Kaza Vacip Olmaz Diyenlerin Delilleri

Kaza Vacip Olmaz Diyenlerin Delilleri

öbürleri ise şöyle demişlerdir:
3Rabb Teala’nın emirleri iki tür’dür
1- Vakitlenmemiş mutlak tür: Bunu her vakitte yapar
2- Sınırlanmış vakitlerle vakitlenmiş tür: Bu da iki kısımdır:
a) Vakti, fiilinin miktarı kadar olan kısım Oruç gibi
b) Bu fiilden daha geniş ve (çok) olan kısım Namaz gibi İşte bu kısımı emredildiği gibi vakti içerisinde, ibadet vakti dahilinde- kılması şarttır Çünkü Allah (cc) bunu bu sıfatla kılmıştır Bunun dışnda bu ibadet (vaktinden) çıkar” Devamla şöyle demişlerdir:
“Yüce Allah’ın belirli bir vakitte kılınmasını emrettiği halde, emrolunan kişi de bunu, vakti çıkıncaya dek vaktinde kılmasa, şer’an bunu sonraki vakitte kılması mümkünat dışıdır Hissine göre kılmak mümkün oluyorsa da hissen yine mümkün değildir Çünkü vaktinin dışında b namazı kılmak gayri meşru bir iştir” şöyle de demişlerdir:
“Meşru olan sadece Allah ve Rasulü’nün meşru kıldığıdır” Devamla:
“Bundan dolayı; Cuma namazını vaktinden sonra kılmak mümkün olmadığı gibi, vaktinden sonra Arafatta vafe de mümkün değildir” şöyle de demişlerdir:
3Meşru, ancak Allah ve Rasulü’nün kıldığıdır Dolayısı ile de onlar, namazı, orucu haccı sadece belirli, onlara has vakitlerde meşru kılmışlardır Dolayısı ile bu vakitler kaçacak olsa (çıkan bir vakitte) kılmak meşru olmaz Aynı zamanda Allahu Teala cuma namazını, cumartesi gününe vakit kılmamıştır Onuncu günde de, Arafat vakfesini kılmamıştır, haccda hacc ayının dışındaki bir ayda kılmamıştır
Beş vakit namaza gelecek olursak, şüphesiz bunda, Nass ve icma ile sabit olmuştur ki, uyuması, unutması, aklın gitmesi ile namazı kılamaması özründe, özrü gittiği vakit bunları kılar132 Aynı şekilde Ramazan orucunda da, yüce Allah, hastalık, yolculuk ve hayız özürleri ile -bunlar gidince- kaza yapmayı kılmıştır133 aynı şekilde iki tane namazı bir vakitte yolculuk, hastalık ya da cem etmeyi mübah kılacak bir iş mazeretlerinden dolayı cem etmeyi de, Rasulullah’ın (sav) kıldığı sabittir134 İşte bunlar, mazeretten de dolayı has vakitten başka bir vakite dek tehir edilmesi caizdir İttifak ile başkalarına bunlar caiz değildir Bilakis bunlar büyük günahlardan olur
(132) Bu iki hadis sayfa 67’de geçmişti
(133) Allahu Teala şöyle buyurmuştur: “Sizden kim hasta ya da yolculukta ise (orucunu) öbür günlerde (kaza edip) tamamlasın”
(134) Cem edilmesi caiz olan namazlar; öğle ile ikindinin cemi ile akşam ve yatsının cemleri’dir Bu konu birçok hadislerde geçmektedir Buhari: 2/479’da namazın kısaltılması bölümünde: Güneş onlara meyillendiği zaman, onların yolculuğa çıkması hususunda önce öğleyi kılıp sonra da (yolculuğa çıkmak) için bineğine binmesi babında ve öğlenin ikindiye tehir edilmesi babında; Müslim: “704” Misafirlerin namazında: Yolculukta iki namazın cem edilmesinin cevazı hakkındaki babda; ebu Davud: 1218, 1219, Namaz bölümünde: iki namaz arasında cem etme babında; Nesai: 1/284, 285’de rivayet etmişlerdir
Ömer b Hattab şöyle demiştir:
“İki namazı özürsüz olarak cem etmek büyük günahlardan sayılmıştır” Lakin bunu yapması vacip olmaktadır Eğer bu surette, ikinci vakite dek tehir edecek ise Çünkü bu vakitte bir cümle (ara) bulunmaktadır Nitekim Rasulullah (sav) namazlarını vaktinden tehir eden idarecilerin bile arkalarında kılmayı emretmiştir Kendilerine:
3Onları öldürmeyelim mi” diye sorulunca; Rasulullah (sav):
“Hayır, namaz kılmazlarsa 5evet)” diye buyurmuştur135
(135) Sayfa 26’da tahrici geçmişti
Onlar özellikle öğle namazını ikindiye dek tehir ediyorlardı Buna rağmen arkalarında kılmak ile emredildi Bu da namaz kılan için bir nafile (namaz) olmaktadır Rasulullah (sav) vaktinde namaz k ılmayı emretmekte ve onları öldürmekten de nehy etmektedir şöyle demişlerdir:
3Her kim gündüz namazını tehir edecek olur ve geceleyin bunu kılarsa ya da gece namazını gündüz vakti kılacak olursa, işte bunu yapan emrolunmamış, Allah ve Rasulü’nün meşru kılmadığı bir şeyi yapmış olur Bu ne sahih ve ne de makbul olur Devamla şöyle demişlerdir:
3şüphesiz ki Rasulullah (sav) şöyle buyurmuştur:
3Her kim ikindi namazını terkederse ameli dökülür”136

Bir hadiste ise:
“İkindi namazını kaçıran kimse, ehlini ve malını yitirmiş gibidir” buyurulmuştur137
(136) Sayfa: 64’de geçmişti
(137) Sayfa: 66’da geçmişti
şayet bunu geceye tedarik etmesi mümkün olmuş olsaydı ameli dökülmezdi o zaman aynı zamanda ehlini ve malını yitiren kişi konumunda da olmaz, amellerini kaybetmezdi” şöyle de demişlerdir:
3Yine Rasulullah’tan (sav) gelen sahih bir hadiste şöyle buyurmuşlardır:
3Her kim güneş gurüb vaktine girmeden önce ikindi namazında bir rekata kavuşacak olursa o şüphesiz ikindiye kavuşmuştur”138
(138) Buhari: 2/46; Mevakit: Kim sabah namazında bir rekata kavuşmuşsa babında ve akşamdan önce kim ikindi namazında bir rekata kavuşmuşsa babında; Müslim: 608, Mesacid: Kim namazda bir rekata kavuşursa tamamına kavuşmuş demektir babında; Muvatta: 1/6, Namazın vakti bölümünde; Tirmizi: 186, Namaz bölümünde: Güneşin mağribe girmesinden önce ikindi namazında bir rekata kavuşan hakkında babda; ebu Davud: 412, Namaz bölümünde: İkindinin vakti bölümünde; Nesai: 1/257, 258, Mevakit’de: Kim ikindinin iki rekatına kavuşmuşsa babında rivayet etmişlerdir
İşte böylece, her kim güneşin doğmasından önce bir rekata kavuşacak olursa sabah namazına kavuşmuş demektir şayet akşam ve güneşin doğuşundan sonra kıldığı namaz mutlak olarak sahih olsa idi, o zaman kavuşmuş olacaktı isterse bir rekata ya da bir rekattan azına kavuşmuş olsun veyahuta bundan bir şeye kavuşmuş olmasın Çünkü Rasulullah4tan (sav): şayet bir rekata kavuşursa namazı sahih olur ve günah olmaz dediği varid olmamıştır
Öyleki ümmet arasında da, namazın kılınma kemalatından vaktinden darlaştırmaya dek tehir edilmesinin helal olmadığında da ihtilaf yoktur tedarik edilmesinen de şüphesiz namazın sahihliği ve tamamlanması (yeterli gelmesi) kastedilmekte, sizlere göre de sahih olmaktave yeterli gelmektedir şayet kişi namzadaki iftitah tekfi biri kadar bir bölümüne de yetişmiş olsa ya da hiçbir bölümüne yetişmemiş olsa hadis elbetteki sizin dediğiniz gibi değildir” Devamla şöyle demişlerdir:
3Muhakkak ki Allah (cc) her namaz için evveli ve sonu belirli olan bir vakit kılmıştır139 Vakti gelmeden de orada namaz kılmayana da izin vermemiştir, vaktinin çıkmasından sonra da kılınmasına izin vermemiştir Dolayısı ile vaktinden önce ve sonra kılınan bir namaz meşru değildir Eğer vakit, namazın sıhhatinde bir şart olmasaydı, o zaman sıhhatinde, önce ya da sonra kılınmasında bir fark olmazdı Çünkü bu sefer kişi iki namazı da vaktinde kılmamış olacaktır öyleyce bu ifratçı kişiden kaçırılmış namazlar nasıl kabul edilecek? ve ifrat edip, vaktinden önce kıldıkları nasıl kabul edilecek?” şöyle demişlerdir:
(139) Buna yüce Allah’ın şu ayeti işaret etmektedir: “Muhakkak ki namaz; mü’minler üzerine belirli vakitlerde farz kılınmıştır” (Nisa: 4/103)
“Namaz kılmak, her halukarda vaktinde vaciptir taki kişi bu vakit için bütün vacip ve şart işlerini terkeder Kişi bu vakitte abdest almaktan, kıbleye dönmekten, elbiseyi ve bedeni temizlemekten, setr-i avret emekten ya da Fatihayı okumaktan veyahut kıyamda durmaktan aciz olacak olursa ve bunlarla vakitten sonra namaz kılmaya imkaniyeti olursa o kişinin namazı bunların dışında ki vaciplerin hepsini tam kılması ile birlikte vakitten sonra namazı kılamaz Bununla da biliniyor ki; vakit yüce Allah’ın katında bu vecibelerden daha önceliklidir şayet sadece bu iki kısımdan birisi oluyorsa o zaman vaktinde, bu şartlar ve vecibeler sonra namaza kavuşmasına bir yol olmuş olsa, o zaman vakittensonra, şartalrın ve vecibelerinde tam bir şekilde bulunmasıyla birlikteki bu namazı, vakit içinde bu şartlar olmadan kılınan namazdan daha hayırlı ve Allah’a daha sevimli olurdu ancak bu da nass ve icma ile batıldır” Yine şöyle demişlerdir:
“Yüce Allah: “Yazıklar olsun o namaz kılalara ki onlar naazlarında gaflet içindedirler” ayetini buyurmakta; namazını vaktinden çıkaran kimseyi, namazı terkeden tehtdi ile tehtitte bulunmuştur Nitekim Rasulullah’ın 5sav) ashabı bu “sehv”, namazı vaktinde tehir etmekle tefsir etmişlerdir tıpkı Sad b ebi Vakkas’dan -ki ondan merfu bir hadiste vardır- sabit olduğu gibi 140 Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
3Onlardan sonra bir (topluluk) geldi Namazlarını terkettiler ve şehvetlerine uydular, yakında da “ğayy” ile karşılacaklar” 5Meryem: 19/59)
(140) Sayfa: 39’daki açıklamada geçmişti Bakınız
Nitekim bu ayeti sahabeler ve tabiin buradaki: “Zai ettileri” vaktinden kaçırmakla tefsir etmektedirler araştırıldığına göre; namazın zai edilmesi de; hem terkedilmesine, vaktinin terkedilmesine ve de vaciplerle rükünlerin terkedilmesine delalet etmektedir aynı zamanda kasten namazı vaktinden tehir eden kişi Allah’ın sınırlarında haddi aşmış kimsedir tıpkı vaktinden önce kılan kimse gibi öyleyse Allah’ın haddini 5sınırını) aştığı halde bu kimseye de ne oluyor ki; bu 5namaz buna rağmen) kabul edilir diyorda başka bir haddi tecavaz edildiği zaman kabul edilmez diyor?” şöyle demişlerdir:
“aynı zamanda deriz ki: Kaza yapmaya yeişse o zaman ona:
“Bu kazayı kılmakla emrolunduğun namazı bize haber ver Bu, allah4ın emrettiği midir, dışında olan mıdır?” diye sorarız eğer bize: “tıpkı kendisidir” der ise ona:

“O zaman kasten bunu terkeden asi değildir Çünkü kendisi, bizzat Allah’ın o şeyi yapmayı emrettiği bir şeyi işlemiş demektir Dolayısıyla ona ne günah ve ne de kınama ilhak olur3 manasına gelir ki bu da kesinlikle batıldır” şayet dese ki:
3Bu, bizzat Allah4ın emrettiği değildir” ozaman da ona:
3İşte bunun emrolunmayan bir konu olduğu sana belirdiği vakit, bu bizim sana aynı zamanda en büyük (cevap vereceğimiz) delillerdendir” deriz Sonra da yine şöyle deriz:
“Vakti çıkana dek kasten namazı geciktiren kişi, sonrada bunu anlarsa; bunun namazının taat mi yoksa masiyet mi olacağı hakkınnda ne derler?” şayet onlar:
3Namazı taattir Bunu kılmakla O’na itaatlıdır” delerse işte bu icmaya Kur’an’a, ve sabit olan sünnetlere muhaliftir şayet onlar:
3Bu masiyettir” derlerse, o zaman onlara:
3öyleyse günahla, masiyetle Allah’a nasıl yaklaşılır? Masiyetin yerine nasıl taati koyarız?” denilir şayet sizler:
3Kıldığı için itaatkar, tehir ettiği için de asidir Çünkü o da itaat olan fiil ile yaklaşmaktadır yoksa masiyet olan geciktirme eylemi ile değil” derseniz onlara:
3Nitekim itaat emredildiği gibi emre uygunluk, ve imtisal demektir Dolayısı ile amazı vaktinde çıkardığı halde geciktirmeye kastenniyet eden kişi, allah4ın ve Rasulü’nün emrine nasıl uymakta ve böylece de itaatkar olduğu(?) denildiği halde! öyleyse bu sabit olmuş olsa, bu mesele hakkında tartışma için bir fasılda bulunurdu” denilir şöyle de demişlerdir:
“Aynı zamanda vakti olmayan bir vakitte bir ibadetin yapılması da (vaktinde olmadığı için kabul olumaz Nitekim gece oruç tutulmayacağı, hacc ayının dışında hacc olmayacağı, cuma vaktinin dışında cuma kılınmayacağı gibi öyleyse: “Ben gündüz iftar eder, gece oruç tutarım” ya da: 3Ben çok sıcak günlerde Ramazan orucumu bozar, onun yerine baharın bir ayda tutarım” ya da: 3Ben haccımı muharrem ayına ertelerim” ya da: 3Ben cuma namazını son yatsı namazımda kılarım, iki bayram namazımı ayın ortasında kılarım” diyen ile: 3Ben gündüz namazın geceye, gece namazını da gündüze ertelerim” diyenin sözlerinin arasını ayırmaya kimin gücünün yetmesi mümkündür acaba?” şöyle de demişlerdir:
3Muhakkak ki Allah; ibadetler için 5belirli) imkaniyetler, zamanlar ve sıfatlar kılmıştır Yüce Allah’ın kılmış olduğu bir mekanın da yerine başka bir mekanı, başka bir mikat yerini getirmek olmaz arafat, Müzdelife, Mina, taş atma yerleri, Mubit, Safa ve Merve vs gibi aynı zamanda Allah’ın kıldığı bir sıfatın yerine başka bir sıfatı getirmekte olmaz Dolayısı ile Allah’ın belirli bir zamannda kılınmasını vacip kıldığı bir (amazı) zamanının dışında da kılmayı nasıl yerine getirebilir?” şöyle de demişlerdir:
“şüphesiz ki nass ve icma; namazı kasten vaktinden tehir eden kimsenin o namazını kaçırdığına delalet etmektedir tıpkı Rasulullah’ın (sav) buyurduğu gibi:

“Her kim ikindi namazını kaçırmışsa, sanki o ehlini ve malını kaybetmiş gibidir”141
(141) Sayfa: 60’da geçti
Nitekim kaçırılanın tedarik edilmesi de elbette olanaksızdır şayet bu mümkün olsaydı kaçırılmış diye isimlenmezdi İşte bu, gramer ve örfde böylecedir şeriatte de işte böylecedir
Rasulullah (sav) şöyle buyurmuştur:
“Hacc, arafat gününden fecir doluncaya dek kaçar (geçer)”142
(142) Muvatta: 1/390’da ibni ömer’den mevkuf olarak ve sahih senedli bir biçimde gelmiştir Beyhaki, Süneninde: 5/175; Taberani “Kebir” ve “Evsat” da ibni abbas’tan merfu olarak rivayet etmiştir Heysemi “Mecma”: 3/255 şöyle demiştir: 3Hadiste ömer b Kays Et-Mekki vardir ki kendisi de zayıf olup terkedilmiştir” ibni ebi şeybe: “Musannaf” adlı eserinde Zeylai’den: 3/93, naklederek rivayette bulunmuştur şöyle demiştir: “Bu mürsel ve zayıf bir hadistir Hadiste Muhammed b abdurrahman b ebi Leyla vardır”
Görmez misin ki? Yüce Allah bugünden sonra diğer gününe tedarik edilemeyecek, belirli bir vakitle (Haccı) kılmış ve vaktinin çıkması ile haccın (bittiğini) kılmıştır ancak bu, namazından uyuyan ve unutan kişilerin tersinedir Çünkü kişi uyuyup ya da unutarak namazı kılamamışsa bu namaz geçmiş bir namaz olarak isimlendirilmez Bu yüzden de Rasulullah’ın (sav):
“İkindi namazını kaçıran sanki ehlini ve malını kaçırmış gibidir”
hadisinin kapsamına girmektedir” şöyle demişlerdir:
“Ümmet, namazı kasten vaktinden çıkaranın, o namazı kaçırdığında icma etmiştir Eğer o kişiden bu kabul edilse, vakn sonra da sahih olmuş olsa o zaman bu namazın “geçmiş, lağu edilmiş ve batıl olmuş” diye isimlendirilmesi mümkün olmuş olurdu öyleyse kaçırılan bir şey nasıl tedarik edilecek (kazası olacak)?” Dediler ki:
3Aynı zamanda geçmiş bir vakitin tedarik edilmesine yol bulmak ebedi mümkün olmaz? aynı zamanda farzına ve vasfını da tedarik etmeye yol olmaz” şöyle demişlerdir:
“İşte bu, Ahmed ve başkalarının Rasulullah’tan (sav) rivayet ettikleri şu hadisin manasıdır:
“Her kim özürsüz Ramazan4dan bir günden iftar edecek olursa, senenin orucu o kişiden bunu kaza etmez”143
(143) ahmed: 2/386, 442, 458, 470; İbni Mace: 1672; Daremi: 2/10; Tirmizi: 723, oruç bölümünde: Kasten orucu bozmak ile ilgili babda; ebu Davud: 2396, Oruçta kasten orucu bozan hakkında ağır tehditler babında; Bu zayıftır Bunu Buhari: 3/32, Oruçta: Ramazan’da cima ederse babında talik etmiştr ebu Davud ve Tirmizi de bunu bu rivayetle vasl etmiştir Ancak zayıftır
Dolayısı ile “hangi aydan olursa olsun bir gün orucu kaza eder” sözleriniz de nereden gelmektedir?” şöyle de demişlerdir:
3aynı zamanda yüce Allah müslümanlara 5düşmanları ile savaştıkları vakit) korku namazını -müslümanların düşmanlarına müvacehesi halinde- kılmalarını emretmiştir144 Bu namazlarında rükünlerinden kıssaltmış ve bu namazda daha çok fiiller işlemiş, burada kıbleye arkalarını dönmüş ve imandan önce selam vermişlerdir Bilakis yürüyerek ve binekler üzerinde bile namazlarını kılmışlardır Hatta bu bile mümkün olmasa imaları ile kılarlardı Vaktinde olmak üzere kıbleye dönmeden binekler üzerinde de bu namazlarını kılmışlardır bile! şayet vaktin dışında kılsalar ve bu sahih olsaydı o zaman daha emniyetli bir vakite ve daha (güzel) kılmak için imkan bulunan bir vakte tehir etmek caiz olurdu Bu da vakti çıktıktan sonra namazın kılınmasının -bu yolda onlara isabet edenin ve düşmanlarıyla savaşmanın özür olması ile beraber- caiz ve makbul olmadığına delalet etmektedir
(144) Korku namazı ile ilgili hadisleri rivayet edenler: Buhari: 2/357, Korku namazının bablarında ve Meğazi bölümünde: Ratu Rika savaşının hakkında bab; Müslim: 841, Misafirlerin namazı hakkında: Korku namazı babında; Muvatta: 1/183, Korku namazı bölümünün başında; Tirmizi: 565, Namaz bölümünde: Korku namazı babında; ebu Davud: 1237, 1238, 1239, Namaz bölümünde: Korku namazı babında; Nesai: 3/170, 171, Korku namazı bölümünde rivayet etmişlerdir

Öyleyse nasıl olur da; mukim olan ve hasta olmayan bir kimseden -özrü de bulunmadığı halde- elbette sahih ve kabul olunur Nitekim kendisi de açık olarak Allah’ın davetçisini işitmiş olduğu halde, vaktinden de namazı çıkartmakla sonra da başka bir vakitte kılabilmektedir! aynı şeklide hasta olan kimsenin de tehir etmesine izin verilmemiştir Bilakis ona, -eğer aciz ise- yan yatarak, ayakta durmadan, rükü ve secde etmeden kılması emredilir145 aynı zamanda bu vaktin dışında da sahih ve kabul olunsaydı o zaman sıhhatli olduğu vakit tehir etmesi caiz olurdu
(145) Buhari: 2/483, Namazın taksiri hakkında: Oturarak kılmaya gücü yetmiyorsa yan yatarak kılar babında; ebu Davud: 951, 952, Namaz bölümünde: Oturanın namazı hakkında bab; tirmizi: 372, Namaz bölümünde: Oturanın namazının ayakta kılandan yarım 5sevabı) olduğu babında rivayet etmiştir
Öyleyse bize; kitabın, sünnetin ya da sahabe eserinin hangisinde -yüce Allah’ın belirlediği vakitte namaz kılınması gerekli olduğu halde- namazı kasten ileri vakite tehir edenin, bu namazını Allah’ın -vakit çıktığı halde- kabul edeceğini, sahih olacağını, bundan zimmeti beri olacağını ve farzı işlemiş gibi bunu eda etmiş gibi sevap olacağını kim haber verebilir? işte bunda vallahi, kıyamete kadar sizin için bir çıkar yol bulunmamaktadır şüphesiz bizler görüşlerimizin tıpkısını Allah4ın Rasulü’nün ashabından almaktayız Dediklerimiz onların dedikleri gibi olup, sizin sözlerinizin tersinedir”

Bir kimsenin bile inkar etmediği ebu Bekir es-Sıddık’ın (ra) kavli hakkındadır bu fasıla
Abdullah b Mübarek dedi ki: “Bizlere İsmail b Ebi Halid ona da Zeyd haber vermiştir” şöyle dedi: “Muhakkak ki Ebu Bekir, ömer b Hattab’a şöyle demiştir:
“Eğer ezberleyecek olursan sana bir nasihatı vasiyet edeceğim: Muhakkak ki gündüz olan bir 5ibadeti) gece ve gece olan bir (ibadeti) gündüz vakti (yapanın ibadetini) Allah’ın kabul etmeyeceği kendisi üzerine bir haktır aynı zamanda Allah (cc) farz kılınmadannafileyi de kabul etmez Kıyamet gününde mizanı ağır gelecek olanlarda ancak hakka tabi olanlar olup, mizan onlara ağır gelecektir Mizana da sadece (ağır olması için) hakkın koyulması mizan için birer haktır Kıyamet gününde mizanı hafif gelecek olanlar batıla tabi olanlar olup, mizan onlara hafif kalıverir Mizanın da, hafif olması batılın koyulmasından dolayı, izana birer haktır bu Muhakkak ki Allah (cc), cennet ehlini ve orada amellerinden dolayı salih olanları zikretmiş, günahlarını da bağışlamıştır şüphesiz ben onları zikredecek olursam onlardan olamam diye korkuyorum cehennem ehlini ve amellerini de zikretmiştir onları da zikrettiğim vakit: “Onlardan olurum diye korktum” dedim Rahmet ve azap ayetlerini de, mü’min korksun ve takvalı olsun diye zikretmiştir Allah’ı haktan başkası ile temenni de bulunmayın elinizle de kendinizi tehlikeye atmayın! Dolayısıyla sözümden korktun ise, o zaman gaibte olan, sana ölümden daha sevimli olmaz şüphesiz ki bu sana gerekir şayet vasiyyetimi zai edersen gaib olan, sana ölümden daha çok buğzeden olmaz Onu acze düşüremezsin”146
(146) ibni Mübarek “Zühd” adlı eserde 914 rakamlı, sayfa: 319’da rivayet etmiştir isnadında İsmail b Ebi Halid vardır ibni Hibban’dan başkası ona güvenmemiştir
Hinad b Süra dedi ki: “abda bize hadisi anlattı O da İsmail b ebi Halid’den, o da Zeyd elyami’den, şöyle demiştir:
3Ben Ebu Bekir’in vefatına (yakın) hazır olduğumda bunu zikretmişti” Demişlerdir ki:
“İşte ebu Bekir (ra):
“Yüce Allah (cc) gündüz amelini geceleyin, gece amelini de gündüzleyin kabul etmemektedir” demiştir Kim bu meselede muhaliflik yapacaktır? Nitekim onlar açık olarak buna muhalif şeyler söylemektedirler Son yatsı namazının hacir vaktinde ve ikindi namazının da gündüzün ortasında kabul edeceğini (söylemişlerdir)” şöyle demişlerdir:
“İşte bu Ebu Bekir’in, amr’ın oğlu abdullah’ın, Sad b ebi Vakkas’ın, Selman el-Farisi’nin, abdullah b Mes’ud’un, Kasım b Muhammed b ebi Bekr4in, Huzeyl el-Ukeyli, Muhammed b şirin, Mutarraf b Abdillah, ömer b abdilaziz’in (Allah hepsinden razı olsun ve dışındakilerden de razıolsun) görüşleridir şube şöyle demiştir: “Ya’la b ata’dan, o da Abdullah b Hurras’dan, dedi ki: “ibni ömer bir sahifeyi okuyan bir adamı gördü ve ona: “Ey okuyucu, bu ne?:
“şüphesiz, vaktinde namazı kılmayanın namazı yoktur Dolayısı ile namaz kıl sonra da o (sayfadaki) şeyleri başlar okursun” dedi”147
(147) abdullah b Hurras’ın zayıflığından ötürü isnadı zayıftır
şöyle demişlerdir:
3Sizin bu: 3Kamil olarak namaz yoktur” konunuzdaki teviliniz bazı yönlerden dolayı sahih değildir:
1- şüphesiz nefy (edati), isimlendirilenin hakiki nefyini içermektedir Buradaki isimlenndirmede de tertib’tir Hakikatı ise muntefi’dir işte bu da lafzın hakikatı olmaktadır Öyleyse bundan çıkmanın gereksinimi nedir?
2- Sizler kemal olan bir şeyin nefy ile müstehap olan bir kemalliği istiyorsanız işte bu batıldır Çünkü şeri hakikat, bunda müstehap olan nefy’den dolayı nefy etmez Bu ancak rükünlerinden bir rüknün nefyinden dolayı nefy etmektedir ve cüzlerinden bir cüzün nefyinden dolayı nefy etmektedir işte böylece her nefy, şeri hakikat üzere varid olmaktadır şu hadislerde buyurulduğu gibi:
“Eminliği olmayanın imanı yoktur”148 ve:
“Abdesti olanın namazı yoktur”149 ve:
“Niyyeti olmayanın ameli yoktur”150 ve:
“Geceden oruç için uyumayanın orucu yoktur”151 ve:
“Fatihatul Kitabı okumayanın namazı yoktur”152
(148) ahmed: 3/135, 154, 210, 251; Beyhaki: 6/288; Ziya: “Ehadis Muhtara”: 234/2’de iki yolla enes’den rivayet etmiştir Hadis sahihtir
(149) ebu Davud: 101; taharet’de: abdestde besmele babında; ibni Mace: 399 Taharet bölümünde: abdestde besmele babında; ahmed: 2/418, 4/80, 5/382, 6/382’de rivayet etmişlerdir
(150) Bunun manası sahih bir hadistir Buhari: 1/7, 15, Vahyin başlaması bölümünde: şüphesiz amellerin niyetlerle olduğu hakkında bab ve başka bablarda; Müslim: 1907, imare bölümünde: Rasulullah’ın (sav) buyruğu: “Ameller ancak niyetlerledir3 ebu Davud: 2201, Talak’da: Talakı ve niyetleri kastetmesi babında; tirmizi: 1647 Cihadın faziletinde: Dünya ve Riya için savaşan babı; Nesai: 1/59, 60, Teharette: abdeste niyet etmek babında rivayet etmişlerdir
(151) Bu hadisin manasındaki rivayet için bak: ebu Davud: 2454, Oruç’ta: Oruçla niyet etmek babında; Tirmizi: 730, Oruç’ta: Geceleyin oruca azmetmeyenin orucunun olmadığı babında; Nesai: 4/196 ve 197’de Oruç bölümünde oruçta niyet etmek babında; Darimi: 2/6 Oruç’ta: Geceleyin orucunu toplamayan 5birleştirmeyenin) hakkında babda rivayetedilmiştir isnadı da sahihtir
(152) Buhari: 2/199 ve 200, Namazın sıfatı hakkındaki bölümde: İmama ve uyanlara kıraatin vacibliliği babında; Müslim: 394, Namaz bölümünde: Her rekatta Fatiha’nın okunmasının gerekliliği babında; ebu Davud: 822, Namaz’da kim kıraatinde Fatiha4yı terkederse babında; Tirmizi: 247, Namaz’da: Namazında kim kıraatinde Fatiha’yı terkederse babında; Tirmizi: 247, Namaz’da: Fatih4sız namaz olmaz hakkında babda; Nesai: 2/137, 138, İftitah bölümünde: Namaz’da Fatiha4yı okumak babında rivayet etmişlerdir
şayet bazı müstehaplarını nefy etmedendolayı hakikat nefy olacak olsa, o zaman bunda Allah4a, cinsinden daha yüksekte olan bir ibadet olmuş olur Nitekim bizlere açıkladığınız üzere vakitte namazın vaciplerindendir şayet namazın bir vacibi nefy olacak olsa o zaman namaz ne sahih ve nede kabul olur”
3- şüphesiz ki müsammanın hakiki nefyi olmayacak olsa, o zaman sıhhatini ve itidadını nefy konusu, müstehap olarak kemalliğini nefy etmekten daha yakın olur

Muhammed b Müsenna dedi ki: “Abdul Ala bize hadisi anlattı Onlara da Said b Ebi Urvebe anlatmıştır o da Katade4den dedi ki: “Bize abdullah b mes’ud’un:
3şüphesiz namazda, tıpkı haccın vaktinin bulunuşu gibi vakiti vardır153 Öyleyse namazı vakitlerinde kılın” dediği zikrolunmuştur” İşte abdullah; kendisi bizlere, haccın vakti gibi namazında vaktinin bulunduğunu açıkça söylemiştir öyleki hacc vaktinin dışında yapılamıyorsa o zaman namaz nasıl vaktinin dışında olabilmektedir? abdurrezzak şöyle demiştir: “Mamer’den, o da Bedil el-Akili4den şöyle dedi:
(153) abdurrezzak’ın Musannıfında geçirmektedir 3747
“Bana: 3Kul vaktinde namazı kılınca semadaki bir nurun fışkırması ile yükseliverir ve namaz: “Beni muhafaza ettiğin için allah’da seni muhafaza etsin” der şayet vaktinin dışında namazı kılmışsa, yumuşak bir elbise gibi dürülür ve bununla yüzüne vurulur” sözü anlatılmıştır”
(154) abdurrezzak’ın Musannıfı: 2234; Bu munkati bir rivayettir