiyanlar, oraları ahlaksız olduğu için kendileri de ahlaksızdır


Örnek: Batı ülkelerinde ahlaksızlık diz boyudur Hristiyanlık oradan bize getirildiği için, Hristiyanlık bize ahlaksızlık ve sosyal bozulma, kültürel erozyon getirecektir



Birbirini takip etmeyen Mantık Hatası – Kararı veya dayanak noktasını mantıksal biçimde takip etmeyen yorumlar veya bilgi


Örnek: Ne söylediğin umrumda değil Daha fazla kitaplığa ihtiyacımız yok Halılar temiz olduğu sürece, durumumuz iyi


Örnek: Bugün neden yağmur yağdığını biliyoruz, çünkü ben arabamı yıkadım


Örnek: Batı dünyası, Avrupa ve Kuzey Amerika Hristiyandır



Kuyuyu Zehirleme Hatası – Kişinin iddiasını gözden düşürmek için o kişi konuşmadan önce onun hakkında olumsuz bilgi vermek


Örnek: Onu dinleme çünkü o kendini bilmez biri


Örnek: Ahmet havalara giren, kibirli ve herşeyi bildiğiniz zannediyor Peki, şimdi Ahmet bu konu hakkında söyleyeceklerini dinleyelim




Konuyu Dağıtma Hatası – Bahsedilen konunun dışında başka bir konuya geçme


Örnek: Biliyorum, bankaya para yatırmayı dün unuttum Fakat zaten yaptığım hiçbir şey seni tatmin etmiyor


Örnek: Arabanın iyi çalışmadığını biliyorum Fakat, eğer mağazaya birgün önce gitseydin, bu problemin olmaz



Özel Durum (çifte standart) Hatası – Kişinin kendisinin içinde bulunduğu standartı başkasına farklı şekilde uygulaması


Örnek: Erkek olduğun için menopozu anlaman olanaksızdır


Örnek: Senden daha yaşlı ve/veya büyük olduğum için bu kurallar benim için geçerli değildir


Örnek: Ben senden daha uzun süredir Hristiyan olduğum için bu şeyler benim için geçerli değildir


Örnek: Müslümanlar İsa’yı Hristiyanlardan çok severler



Aşırıya Kaçma Hatası –Gerçeği tam ifade etmeyen şekilde itiraz etmek ve saldırmak


Örnek: Maymunlardan evrimleşmediğimiz için evrimin yanlış olduğunu biliyoruz


Örnek: Zorunlu kemer takla uygulaması ölülere zorla uygulatamayacağınız için işe yaramaz


Örnek: Hangi kadın erkeklerle tamamen eşit olmayı arzular ki? Hiçbir kadın savaşta vurulma hakkını, nafaka istememe hakkını kaybetmeyi ve erkekler tuvaletini kullanmayı istemez


Örnek: Hükümet fakirlere bakmıyor çünkü fakirleri desteklemek için özel vergi yok


Örnek: Demek İsa’nın Tanrı olan bir insan olduğunu söylüyorsunuz, öyle mi?


Yetkiliye Güvenme Hatası – Çok tanınmış, saygı duyulan birini iddiasının doğruluğuna destek olarak gösterme


Örnek: Eğer Diyanet İşleri öyle söylediyse, o zaman benim için doğrudur ve yeterli kanıttır


Örnek: Yaşar Nuri Öztürk öyle söylediyse, demek ki gerçektir



Şartlanma hatası – Bir olayın geçerliliğini yanlış varsayıma dayandırarak, başka bir olayın veya durumun başlatıcısının nedeni varsaymak


Örnek: Siyah, uzun saçlı ve siyah deri ceket giyenler Satanisttir


Örnek: Türkler Hristiyan olamazlar çünkü Türk demek Müslüman demektir


Örnek: Hristiyanlık bölücülük ve kültürel yıkım demektir Bunu Haçlı seferlerinde görmüştük


Örnek: Batı dünyası, Avrupa ve Kuzey Amerika Hristiyandır


Örnek: Hristiyanlar geçmiş Haçlı Seferlerini yeniden diriltmektedir


Başkasını Örnekleme Hatası – başkası tarafından yapılan benzer hatayı işaret etme


Örnek: Anne, baba siz sigara ve içki içerken bana uyuşturucu kullanma diyemezsiniz



Genelleme Hatası –Küçük bir örnek veya gerçeği temsil etmeyen örneğe dayanarak bütünün de aynısı olduğunu söylemek


Örnek: Tüm film yıldızları berbat kişiler Geçenlerde Kevin Kostner’ı restoranda gördüm ve imza istedim ancak bana ‘defol’ dedi


Örnek: Geçenlerde bir kiliseye gittim, kimse benimle ilgilenmedi İşte Hristiyanların hepsi böyle!



Çelişki Hatası – kendisiyle çelişen veya birbirilerine karşıt ve zıt ifadeler kullanmak


Örnek: Eski bir pazarlamacı şöyle der, ‘Hey, sen o pazarlamacılara asla güvenemezsin Sattıkları şeyi alman için herşeyi söylerler’


Örnek: Tanrı herşeye kadirdir ve herşeye gücü yeter ancak insan bedenine giremez


Örnek: Tanrı’nın gücü herşeye yeter ancak İncil’i koruyamamış ve değiştirilmesine izin vermiştir


Kaynaklar:

http://wwwcarmorg/apologetics/fallacieshtm

http://commfacultyfullertonedu/rgass/fallacy3211htm