Muhammed Bâkır

MUHAMMED BÂKIR

Peygamber efendimizin Eshâb-ı kirâmını görenlerin zamanında yetişen en büyük velîlerden On iki İmâmın beşincisidir Hazret-i Hüseyin'in torunu ve İmâm-ı Zeynelâbidîn hazretlerinin oğlu İmâm-ıCâfer-i Sâdık hazretlerinin babasıdır Künyesi Ebû Câfer'dir Bütün ilimlere vâkıf olduğu için kendisine ilimde ve fazîlette üstün mânâsına Bâkır denildi 676 (H57) senesindeMedîne-i münevverede doğdu 731 (H113) senesinde aynı yerde vefât ettiCennetü'l-Bakî Kabristanında babasının yanına defnedildi

Eshâb-ı kirâmdan hazret-i Câbir ve hazret-i Enes bin Mâlik ile görüşüp onlardan ve Tâbiînden olan büyük zâtlardan ilim öğrenip hadîs-i şerîf rivâyet eden Muhammed Bâkır hazretleri Medîne'nin büyük fıkıh âlimlerinden oldu Zamânında bütün dünyâdaki evliyânın feyz kaynağı oldu Evliyâlık yolunda olanlara feyzler onun vâsıtasıyla geldi İmâmlığı on dokuz sene sürdü

Ebû İshâk es-Sebîî, Atâ bin Ebî Rebâh, Amr bin Dînâr, İbn-i Şihâb ez-Zührî, Rebî bin Heysem, Haccâc bin Evtâd, Mekhûl eş-Şâmî, İmâm-ı Evzâî, İmâm-ıA'meş, Kâsım bin el-Fadl, İbn-i Cüreyc ve başka âlimler de kendisinden hadîs-i şerîf rivâyet ettiler Buharî ve Müslim bu hadîs-i şerîflerden bâzılarını kitaplarına aldılar

Hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ömer'i çok severdi Zamânında bâzı kimselerin bunlara düşmanlıkta bulunduklarını ve bunu da Ehl-i beyte olan sevgilerinden yaptıklarını iddiâ ettiklerini duyunca, çok üzüldü: "Ben hazret-i Ebû Bekr'le hazret-i Ömer'e düşmanlık eden kimselerden uzağım Onlar da benden uzaktır" buyurdu

Bir gün, sohbet esnâsında, hazret-i Ebû Bekr'den rivâyetle bir hadîs-i şerîf okudular Orada bulunanlardan birisi; "Hayır, bu hadîs-i şerîfin râvisi, Ebû Bekr değil, başka bir zâttır" dedi Bunun üzerine İmâm; "Bu hadîs-i şerîfin râvisi Ebû Bekr'dir" buyurdu O kimse iknâ olmayıp, îtirâza devâm edince, İmâm-ıMuhammed Bâkır hazretleri toparlandı, ellerini dizlerine koydu ve; "Ey hazret-i Ebû Bekr! Bu hadîs-i şerîfin râvisi siz değil misiniz?" dedi Bunun üzerine "Evet, yâ Muhammed bin Ali, doğru söylüyorsun O hadîs-i şerîfin râvisi benim" sesi duyuldu ki, herkes bu sesi işitti

Medîne'de bir grup insanla oturmuştu Mübârek başını önüne eğdi Bir müddet sonra kaldırdı ve; "Bir kişi, bir sene sonra Medîne'ye gelecek Üç gün boyunca, dört bin asker bulunan ordusu ile nice insan öldürecek Bundan büyük zarar göreceksiniz Bundan sakınınız!" buyurdu Buna Medînelilerden küçük bir grup ile Hâşimoğulları inandı Çoğunluk inanmadı Bir sene sonra kendisine inananları alarak Medîne'nin dışına çıktılar Nâfi bin Ezrak ordusu ile geldiMuhammed Bâkır'ın buyurduğu zararları yaptı ArtıkMedîneliler; "Bundan sonra İmâm-ı Bâkır hazretlerinin her sözüne inanırız Her sözü doğrudur Çünkü o, Resûlullah efendimizin evlâdındandır" dediler

İmâm-ı Muhammed Bâkır, İmâm-ı A'zam Ebû Hanîfe'ye bakıp; "İslâmiyeti bozanlar çoğaldığı zaman, sen onu canlandıracaksın Sen korkanların kurtarıcısı, şaşıranların sığınağı olacaksın! Sapıkları doğru yola çevireceksin Allahü teâlâ yardımcın olacak!" buyurdu

Talebelerinden biri anlatıyor: "Mekke'de idim Muhammed Bâkır'ı görmeyi çok arzu ettim Medîne'ye vardığım gece, şiddetli yağmur ve soğuk vardı Gece yarısı evinin kapısına geldim Kapıyı vurayım mı, yoksa sabahı bekliyeyim mi diye düşünürken, içerden mübârek sesini işittim Hizmetçisine"Kalk! Dışarıda biri var, kapıyı aç O bu gece yağmura tutuldu, hava da soğuk" buyurdu Kapı açıldı, içeri girdim"

Henüz hiçbir şey yok iken kendisinin Devrekiye'ye vâli olacağını ve çok geniş topraklara sâhib olacağını kerâmet olarak bildirdi ve gerçekten de bir müddet sonra aynı yere vâli oldu

Zamânında bulunanlardan biri şöyle anlatıyor: Muhammed Bâkır ile berâberHalîfe Hişâm bin Abdül-Melik'in evine uğradık "Bu ev harâb olacaktır Hattâ toprağı başka yere nakledilip taşları açıkta kalacaktır" buyurdu Bu söze çok hayret ettim Halîfe Hişâm'ın evini kim yıkabilir, diye düşündüm Nihâyet Hişâm vefât edip, yerine oğlu Velid geçti ve bu evin yıkılmasını emrettiHakîkaten ev yıkıldı, toprağını başka yere naklettiler ve taşları açıkta kaldı

İmâm-ı Muhammed Bâkır atlı olarak Medîne'ye gidiyorlardı Biraz gidince, karşılarına iki kişi çıktı İmâm hazretleri; "Bunları yakalayın, bunlar hırsızdır" buyurdu Hizmetçiler o kişileri tutup bağladılar İmâm, yanında bulunanlardan birine: "Şu dağa çık Orada bir mağara görürsün, içine gir ve ne bulursan al getir" buyurdu O kimse denileni yaptı İçi elbise dolu iki tane bavul getirdi Başka yerde başka bir bavul daha buldular Nihâyet Medîne'ye geldiklerinde anladılar ki, iki bavulun sâhibi şüphelendiği bir kaç kişiyi hâkime bildirmiş, hâkim de onları çağırmış, azarlamaktadır Hazret-i İmâm gelip; "Onları azarlamayınız, hırsızlar bunlardır" deyip elleri bağlı iki kişiyi hâkime teslim ettiAsıl hırsızlar anlaşılınca cezâları verildi Getirilen iki bavul da sâhibine iâde edildi Hırsızlardan biri tövbe, istigfâr etti ve şöyle dedi: "Elhamdülillah ki benim tövbe etmem, Peygamber efendimizin torunlarından olan bu zâtın sâyesinde, onun bereketi ile olmuştur" Bundan sonra, hazret-i İmâm o kimseye; "Senin, cezâ ile vücûdundan ayrılan parçan, senden yirmi sene önce Cennet'e gitti" buyurdu O şahıs bu hâdiseden tam yirmi sene sonra vefât etti

Aradan üç gün geçince yolda buldukları üçüncü bavulun sâhibi de geldi Hazret-i İmâm, bavulu hiç açmadığı halde buyurdu ki: "Bu bavulun içinde iki bin altın var Bin tânesi sana, bin tânesi başkasına âittir Ayrıca bavulda, şöyle şöyle elbiseler var" Bavulun sâhibi hıristiyandı Dedi ki: "Eğer bavulun içindeki emânet altınların sâhibinin ismini de söylersen, doğru söylediğine inanacağım" Hazret-i İmâm; "O kimse, Muhammed bin Abdurrahmân'dır Sâlih bir zât olup, çok namaz kılar, çok sadaka verir Şu anda dışarıda seni bekliyor" buyurunca, bavulun sâhibi olan hıristiyan müslüman oldu

Muhammed Bâkır rahmetullahi aleyh, Mekke ile Medîne arasında bir katıra binmiş gidiyordu Yanında birisi daha vardı ve o da merkeb üzerindeydi O kişi şöyle anlattı: "Bir ara dağdan aşağı bir kurt inip geldi İmâm'ın bindiği katırın eyerine ayaklarını koydu Kendi hâlince bâzı sesler çıkardı Hazret-i İmâm'a bir şeyler söylediği belliydi İmâm-ı Muhammed Bâkır onu dinledikten sonra: "Peki, sen şimdi git, ben arzu ettiğin gibi duâ ederim" buyurdu Kurt gittikten sonra bana dönüp: "Kurdun ne söylediğini biliyor musun?" diye sordu Ben, "Allahü teâlâ, Resûlü veResûlün torunu bilir" dedim Buyurdu ki: "Kurt, eşim şiddetli bir ağrıya tutuldu Duâ buyurun da ondan kurtulsun ve senin dostlarından hiç kimse benim neslime musallat olmasın" dedi ve ben de duâ ettiğimi söyledim"

Gözleri kör olan Ebû Bâsir anlattı: Bir gün, İmâm-ı Muhammed Bâkır ile şöyle konuştuk: "Siz Resûlullah efendimizin torunlarındansınız" dedim "Evet" buyurdu "Siz Resûlullah'ın vârisisiniz" dedim "Evet" buyurdu "Peki sizde ölüleri dirilten, körlerin gözlerini açan, baras hastalığını gideren, evlerdeki yiyeceklerden, eşyâlardan haber veren kuvvet var mıdır?" dedim "Evet, Allahü teâlanın izniyle vardır" buyurdu Yanına yaklaşmamı buyurunca, yaklaştım Mübârek elini yüzüme sürdü ve kör olan gözlerim birden açıldı Görmeye başladım Tekrar elini yüzüme sürdü Gözlerim yine görmez oldu Bunun üzerine buyurdu ki: "Dünyâda gözlerin görüp, âhirette hesâba çekilmek mi, yoksa hesapsız Cennet'e girmek mi istersin?" diye sordu Ben de dünyâda görmeyip, âhirette Cennet'e hesapsız girmeyi tercih ettim Gözlerim öyle kaldı

Uygunsuz bir iş yaparak hazret-i Muhammed Bâkır'ın huzûruna giren birine; "Sakın bir daha o kötü işi yapma! Bu duvarların size perde olduğu gibi, bize de perde olduğunu mu zannediyorsun?" buyurdu

Büyük zâtlardan birisi şöyle anlatıyor: Bir gün Muhammed Bâkır'ın yanına girmek için izin istedim Yanında kardeşlerinden bir kaç kişi var, biraz bekle, dediler Biraz bekledim İçeriden on iki kişi çıktı Dar elbiseler giymişlerdi Tanımadığım kimselerdi Selâm verip gittiler Sonra ben içeri girdim "Efendim, bu gidenleri hiç tanımıyoruz, acaba onlar kimlerdi?" diye sordum "Onlar cinnî olan müslüman kardeşlerinizdir Siz nasıl gelip, haramdan helâlden suâl soruyorsanız, onlar da gelip soruyorlar" buyurdu

İbn-i Ukâşe-i Esedi rahmetullahi aleyh, İmâm-ı Bâkır'ın yanına geldi İmâm-ı Câfer-i Sâdık da oradaydı İbn-i Ukâşe; "Câfer'in evlenme vakti geldi" dedi Hazret-i İmâm bunun üzerine; "Yakında bir yerden esir satıcısı gelecek ve falan yerde konaklayacaklardır" buyurdu İbn-i Ukâşe'ye, ağzı mühürlü bir kese altın verdi ve; "O esir satıcısı gelmiştir, bununla ondan bir câriye satın alın" buyurdu İbn-i Ukâşe esir satıcısının yanına gitti Esir satıcısı, bütün câriyeleri sattığını, sadece iki tâne kaldığını söyledi İbn-i Ukâşe; "Bir tanesini alalım" dedi Câriyeyi çıkardılar Esir satıcısına; "Kaça satacaksın?" diye sordular O da "Yetmiş altın karşılığı" dedi "Biraz ikrâm et" dediler Esir satıcısı: "Bir kuruş ikrâm etmem" deyince, İbn-i Ukâşe; "Bu kesede kaç altın varsa kabûl et!" dedi

Satıcı; "Noksan olursa kabûl etmem" diye cevap verdi O sırada orada bulunan ak sakallı, yaşlı bir zât; "Altınları sayın" dedi Altınları saydılar Tam yetmiş altın idi Câriyeyi alıp, İmâm-ı Bâkır'ın huzûruna getirdiler Câfer-i Sâdık da oradaydı İmâm-ı Bâkır, o hanıma; "Bekâr mısın, dul musun?" buyurdu O; "Bekârım" dedi İmâm-ıBâkır; "Bir câriye esir satıcısının elinden, nasıl olur da bekâr olarak kurtulur?" diye sordu O hanım; "Esir satıcısı ne zaman yanıma gelse, ak sakallı, yaşlı bir zât gelip ona kuvvetli bir tokat vurur, yanımdan uzaklaştırırdı" Bundan sonra bu hanımla, Câfer-i Sâdık nikâhlandı Bu temiz hanımdan, oniki imâmın yedincisi İmâm-ı Mûsâ Kâzım doğdu

Câfer-i Sâdık şöyle anlatıyor: "Bir gün babam Muhammed Bâkır; "Ömrümün bitmesine beş seneden fazla kalmadı" buyurdu Vefât ettiği zaman hesapladım Bu sözü söyledikten sonra tam beş sene geçmişti"

Çeşitli zamanlardaki sohbetlerinde buyurdu ki:

"Allahü teâlânın korkusundan dolayı yaşaran göz, Cehennem ateşinde yanmaz Yâni Cehennem'e girmez Allahü teâlânın rızâsı için bir kimsenin gözünden bir damlacık yaş dökülse, Allahü teâlâ o kimsenin çok günahını affeder"

"Bir kimsenin kalbinde ne kadar kibir varsa, aklında o kadar noksanlık var demektir"

"Kul ne kadar duâ ederse, Allahü teâlâ ondan o kadar belâyı giderir"

"Kendisinde mevcud olan bir kusuru başkasında arayan ve kendi işlemekte olduğu bir ayıbı başkasına yapmamasını emreden kimse ne kadar kusurludur"

"Dünyâ, uykuda gördüğün rüyâya benzer Uyandığın zaman hiçbir şey kalmamıştır"

"Bir kimsenin seni ne kadar çok sevdiğini anlamak istersen, senin o kimseyi ne kadar sevdiğine dikkat et Yâni sen onu ne kadar seviyorsan o da seni o kadar seviyor demektir"

"Mîde ve nâmusunun iffetini korumak kadar faziletli ibâdet yoktur"

"Dünyâda insana en iyi yardımcı, din kardeşlerine iyiliktir"

İmâm-ı Muhammed Bâkır oğlu Câfer-i Sâdık'a şöyle nasîhat etti: "Ey evlâdım! Fasıklarla arkadaşlıktan çok sakın Böyle insanlar seni bir lokmaya değişebilir Cimrilerle dost olmaktan da sakın Zîrâ çok ihtiyâcın olduğu bir zamanda az bir şey vermekten çekinirler Yalancılarla dost olma, sana dost görünüp konuşur, ayrılınca hâli değişir Ahmaklarla dostluk arkadaşlık kurma, onlar, sana iyilik yapıyorum zannederek kötülük yaparlar Akrabâyı ziyâreti terk edenle de dost olma Çünkü, Kur'ân-ı kerîmin üç yerinde böyle kimseyi lânetlenmiş gördüm"

"İlmi ile insanlara faydalı bir âlim, bin âbidden daha efdaldir Böyle bir âlimin vefâtına, şeytan, yetmiş âbidin vefâtına sevindiğinden daha fazla sevinir"

Oğlu İmâm-ı Câfer-i Sâdık rahmetullahi aleyh şöyle anlatıyor: Babam bana vasiyet edip; "Vefât ettiğim zaman, beni sen yıka Çünkü imâmı, imâmdan başkası yıkayamaz Kardeşin Abdullah da imâmlık dâvâsında bulunacaktır, ona karışma, çünkü ömrü çok kısa olacaktır Namaz kılarken üzerimde bulunan gömleği bana kefen yap ve beni babamın yanına defnet Kabrime de senden başkası girmesin" buyurdu Câfer-i Sâdık rahmetullahi aleyh; "Aman efendim bizi korkutmayınız Allahü teâlâ gecinden versin, sıhhatiniz de yerindedir" dedi Hazret-i İmâm buyurdu ki: "Bir saat evvel, babam Zeynelâbidîn'in sesini işittim Bana; "Evlâdım Muhammed Bâkır! Vasiyetlerini çabuk yap Çünkü senin de bize kavuşmana çok az zaman kaldı" buyurdu Bundan bir saat kadar sonra babam vefât etti Babam vefât edince ben yıkadım Nihâyet kardeşim Abdullah da imâmlık dâvâsında bulundu Fakat babamın bildirdiği gibi ömrü kısa sürdü

İmâm-ı MuhammedBâkır hazretleri 731 (H113) senesinde Medîne-i münevverede vefât etti Cennetü'l-Bakî Kabristanında babasının yanına defnedildi

YALAN SÖYLÜYORSUN

İmâm-ı Muhammed Bâkır'ın sohbetinde bulunan biri anlattı İmâm-ıBâkır'ın bir sohbetinde elli kişi kadar vardık Kûfe'den bir şahıs Muhammed Bâkır'ın huzûruna gelip; "Kûfe'de falan şahıs, senin yanında bir melek olduğunu, o meleğin sana mümini, kâfiri, dostunu ve düşmanını haber verdiğini söylüyor" dediİmâm-ı Bâkır; "Sen ne iş yaparsın?" diye sordu O şahıs; "Buğday satarım" deyince, hazret-i İmâm; "Yalan söylüyorsun" buyurdu O da; "Ara sıra arpa da satarım" dedi Hazret-i İmâm; "Yine yalan söylüyorsun Senin işin hurma satmaktır" buyurunca, o şahıs hurma satmakla uğraştığını îtirâf edip; "Bunu sana kim haber verdi?" diye sordu Hazret-i İmâm da; "Dostumu, düşmanımı haber veren melek bildirdi" buyurdu Ayrıca ona, sen falan hastalıktan öleceksin dedi Bu hâdiseyi nakleden kimse şöyle anlattı: Bir ara Kûfe'ye gitmiştim O şahsı sordum Üç gün önce Muhammed Bâkır hazretlerinin söylediği hastalıktan öldü dediler

RAHMETİ BOL RABBİM

Gece geç vakte kadar ibâdet eder, sonraAllahü teâlâya şöyle yalvararak ağlardı:

"Yâ İlâhî! Yâ Rabbî, gece oldu Gökte yıldızlar var Herkes uyuyor Kimsenin sesi çıkmıyor Yâ Rabbî! Sen dirisinHer şeyi biliyor, yapılan her şeyi görüyorsun Uyuman, uyuklaman olamaz Seni böyle bilmeyen ihsânına kavuşamaz Sen öyle kuvvet ve kudret sâhibisin ki, hiçbir şey, senin, olmasını dilediğin bir şeyin olmasına mâni olamaz Senin bâkî ve ebedî oluşunda, gündüzün bitip gecenin başlaması ve gecenin bitip gündüzün başlaması gibi sebeplerle kesiklik, aksaklık olmaz Rahmetin o kadar çoktur ki, rahmet kapılarını herkese açmışsın Sana duâ edenlerin, yalvaranların duâlarını kabûl edersin İhsân ettiğin nîmetlere hamd edenleri çok sever, onlara daha çok nîmetler verirsin İnanarak ve güvenerek sana duâ edenler, eli boş dönmezler Sana güvenen, kapına gelen kimseyi döndürmeye kimsenin gücü yetmez Ey Rabbim! Ölümü, kabri ve sana hesab vereceğimi düşündükçe, önümde bunlar olduğunu bildikçe nasıl olur da senden sevinç ve neşe isteyebilirim Amel defterimin, sağımdan mı, solumdan mı verileceğini bilemediğim aklıma geldikçe, nasıl olur da senden dünyâlık bir şey istiyebilirim? Can alıcı meleğin geleceğini ve canımı alacağını bildiğim halde dünyâ lezzetlerinden nasıl tat alabilirim?

Yâ Rabbî! Sana yalvarıyor, senden istiyor, rahmetinden ümid ediyor ve istiyorum ki, ölümümü, hesâbımı kolay ve rahat eyle ve sonra azâbı olmayan rahat bir hayat ihsân eyle Âmin Yârabbel Âlemin"

KURT’UN RİCÂSI

Resûl-i müctebânın, torununun torunu,
Feyz kaynağı bildiler, bütün velîler onu

Vâkıf oluduğu için, ilimlerin hepsine,
Bâkır, yâni çok üstün, dediler kendisine

Bir hadîsi okuyup, buyurdu ki kendisi:
“Hazret-i Ebû Bekir, nakletti bu hadîsi”

Dinleyenlerden biri, îtirâz eyleyerek,
Dedi: “Onun râvisi, başkası olsa gerek”

“Söylediğim gibidir” buyurduysa da, fakat,
Yine tam mânâsıyla, iknâ olmadı o zât

Bu kere toparlanıp, oturdu kürsüsüne,
Ellerini edeple, koydu dizi üstüne,

Dedi ki: “Yâ hazret-i Ebû Bekr efendimiz!
Bu hadîsin râvisi, sizler değil miydiniz?”

O ara bir ses geldi, diyordu: “Yâ Muhammed!
Söylediğin hadîsin, râvisi benim elbet”

Orada olanların, hepsi duydu bu sesi,
Îtirâz edenin de, kalmadı bir şüphesi

Yolculuğa çıkmıştı, bir gün de bir zât ile,
O, katırla giderdi, kendi ise at ile

Bir dağın eteğinden, giderken konuşarak,
Üst taraftan, sür’atle, bir kurt geldi koşarak,

Atının eğerine, koyup ayaklarını,
Anlatmak istiyordu, sanki bir meramını

Kendi hâline göre, sesler çıkarıyordu,
Belli ki derdi vardı, onu arz ediyordu

Sükûnetle dinleyip, dedi ki o hayvana:
“Peki, duâ ederim, şifâ olur hastana”

O kurt sevinç içinde, dönüp gitti geriye,
Sonra sordu o zâta; “Ne anladın sen?” diye

Dedi ki: “Allah ile, O’nun resûlü bilir,
Bir de O’nun torunu, bunu anlayabilir”

Buyurdu: “Kurt dedi ki, “Hastadır bir kardeşim,
Müstecap duânızı, almak için gelmişim”

Duâ edeceğimi, söz verince kendine,
Sevinip, neşe ile, dönüp gitti yerine”

Gözleri âmâ biri, sordu ki ona bir gün:
“Siz torunu musunuz, Allah'ın Resûlünün?”

İmâm "Evet" deyince, sordu yine: "Peki siz,
Âmâ gözü açacak, güce sâhip misiniz?”

Bu suâline dâhi, buyurdu yine: “Evet,
Allah'ın izni ile, açabilirim elbet”

Ve mübârek elini, sürer sürmez yüzüne,
Nûr geldi birden bire, onun iki gözüne

Karanlık dünyâsını, bir anda aydınlattı,
Lâkin şu hakîkati, peşinden hâtırlattı:

“Kardeşim, âmâ iken, kolaydı senin işin,
Âhirette hesâb, çekilmezdin göz için

Lâkin şimdi gözlerin, açık kalırsa şâyet,
Âhirette hesap var, çetindir hem de gâyet

Ben sana hakîkati, söyledim ki bilesin,
Şimdi yap tercihini, hangisini dilersin?”

Dedi ki: “Tek hesâbım, olmasın da orada,
Varsın iki gözüm de, görmesin bu dünyâda”

O, böyle arz edince, tercihini İmâma,
Gözleri kapanarak, tekrardan oldu âmâ

1) El-A'lâm; c6, s42
2) Vefeyât-ül-A'yân; c4, s174
3) Tezkiret-ül-Huffâz; c1, s124
4) Nur-ül-Ebsâr
5) Hilyet-ül-Evliyâ; c3, s170
6) Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; (49 Baskı) s1115
7) Fâideli Bilgiler; (6 Baskı) s43
8) Tezkiret-ül-Evliyâ; s433
9) RehberAnsiklopedisi; c12, s286, 287
10) İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c2, s306
11) Lemezât; c1, s113