Ahnef Bin Kays Hakkında Bilgi Verir Misiniz?

Ahnef bin Kays hakkında bilgi verir misiniz? Sahabilerden midir?

Yazar: Sorularla İslamiyet, 18-6-2009

Ahnef b Kays: Ebû Bahr Sahr b Kays b Muâviye el-Ahnef es-Sa'dî et-Temîmî (ö 67/686-87), fetihleri, cesareti ve zekâsı ile tanınan tabiî

İslâmiyet'ten önce doğdu Asıl adı Sahr'dır Fakat doğuştan çarpık bacaklı olduğundan Ahnef lakabıyla meşhur olmuştur Resûlullah Efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem zamânında Müslüman olduğu hâlde, mübârek yüzlerini göremediği, gönüllere şifâ olan sözlerini işitemediği için sahâbî olmakla şereflenemedi Çok hilm sâhibi idi Bu hususta pekçok şey anlatılmıştır Hz Peygamber (sav)'in İslâm'a daveti karşısında menfi tavır takınan kabilesi Temîm'i Müslüman olmaya teşvik ve ikna etti Hz Ömer (ra) devrinde İran'ın fethine memur edilen orduya katıldı ve yeni kurulan Basra şehrine yerleşti, Basra'da kısa sürede kabile reisliğine yükseldi Hz Ömer ve bilhassa Hz Osman devrindeki fetihler sırasında büyük başarılar gösterdi 644-650 yıllarında Herat, Merv, Merverrûz, Belh ve bölgedeki diğer şehirleri fethetti Sâsânî Hükümdarı III Yezdicerd’in son direnişini de kırarak Tohâristan'a kadar ilerledi ve bir müddet Horasan'ın bir şehrinde valilik yaptı Onun hâtırasını yaşatmak için Merverrûz civarındaki bir kaleye Kasrü'l-Ahnef, o yöredeki bir yere de Rüstâku'l-Ahnef adı verilmiştir

Bu fetihlerden sonra Basra'ya dönen Ahnef b Kays, Hz Osman (ra)'ın şehid edilmesinden sonra meydana gelen iç olaylarda Temim kabilesi reisi olarak Hz Ali (ra)'in halifeliğinin başlangıcındaki hadiselere karışmadı ve Cemel Vak'ası'na iştirak etmedi Bununla beraber onun Hz Ali taraftarı olduğu, Temim kabilesini bu olaydan uzak tutarak Hz Ali lehine önemli bir rol oynadığı ve olayları perde arkasından Hz Ali lehine yönlendirdiği söylenmektedir Ahnef, Hz Ali ile Hz Muâviye arasındaki olaylarda Hz Ali'yi açıkça destekledi ve Sıffîn'de Muâviye kuvvetlerine karşı savaştı Mesele hakemlere havale edilince hakemlik görevinin kendisine verilmesini ısrarla istedi ve Ebû Musa'nın hakemliğine şiddetle karşı çıktı Fakat isteğini kabul ettiremedi

Ahnef b Kays, Hz Muâviye devrinde de nüfuz ve itibarını korudu Muâviye'nin, oğlu Yezîd'i veliaht tayin etmek istediği zaman Dımaşk'a (Şam) çağırarak fikirlerine müracaat ettiği şahıslar arasında o da vardı Bu meseleyle ilgili olarak herkes muvafakat ve takdirlerini belirtirken Ahnef, “Yalan söylersem Allah'tan korkarım, doğru söylersem sizden” diyerek muhalefetini ifade etmekten çekinmedi

Ahnef, Muâviye ve Yezîd dönemlerinde daha çok Basra'da birbirleriyle ihtilâf halinde olan kabileleri birleştirmek için gayret sarf etti; hatta zaman zaman bu kabileler arasında çıkan silâhlı çatışmaları önleyip barışı temin etmek için şahsî servetini bile harcamaktan kaçınmadı Onun asıl maksadı birlik ve beraberliği sağlayıp ortak düşman Hâricîler'le mücadele etmekti Bu sırada Abdullah b Zübeyr, kardeşi Mus'ab b Zübeyr'i Irak'a vali tayin etmişti Ahnef, Mus'ab ile samimi bir dostluk kurdu Bu sebeple Kûfe'yi elinde bulunduran Muhtâr'a karşı 67 (686-87) yılında harekete geçen Mus'ab'ın ordusunda Temîmliler'e kumandanlık etti Aynı yıl, yaşı oldukça ilerlemiş olduğu halde Kûfe'de vefat etti ve orada defnedildi

Ahnef, darbımesel haline gelecek derecede yumuşak huylu, zeki, cesur, iyilik sever ve âlim bir kimse idi Savaşlarda aldığı bir yara veya geçirdiği bir hastalık sebebiyle bir gözünü kaybetmişti Tek oğlu Bahr'ın çocuğu olmadığı için nesli devam etmemiştir

Kaynak: Ahmet Önkal, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, 1989: 2/173-174, Ahnef b Kays md