Atatürkçü Düşüncede Cağdaşlaşma

Atatürk’ün Türk Milletinin Çağdaşlaşmasıyla İlgili Sözleri - Atatürk ve sözleri - Çağdaşlaşma Ödev - Atatürkçü Düşüncede Cağdaşlaşma Ödev - Çağdaşlaşma nedir - Çağdaşlaşma Hakkinda Bilgi -




ATATÜRKÇÜ DÜŞÜNCEDE ÇAĞDAŞLAŞMA




Çağdaşlaşma nedir


Çağın gelişmiş kurumlarına, gelişmiş uygarlık düzeyine ulaşabilmek için gerekli olan ekonomik,toplumsal, psikolojik,siyasal değişmeyi


gerçekleştirmek demektir


Tanımdan da anlaşılabileceği gibi çağdaşlaşma sadece ekonomik ve sanayileşme alanında değil, diğer alanlarda da yenileşmeyi amaçlamaktadır


Atatürk, Türk toplumunu her sahada uygar bir toplum durumuna getirmeyi amaçlamaktadır İnkılabı ” Milletin esenliği için halk adına yapıldı” ve ” Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların amacı, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen modern ve bütün anlamı


ve biçimiyle uygar bir toplumsal heyet durumuna getirmektir ” diyen Atatürk’ün çağdaşlaşma amacı budur


Atatürk niçin çağdaşlaşma gereğini duymuş, köklü değişiklikler ve yenilikler gerçekleştirmiştir?

Türkiye’de Çağdaşlaşma Çabaları


Osmanlı Devleti 1299′da kuruluşundan , XVIyy ortalarına kadar üç kıtaya yayılmış güçlü bir imparatorluk durumuna gelmişti Ancak bu güçlü durumunu XVIyysonlarından itibaren sürdüremedi


Ortaçağ’da XV yya kadar silik bir görüntü veren Avrupa’da bu yüzyılda önemli buluşlar oldu Pusula, Barut, Matbaa Avrupa’da


büyük değişiklik ve gelişmelere yol açtı ;


Pusula’nın kullanılmaya başlaması ile coğrafi keşiflere çıkan Avrupa’ ya bol altın ve gümüş kaynaklarının akması ve sömürgecilik Avrupa’ yı zenginleştirdi


Barut’ un ateşli silahlarda kullanılması , Avrupa’ nın siyasi yapısını değiştirerek, küçük devletçiklerin ( Feodalite) yıkılarak yerine güçlü krallıkların kurulmasını sağladı


Matbaa’ nın kullanılması kültürel yapının gelişmesini sağladı


Zenginleşen Avrupa çeşitli alanlara yatırım yaparak kendisini geliştirmeye başladı Rönesans hareketleriyle aydınlanma dönemine giren Avrupa


Reform hareketleriyle, Kilise’nin devlet ve toplum üzerindeki olumsuz etkilerini kırdı Serbest düşünce ortamının gelişmesi ve ilimdeki başarılar, teknik alandaki gelişmeleri sağladı ve Avrupa Sanayi Devrimine girerek siyasi, sosyal, ekonomik yapısında çok önemli ve büyük değişiklikler meydana getirdi


Büyüklüğünün gücüne ve gururuna kapılan Osmanlı Devleti bu gelişmeleri izleme ihtiyacı duymadı XVI yy sonlarından itibaren,


idari, askeri, mali, ilmi, toplumsal alanlarda duraklama dönemine girdi Duraklama nedenlerini düzeltemeyen devlet gerileme ve dağılma süreçlerini yaşamak zorunda kaldı Fransız İhtilali sonucu dünyaya hızla yayılan milliyetçilik akımı Osmanlı Devletinin parçalanmasını hızlandırdıAvrupa’daki köklü değişme ve gelişmelerin farkına varamayan Osmanlı Devleti askeri, idari, ekonomik, toplumsal bozulmaları düzeltebilmek için , 17 ve 18 yylarda ıslahat çalışmaları yaptı 19yyda Tanzimat ve Islahat fermanlarını, yüzyılın sonlarına doğru IMeşrutiyet ve 20yy başlarında ikinci meşrutiyeti ilan etti ise de yapılan çalışmalar köklü değişiklik ve gelişmeler sağlayamadı Sonuçta çökmek zorunda kaldı


Atatürk, içinde yaşadığı Osmanlı Devletini ve Avrupa’ nın yapısını gerçekçi bir şekilde değerlendirebilmişti IDünya savaşı sonucunda Osmanlı Devletini bölmek ve paylaşmak isteyen Avrupa’ nın gelişmiş ve emperyalist devletlerine karşı kurtuluş mücadelesine girişti Kurtuluş Savaşı sonucunda imzalanan Lozan Barış Antlaşması ( 24 Temmuz 1923 ) Türkiye’ ye bağımsızlığını ve coğrafyasını kazandırmıştı Ancak bu coğrafyanın kalıcı olması ve yeni Türk devletinin, Osmanlı Devletinin düştüğü duruma düşmemesi için gerekli köklü yapısal değişiklik ve yenileşmeleri gerçekleştirmek gerekiyordu



Atatürk Döneminde Çağdaşlaşma Hareketleri


Kurtuluş savaşının kazanılmasıyla işin bitmediğini bilen ve bağımsızlığın korunup sürdürülebilmesi için çağdaşlaşmak gerektiğinin bilincinde olan Atatürk için mücadelenin başka yönü başlıyorduAtatürk ” İstiklal-i Tam ” a ulaşmak istiyordu Atatürk şu sözleri ile neler yapılması gerektiğini açıklamaktadır :


” İstiklal-i Tam denildiği zaman bittabi siyasi, mali, iktisadi, adli, askeri, kültür, vb her konuda İstiklal-i Tam ve Serbest-i Tam demektirBu saydıklarımın herhangi birinde istiklalden mahrumiyet, millet ve memleketin manayı hakikisiyle bütün istiklalinden mahrumiyeti demektir ”


” Memleket behemehal asri, medeni ve müreffeh olacaktır Bizim için bu hayat davasıdır”


Siyasal Yapıda : TBMM ‘nin açılmasıyla millet egemenliğine dayalı yeni bir devlet kurulmuştu Yüzlerce yıl yönetilmeye, yönlendirilmeye alıştırılmış Türk Halkı egemenlik hakkını elde etmiştir Devlet rejimi olarak Cumhuriyet belirlenmiş, egemenlik kayıtsız-şartsız millete verilmiştirDevlet yapısındaki dinsel etkiler giderilmeye çalışılmış, yapay olarak kullanılan Halifelik’e son verilmiştir


Demokraside : Çok Partili yaşama geçiş denemeleri yapılmıştır


Hukuksal Alanda : Devletin hukuksal yapısı laikleştirildi Saltanat, Halifelik, Şer’i ye Vekilliği vekilliği kaldırıldı Tevhid-i Tefrisat Kanunu kabul edildi, Tekke ve Zaviyeler kapatıldı Anayasa’ ya laiklik hükmü kondu Türk Medeni Kanunu kabul edildi


Eğitim ve Kültür Alanında : Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü ile eğitim ve öğretim kurumları devlet denetimine alındı Eğitimde fırsat eşitliği sağlandı Çağın ihtiyaçlarına cevap verebilme özelliğini kaybeden medreseler kapatıldı Yeni Türk Harfleri kabul edildi Millileşme , çağdaşlaşma, okullaşma çabaları arttı Türk Dili ve Türk Tarihinin geliştirilmesi için kurumlar oluşturuldu Milli kültürü geliştirerek , yaygınlaştırma çabaları


Toplumsal Yaşamda : Tekke, Zaviye, Türbelerin kapatılması Kıyafette değişiklik, Soyadı Kanununun kabulü Takvim, saat, ölçülerde değişiklik


Ekonomik Alanda : Milli Ekonomi ilkesinin kabul edilerek, ülkenin yeraltı ve yer üstü kaynaklarının , güçlü devletlerin boyunduruğu altına girmeden değerlendirilmesi çabaları Tarım, Sanayi, Madencilik, Bayındırlık,Ulaştırma, Sağlık ve Tıp alanında


Askeri Alanda : Türk ordusu ve Milli Savunmanın güçlendirilmesi için yapılan çalışmalar


Atatürk, döneminde yapılan köklü değişiklik ve yenilik hareketlerini ” Biz büyük bir İnkılap yaptık Memleketi bir çağdan alıp, yeni bir çağa götürdük ” şeklinde açıklamaktadır


Atatürkçü Düşüncede Çağdaşlaşma Özellikleri


” Türklerin asırlardan beri takip ettiği hareket, devamlı bir istikameti muhafaza etti Biz daima Şark’tan (Doğudan ) Garb’a


( Batıya) yürüdük ”


Evet, Atatürk, Osmanlı siyasal, sosyal, hukuksal, kültürel, estetik hayat biçimi ve kurumlarını değiştirirken batıya yönelmiştir Çünkü bunlar belirli bir uygarlığın ürünüdür Atatürk’ün deyişiyle ülkeler çeşitlidir fakat uygarlık birdir Bu uygarlık ise batı’da vardır


Atatürk’ün batılılaşmaktan amacı çağdaşlaşmaktır Batıyı taklit etmek değildir Körü körüne batılılaşma değildirKurtuluş mücadelesini verdiği batıya yönelmesinin temelinde çağdaş uygarlık düzeyi vardır Batı’ya rağmen batılılaşma amacında taklitçilikten uzak Muasır Medeniyet içinde kendi değerleri ve kurumları ile çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmış bir Türkiye vardır


Batı uygarlığının temelinde yatan düşünce özgürlüğüdür Bu duruma Türkiye’nin de ulaşması batı uygarlık seviyesine Türkiye’yi de ulaştıracaktır Atatürk bilim zihniyetinin, inkılapların temelinde yatan esas olması yanında onların korunması ve geliştirilmesi için de


” Dünya’da her şey için, medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit ilimdir, fendir İlim ve Fennin dışında mürşit aramak gaflettir,cehalettir, delalettir ” sözleriyle çağdaşlaşmada izlenecek yolu göstermektedir


Çağdaşlaşırken, milletin, devletin kimliğini, özbenliğini kaybetmemesi önemle dikkat edilecek bir noktadır Günümüz dünyasında sıcak savaşların sayısı azalırken, asıl savaş alanı ekonomik ve kültürel alanlarda olmaktadır


Atatürkçü çağdaşlaşma anlayışında milli ve manevi değerler korunup geliştirilirken, çağla bütünleşmek esastır


” Biz Garb ( Batı ) medeniyetini bir taklitçilik yapalım diye almıyoruz, onda iyi olarak gördüklerimizi, kendi bünyemize uygun bulduğumuz için, dünya medeniyet seviyesi içinde benimsiyoruz ”


” Her ulusun kendine özgü geleneği, kendine göre ulusal özellikleri vardır Hiçbir Ulus, ne kendini benzettiği ulusun aynı olabilir, ne kendi ulusal bütünlüğünde kalabilir, bunun sonucu hiç kuşkusuz düş kırıklığıdır ”


“Dünya’nın bize saygı göstermesini istiyorsak, önce bizim kendi benliğimize, ulusal varlığımıza, bu saygıyı duyguda, düşüncede, açıkça bütün davranış ve tutumumuzda göstermemiz gerekir Bilelim ki ulusal benliğini bulamayan uluslar başka uluslara av olurlar ”


” Biz doğrudan doğruya milletseveriz ve Türk Milliyetçisiyiz Cumhuriyet’in dayanağı Türk topluluğudur Bu topluluğun bireyleri ne denli Türk kültürüyle yoğrulursa, o topluluğa dayanan Cumhuriyet’te güçlü olur ”


sözlerinden anlaşılabileceği gibi, Atatürk’ün çağdaşlaşma çabasında taklitçilik yoktur


Atatürkçülük, gerçeklere dayanan,evrensel ağırlıklı, geleceğe yönelik, birbiri ile uyumlu amaçlar, uygulamalar ve ilkeler bütünüdür Bu içeriği ile yeniliğe açık, dinamik özelliği ve bütünlüğü olan birbirini tamamlayan bir düşünce sistemidir Bağımsız milli devleti,


milli egemenliği, kişi özgürlüğünü ve her çağda çağdaş olmayı amaçlar ve akla ve bilime dayanır Atatürk’ün çağdaşlaşma anlayışı özelliklerinden biri de çağdaşlaşmanın sürekli olmasıdır Çağdaşlaşmanın sürekliliği konusunda da şunları söylemektedir:


” Efendiler, uygarlık yolunda başarılı olmak yenileşmeye bağlıdır Toplumsal yaşamda, ekonomik yaşamda, bilim ve teknik alanda başarılı olmak için tek ilerleme ve yükselme yolu budur Yaşam ve geçime egemen olan kuralların zaman ile değişmesi, ilerlemesi ve yenileşmesi zorunludur Uygarlığın buluşları, teknik harikaları, dünyayı değişmeden değişmeye uğrattığı bir dönemde yüzyıllık köhne düşüncelerle, mazi severlikle varlığı koruyup, sürdürmek olasılığı yoktur ”


” Efendiler bugüne değin elde ettiğimiz başarılar bize ancak ilerleme ve uygarlığa doğru bir yol açmıştır Yoksa ilerlemede ve uygarlıkta hedefe ulaştırmış değildir Bize ve torunlarımıza düşen görev bu yol üzerinde hiç şaşkınlaşmadan yürümektir ”


“Uygarlık öyle güçlü bir ateştir ki ona yabancı olanları yakar, mahveder ”


” Uygar olmayan kimseler, uygar olanların ayakları altında kalmakla karşı karşıyadır”


” Uygarlık yolunda yürümek ve başarılı olmak, yaşamak için baş koşuldur ”


Sonuç :


Atatürk dönemi Türk çağdaşlaşması uygarlığa giden yolu açmıştır Yeni Türk Devleti, yapısı ve görünümüyle mazlum milletlere önderlik etmiş, onlara örnek olmuştur Atatürk’ün gösterdiği hedef muasır medeniyet seviyesidir, hatta onun üzerine çıkmaktır Bunun gerçekleşebilmesi çağdaşlaşmanın sürekliliğiyle mümkündür Osmanlı Devleti yeniliklere kapalı kaldığı için çökmüştür Türkiye Cumhuriyeti bu duruma düşmemek için yenilikleri sürdürmeye devam etmek mecburiyetindir Uygarlık sürekli gelişmektedir Çağa uyum sağlayabilme, bu gelişmeyi izlemekle mümkündür Uygarlaşamamış devlet ya da milletlerin durumlarının perişanlığı göz önündedir


Milli Benliğini koruyup geliştirebilen ve çağla bütünleşebilen bir Türkiye, gelişmiş, uygarlaşmış devletlerin arasında yerini alabilecektir Atatürkçülük, dinamik bir ulusal ideolojidir Onu durağanlıktan, doğmacılıktan kurtaran, yaşayan, yaşatacak olan, çağın gerisinde bırakmayacak olan inkılapçılıktır

Kaynaklar :


1- Düşünceleriyle Atatürk, Aİnan, Türk Tarih Kurumu, 1983


2- Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 1,19


3- TC İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük , MKSu, AMumcu, 1988


4- Türkiye’de Çağdaşlaşma Hareketleri, NBerkes