Prof. Dr. Sinsi
|
Gereksiz Ve Aşırı Cezalandırma Yasağı
Gereksiz ve aşırı cezalandırma yasağı
GEREKSİZ VE AŞIRI CEZALANDIRMA YASAĞI
BİR UŞAĞI, HAYVANI, KADINI VE ÇOCUĞU MEŞRÛ BİR SEBEBE DAYANMADAN VEYA TERBİYE SINIRINI AŞACAK ŞEKİLDE
CEZALANDIRMA YASAĞI
Âyet
"Anaya babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya, ellerinizin altında bulunanlara iyi davranın Allah, kendini beğenen ve böbürlenip duran kimseyi asla sevmez "
Nisâ sûresi (4), 36
"Allaha kulluk edin ve O'na hiç bir şeyi ortak koşmayın" diye başlayan âyet-i kerîme, müslümana yakışan tavrın hemen herkese iyilik yapmak olduğunu, özellikle de âyette sayılan insan gruplarına yumuşak ve merhametli davranmak gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Âyetteki "elinizin altında bulunanlar" emrinizdekiler demek olduğuna göre, köle, câriye, hizmetçi, hayvanlar (ve hatta kullanılan âlet ve vasıtalar) da bu genel ifadenin içine girer ve dolayısıyla bunların hepsine iyi davranmak gerekir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Müslüman, çevresine, özellikle yakın çevresine iyilik eden insandır Meşrû bir sebep yokken, ya da durup dururken bilhassa emri altındakileri cezalandırmaya kalkması kesinlikle doğru olmaz Meşrû bir sebep varsa, o takdirde de gereğinden fazla cezalandırma yoluna gidemez Cezalandırmanın kesinlikle terbiye etme amacının gerektirdiği sınırları aşmaması lâzım gelir Aksi halde haksızlık ve zulüm etmiş olur ki bu da sorumluluk doğurur![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Hadisler
1604 İbni Ömer radıyallahu anhümâ' dan rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
"Bir kadın ölünceye kadar hapsettiği bir kedi yüzünden azâb edildi ve bu sebeple cehenneme girdi Hayvanı hapsettiğinde ona bir şey yedirmemiş, içirmemiş, yerdeki haşereleri yemesine bile izin ve imkân vermemişti "
Buhârî, Enbiyâ 54; Müslim, Selâm 151, 152, Birr 133, 134
1606 numaralı hadis ile birlikte açıklanacaktır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
1605 Yine İbni Ömer radıyallahu anhümâ'dan rivayet edilmiştir Kendisi birgün, bir kuşu hedef olarak dikip ona ok atan Kureyşli gençlerin yanına uğramıştı Hedefe isabet etmeyen her ok için kuş sahibine bir ödeme yapıyorlardı Gençler, İbni Ömer'in geldiğini görünce etrafa dağıldılar İbni Ömer arkalarından şöyle seslendi:
- Bunu yapan kim? Allah ona lânet etsin Şu bir gerçektir ki, Resûllullah sallallahu aleyhi ve sellem canlı bir hayvanı hedef olarak dikip ona atış yapana lânet okudu
Buhârî, Zebâih 25; Müslim, Sayd 58, 60 Ayrıca bk Tirmizî, Sayd 9; Nesâî, Dahâyâ 41; İbni Mâce, Zebâih 10
1606 numaralı hadis ile birlikte açıklanacaktır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
1606 Enes radıyallahu anh şöyle dedi:
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem öldürmek maksadıyla hayvanları bir yere hedef olarak bağlamayı yasakladı
Buhârî, Zebâih 25; Müslim, Sayd 58; Ebû Dâvûd, Edâhî 11; Nesâî, Dahâyâ 79
Açıklamalar
Müellifimiz burada, hayvanları meşrû bir sebebe dayanmadan, gereksiz yere cezalandırmanın yasaklandığını gösteren üç hadis zikretmiştir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Birinci hadiste, geçmiş ümmetlerden birinde veya müslümanlar içinde bir kadının bir kediyi acından ölünceye dek hapsettiği, yiyecek-içecek bir şey vermediği, böcek ve haşerat cinsinden bir şey yakalaması için de serbest bırakmadığı için azâb edildiği ve bazı rivayetlere göre de cehenneme atıldığı Resûl-i Ekrem Efendimiz tarafından çok açık bir şekilde dile getirilmektedir Olayın eski milletler içinde geçmiş olma ihtimalinin, hüküm açısından hiç bir hafifletici yanı yoktur Çünkü bir olay Efendimiz tarafından anlatıldıktan sonra o bizim için de bağlayıcı bir hüküm ifade eder Olayda kedinin hapsedilmesinden çok, hayvancağızın ölünceye kadar aç-susuz bırakılması asıl sorumluluk kaynağını oluşturmaktadır Çünkü gereğinden fazla, aşırı derecede bir cezalandırma söz konusudur Bazan, arsız hayvanları sırf terbiye etmek için belli bazı kısıtlamalara tabi tutmak gerekebilir Fakat burada aşırı ceza vermemeye dikkat etmek lâzımdır Hayvandır, savunmasızdır, diye haddinden fazla eziyet edilecek olursa, bu zulüm asla cezasız kalmaz Dünyada veya âhirette hesabı mutlaka sorulur
İkinci hadiste, canlı bir kuşu veya Buhârî'deki rivayete göre bir tavuğu nişangâh olarak dikip ona ok atan Mekkeli gençleri, Abdullah İbni Ömer radıyallahu anhümâ'nın uyarısına şâhid olmaktayız Günümüzde çarşı-pazarda hedef tahtasına para ile atış yapan ve yaptıran kimseler gibi o gün de canlı hayvanları hedef olarak dikip, parasıyla atış yapanlar ve yaptıranlar varmış Halbuki Peygamber Efendimiz böyle davrananlara lânet etmiştir Hz Peygamber'in lâneti, suçun son derece ağır olduğunu gösterir
Böyle bir uygulama, kuşları, tavukları ve diğer canlı hayvanları sebepsiz ve gereksiz bir cezalandırmadır, onlara bir işkencedir Buna da hiç bir kimsenin hiç bir gerekçe ile hakkı olamaz Abdullah İbni Ömer, hayatı boyunca çevresini Hz Peygamber'in sünnetiyle eğitmeye gayret etmiştir Gördüğü her kötülüğe müdahale etmiş ve İslâm'ın o konudaki esasını bazan ikaz, bazan tehdit bazan da boykot ederek öğretmiştir Onu gören Mekkeli gençlerin kaçışmaları, İbni Ömer'in onları daha önce bu konuda uyarmış olduğunu göstermektedir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Harb oyunları ve eğitimlerinin kesinlikle canlı hedeflerle değil, maketlerle yürütülmesi gerekmektedir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Öte yandan çevrede olup bitenlere duyarlı davranmak, yerine göre tepki göstermek müslüman toplumda yanlışları önlemenin yegâne yoludur Bu tür olumsuz davranışları görmezden gelmek ise, bir zaman sonra etrafın kötülükten geçilmez bir hal almasına ses çıkarmamak demektir Toplumlardaki kirlenmenin asıl sebebi, zamanında gösterilmeyen tepkilerdir Bu sebeple iyilerin tenbelliği, kötülerin faaliyetidir, denilmiştir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Üçüncü hadiste ise, Enes radıyallahu anh, Peygamber Efendimiz'in, hayvanları atış hedefi haline getirmeyi yasakladığını bildirmektedir Bu, konuya ait yasağın yani haramlığın prensibini ortaya koyan bir hadîs-i şerîftir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Cehennem azâbı, Peygamber lâneti ve yasaklaması, bütün bunlar bu konuda alınmış olan dînî tedbirlerin ve hükmün ciddiyet ve ağırlığını göstermektedir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1 Hayvanlara merhamet etmek ve şefkatli davranmak gerekir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
2 Hayvanlara gereksiz yere ve lüzumundan fazla ceza vermek veya eziyet etmek haram kılınmıştır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
3 Herhangi bir hayvanı hedef olarak dikip onu nişan almak Peygamber Efendimiz tarafından, lânetle karşılanmış ve yasaklanmıştır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
4 Çocuk ve gençlere, hayvanlara karşı sevecen davranmalarını, onlara boş yere eziyet etmemelerini ve öldürmemelerini öğretmek gerekir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
5 Zulüm, kime ve neye yapılırsa yapılsın, zulümdür ve mutlaka sorumluluk doğurur![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Riyazüs salihin
|