Ankaranın Folklorik Özellikleri

Ankara folklor oyunları
Ankarada oynanan folklör oyunları
Ankara Folklörünün özellikleri

Ankara halk oyunları iki kısımda incelenir:

a) Zeybekler:
Ankara Zeybeği:
Oyunların en gösterişlisidir Yiğitlik ve mertlik ifade eder Bu zeybek sazla oynanmakta olup, ağır bir melodisi vardır En az iki kişi tarafından oynanır, üçlü sacayağı denileni daha da gösterişlidir Zeybek oyunlarında dikkat edilecek ve en başta gelen husus, oyunun vermiş olduğu karakteristik hava ve melodiye göre jest ve figürleri ayarlamaktır Yani duruş, kasılış ve poz zeybek oyununun bütün ihtişamım ortaya koyar

Mendil Zeybeği:
Bu zeybek oyunu da ağır ve akıcı figürleri ile Ankara Zeybeğine yakındır Keza iki kişi tarafından ya da daha fazla kişiyle oynanır Bu zeybeğin en güzel görünüşü, çöküşte her iki dizin de yere vurularak doğrulmasıdır

Karaşar Zeybeği:
Ankara'nın ilçelerinden Beypazarı'nın Karaşar nahiyesinin eski Ankara ile ilgisi olduğu bilinmektedir Gerek melodisindeki akıcılık, gerek oyundaki tek ayak figürleri ile dikkati çe¬ker Zeybek söylenen türküyü takiben ve iki kişi tarafından oynanır

Seymen Zeybeği:
Diğer zeybeklerden tamamen ayrı bir özelliği olan seymen zeybeği diğer zeybek oyunları gibi sazla değil, davul zurna ile, iki veya üç kişi tarafından oynanır Seymen zeybeği, isminden de anlaşılacağı üzere tertip edilen seymen alaylarında, düğünlerde, alayın önünde bulunan davul ve zurnanın hemen önünde kılıç veya tekke palalarıyla giden zeybekler tarafından oynanır

Seymen Alayı:
Ankaralıların dilinde efe, yiğit ruhlu ve atlı anlamlarında kullanılan seymenin uzun bir geçmişi vardır Seymen düzme, Ankara halkının Oğuz Türklerinden armağan olarak yaşattığı bir gelenektir Seymen düzmeyi, yalnız Ankara'nın saklamış olması bir raslantı değildir Çünkü Ankara dolayları Oğuz Boylarıyla doluydu Çubuk'da Kargın, Aşağı Çavundur, Büydüz; Elmadağ eteklerinde Bayındır; Yenimahalle'de Kayı, Kınık, Dodurga; Hüseyin Gazi eteğinde Peçenek, Yazır; Balâ'da Avşar köylerinin adları 24 Oğuz boyunun adlarından gelmektedir Seymen alayı "Milli Ruh"un coştuğu zamanlarda kurulurdu Selçuklu ve Osmanlı Devletleri'nin kuruluşlarında böyle alaylar kurulmuştur Mustafa Kemal'in Ankara'ya geldiği gün de sabah erkenden sancak dikilmiş, seymen alayı düzülmüştü

Yağcıoğlu Zeybeği:
Bu zeybek oyunu Efe Yağcıoğlu Ahmet Ağa'ya ithaf edilmiştir Zeybeğin ritm, ayak oyunları, poz ve hareketleri mertlik ifade eder Diz vuruşları, dönüşleri, melodisi, insanların eski Ankara'ya götürür Saz, ayakta ve göğüste tutularak çalınır



b) Düz Oyunlar:

Ankara düz oyunlarının ahengi farklı, ritmi yumuşaktır Sazın sesi bazen hareketli, bazen duygulu, bazen de coşkuludur Düz oyunların figürleri ayak oyunlarıyla süslenmiştir ve birbirine çok benzer Hepsi saz ile grup halinde oynanır, sazdan başka müzik aleti yoktur

Misket:
Yıllar önce yaşanmış gerçek bir aşkı dile getirir Oyuna ayak figürleri hakimdir Üç veya dört kişi tarafından oynanır Bu oyunda üç hareket esastır Duruş, yürüyüş ve sekiş

Hüdayda:
Ankara'nın eski bir oyunudur İsmini, padişaha rakkaselik yapmış olan Fatma adında güzel bir kadından almıştır İki kişiden fazlasıyla oynanmaz Sekerek yürürken yapılan hareketler ilgi çekicidir Karşılıklı kasılmadan ve ağır ağır gezinmeden sonra oyuna girilir Efe, silâhını çekerek önce sağa, sonra sola, tekrar sağa sallanarak silâhını ateşler Oyunun devamında karşılıklı gidiş geliş ve yan yana sekiş hareketleri estetik yönden doyurucudur

Mor Koyun:
İki ile dört kişi tarafından oynanır Kol ve ayak hareketleri hakim olup, karşılıklı eş tutularak açılıp kapanma hareketleriyle kendine özgü bir estetiği vardır Dört efenin bir noktada toplanıp hafif sağa eğilerek açılmaları bir gül goncasına benzetilir Bu oyun da efsanevi bir aşktan doğmuştur

Yandım Şeker:
Düz oyunların en hareketlisi olup, yürüme, sekiş ve kolların ahenkli hareketi, seyrine zevk katan unsurlardır Sazla, üç ile dört kişi tarafından oynanır

Name Gelin:
Ankara efelerinin en çok sevdikleri, daha çok yaşlı efelerin oynadıkları bir oyundur Sağ ayak hep beraber yere vurularak oynanır

Sabahi:
Saz düzeniyle oynanan bu oyun, en ağır olanıdır Türkü okunurken, iki ile üç efe ağır ağır gezinirler, arada bir dururlar; bu duruşta sağ el silahlıkta, sol el arkada belde olur Türkünün bitiminde oyuna başlanır

Yıldız:
İki kişilik bir oyundur Güzel bir melodisi olup, sazla oynanır Bu oyun seher yıldızına ithaf edilmiştir Eski sohbetlerde tanyeri ağarırken, pırıl pırıl parlayan yıldız artık sohbetin bittiğini, sabahın yaklaştığını hatırlattığı için bu oyun en son oyundur

Çarşamba:
Karşılıklı iki kişi tarafından oynanır Çok hareketli bir oyundur Kol hareketleri, karşılıklı gidiş gelişler ve kolların yukarıda olmayıp normal şekilde sarkıtılarak sallanışı göz doldurur

Arap Oyunu:
Bir kadın yüzünü siyaha boyar gözlerinin önüne un sürer, sırtına bir minder sokarak kambur yapar Üzerine bir palto giyer, eline defi alır, kollarını sallayarak mani okur Ankara halkoyunlarında kadınlar ve kızlar yer almamıştır Kadınlar düğünlerde, şerbetlerde, kına gecelerinde ve kendi aralarında düzenledikleri eğlencelerde kendilerine özgü güldürücü, eğlendirici oyunlar tertip ederlerdi Çalgı aletleri def ve kaşıktı