 |
Üçlü Test (Triple Test) |
 |
07-23-2012
|
#1 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Üçlü Test (Triple Test)Üçlü Test (Triple test) [/b] Her anne baba adayının hayali sağlıklı ve problemsiz bir bebeğe sahip olmaktır  Bu amaca ulaşabilmek için tümhamilelikleri boyunca doktor kontrolüne girerler ve doktorlarının önerilerine harfiyen uyarlar Ancak doğa bazen çok acımasıdır Hamileliklerin çokbüyük bir kısmı sorunsuz seyredip sağlıklı ve sağlam bir bebeğin doğumuyla yani mutlu sonla biterken bazı hamileliklerde ciddi hatta zaman zaman hayatı tehdit eden durumlar yaşanabilir Zaman zaman ise bebekler umulduğu gibisağlıklı değil çeşitli problemler ile doğarlar Doğum ile ilgilenen hekimlerin ilk plandaki amacı anne adayının ve bebeğin sağlığını kontrol altına almak ve olası problemlerde müdahalede bulunarak hem anne ve bebeğin sağlığını korumaktır Sağlam ve sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesine yardımcı olmak için doktorlar gebelik takipleri sırasında bilimsel veriler ışığında bazı incelemeler gerek duyarlar Bu incelemelerin amacı olası bir problemi mümkün olan en erken dönemde fark ederek önlem almak ve eğer olanaklı ise tedavi etmektir Anne karnındaki bebeğin durumunu değerlendirmede kullanılan modern yöntemlerden birisi de üçlü test adı verilen incelemedir Üçlü test nedir? Üçlü test olarak adlandırılan inceleme down sendromu (trizomi 21), nöral tüp defekti ve trizomi 18 adı verilen genetik hastalığın bebekte olma olasılığını saptayan bir kan incelemesidir Adından da anlaşıldığı üzere anne adayından alınan kan örneğinde 3 değişik maddenin incelemesi yapılır Bunlarbeta-hCG Alfa-feto protein (AFP) Estriol (E3)'dir Human chorionic gonadotropin (hCG) gebeliğin temel hormonudur Hamileliğin erken dönemlerinde yükselmeye başlar14-16 haftalar arasında en yüksek değerine ulaştıktan sonrayavaş yavaş azalır Alfa feto protein bebeğin karaciğerinden salgılanan bir protiendir Bebekten amniyon sıvısına oradan da anne adayınıkanına geçer Gebeliğin seyri sırasında anne adayınınkanındaki düzeyi yavaş ama düzenli bir artış gösterir Estriol ise yine bebeğe ait bir doku olan plasentadan salgılanan bir çeşit östrojen hormonudur Bu maddelerin anne kanındaki düzeyleri normal olmayan hamileliklerde sapmalar gösterir Örneğin nöral tüp defektlerinde açık olan sinir siteminden yüksek miktarlarda alfa fetoprotein amniyon sıvısına karıştığı için anne adayının kanındaki düzeyi de normalden fazla olur Öte yandan down sendromunda isedeğer beklenilenden daha düşüktür Down sendromu varlığında beta-hCG değerleri normalden yüksek olarak bulunurken E3 ve AFP düzeyi daha düşüktür Trizomi 18 varlığında ise her 3 maddenin düzeyi de beklenilenden daha düşük bulunur Ne zaman yapılır? Üçlü test hamileliğin 15 ile 22 haftaları arasındayapılabilir Ancak en tatminkar sonuçlar 16-18 haftalardayapılan incelemelerde elde edilmetedir Bu nedenle testin buhaftalar içinde yapılması idealdir Üçlü test nasıl değerlendirilir? Alınan kan örneğinde yapılan inceleme ile elde edilen düzeyler daha sonra bil bilgisayar yardımı ile işlenir Buaşamada kandaki maddelerin düzeyini direkt olarak etkileyebilecek olan anne adayının sigara kullanımı, kilosu ve boyu gibi değişkenler de hesaba katılır Kanda ölçümü yapılan maddelerin düzeyini etkileyebilecek olan en önemli değişken incelemenin yapıldığı tarihteki gebelik haftasıdır Bu nedenle gebelik yaşını yani son adettarihini doğru bilmek son derece önemlidir Son adet tarihiyanlış verildiğinde örneğin gebelik yaşı olduğundan daha küçük olarak hesaplamaya katıldığında gerçekte bebeğin içinde bulunduğu hafta için normal olan bir değer daha düşük ya da yüksek olarak bulunabilir ve testin yorumlanmasında hatalara yol açabilir Test değerlendirilirken dikkate alınan diğer noktalar ise hastalıkların görülme riskini direkt etkileyebilecek olan anne adayının yaşı ve daha önceden anomalili doğum öyküsü olup olmadığıdır Elde edilen ham düzeyler daha sonra bilgisayar programına girilerek risk hesaplaması yapılır Bu programlar geliştirilirken daha önceden binlerce anne adayından elde edilen verilerin ışığında normal değerlerin alt ve üst sınırları belirlenmiştir Bu sınırlarbelirlenirken kolaylık sağlaması açısından ortalamanın katları (multiples of median, MoM) olarak birimlendirilirler MoM değeri inceleme yapılan kişideki değerin normal olan popülasyonun ortalamasından ne kadar sapma gösterdiğini belirler Örneğin 10 şeklindeki bir MoM değeri o kişidekimadde düzeyinin normal bebeklerde görülen değerin tam ortasına denk geldiğini gösterirken 2 0 MoM'luk bir değerölçüm yapılan kişideki madde düzeyinin normal ortalamanın 2 katı olduğunu belirler MoM değerleri ile birlikte diğer değişkenler de dikkate alınarak tirozmi 21, nöral tüp defekti ve trizomi 18 açısından risk oranları belirlenir Üçlü testin yorumlanması Bilgisayar programı tarafından yapılan değerlendirme sonucu elde risk oranının kabul edilebilir sınırlarda olup olmamasına göre ileri tetkike gerek olup olmadığına karar verilir Üçlü test ile ilgili olarak akılda tutulması gereken en önemli nokta bunun tanı koyduran bir test değil sadece yüksek risk taşıyan ve kesin tanı koyduracak ileri testlerin yapılmasına gerek olan bireyleri belirlemeye yarayan bir tarama testi olduğudur İleri test ile kastedilen amniyosentezdir Amniyosentez herhamile kadında yapılması gerekli olan bir test değildir Kimlerde yapılıp kimlerde yapılmayacağına karar verirken üçlütest, ikili test, ultrason bulguları, aile ya da tıbbi özgeçmiş dikkate alınarak karar verilir Tekrarlamak gerekir ise üçlü test sonucunda yüksek risk saptanması bebekte kesinlikle problem olduğunu göztermediği gibi riskin az hatta çok düşük çıkması da bebeğin sağlıklı olduğunu garanti etmez Bir örnek ile açıklamak gerekir ise: Yapılan test sonucu Down sendromu riskinin 1:2048 olarak rapor edildiğini kabul edelim Bu sonuç bize bebekte Down sendromu olup olmadığınıbelirtmez Bu raporda örnekteki anne adayı ile aynı özellikleresahip 2048 kadından sedece 1 tanesinin Down sendromlu bebek doğurduğu bu nedenle bu annenin de Down sendromlu bebek doğurma ihtimalinin 2048 de bir olduğu söylenmektedir Down sendromu için kabul edilen sınır 1:280'dir Riskindaha yüksek çıkması durumunda (örneğin 1:100 ya da 1:40) ileri tetkik olan amniyosentez önerilir Risk 1:40 olarakbelirlenmiş olsa bile bebeğin sağlıklı olma olasılığı Down sendromu olma olasılığından yaklaşık 40 kat fazladır Risk kabul edilen sınırdan daha yüksek olduğunda test pozitif olarak değerlendirilir Üçlü testin güvenilirliği Tüm tıbbi incelemelerde ve tarama testlerinde olduğu gibi üçlü testin de yanılma olasılığı vardır ve hatalı pozitif ya da hatalı negatif sonuçlar elde edilebilir Hatalı pozitif sonuç bebek normal olduğu halde testin pozitif çıkması yani riskin yüksek olarak bulunmasıdır Hatalı negatif sonuç ise risk düşük yani test negatif olduğu halde bebekte down sendromu, trizomi 18 ya da nöral tüp defekti anomalilerinden biri ya da daha fazlasının olmasıdır Üçlü testin Down sendromunu yakalama olasılığı %60 civarında olup %5 kadar hatalı pozitif olma olasılığı vardır Bu oranlar anne yaşı ile direkt olarak ilgilidir Otuzbeşyaşın altındaki kadınlarda hatalı pozitif oranı %4 iken Down sendromunu yakalama oranı %50 civarındadır Beklenendoğum tarihinde 35 yaşın üzerinde olan anne adaylarında ise yakalama oranı %80 iken hatalı pozitif oranı %25'lere kadar çıkmaktadır Bu sayılar kesin değerler olmayıp farklıçalışmalarda değişik sonuçlar bildirilmiştir Üçlü test kimlere yapılmalıdır? Down sendromlu yani mongol bebek doğurma riski anne yaşı ile birlikte artmasına rağmen bu bebeklerin çoğu 35 yaşından küçük annelerden dünyaya gelmektedir Bunedenle her gebe kadında mutlaka üçlü test yapılmalıdır Anomalileri daha erken dönemde ve daha yüksek duyarlılıkta saptamak amacıyla değişik tarama testlerinin geliştirilmesi devam etmektedir Bu testlerden en güncel olanı 11-14 gebelikhaftalarında yapılan ikili test ve fetal ense kalınlığı ölçümleridir 11-14 testinin duyarlılığı üçlü testtendaha yüksektir Ancak burada yapılan ense kalınlığıölçümü kısmen subjektif bir değerlendirme olduğundan yanılma ve hatalı risk hesaplamaları söz konusu olabilir Ayrıca ikili testte AFP ölçümü yapılmadığından üçlü testten farklı olarak nöral tüp defekti için risk hesaplaması yapılamaz İkili test yapılan hastada üçlü testin gerekli olup olmadığı bilimsel çevrelerde tartışılan ve ortak bir görüşe varılamayan konulardan birisidir Nöral tüpdefektlerinin önemli bir kısmının ultrason ile saptanması, yine benzer şekilde Down sendromu varlığında, duruma eşlik eden pekçok ultrason bulgusunun da olması nedeni ile ikili test sonucu normal çıkan anne adaylarında üçlü teste gerek olmadığını savunan pekçok araştırmacı vardır Benim kişisel görüşüm ise hem ikili test ile elde edilen normal riski teyit etmek, hem ense kalınlığı ve diğer ultrason incelemelerinden doğan subjektiviteyi ortadan kaldırmak hem de nöral tüp defekti riskini belirlemek amacıyla hem ikili hem de üçlü testi yapmaktır Pozitif test varlığında ne yapılmalıdır? Bir tarama testi olan üçlü testin pozitif çıkması yani riskin yüksek olarak saptanması durumunda izlenebilecek birkaç alternatif yol vardır Bunlardan ilki anne yaşı ve ultrason bulgusu ne olursa olsun amniyosentez yapmak ve Down sendromu olup olmadığınıu kesin olarak saptamaktır Pozitif test varlığında en sık tercihedilen yöntem budur İkinci seçenek ise detaylı ultrason incelemesi yaparak testin pozitif çıkmasına yol açan durum ile ilgili olabilecek ultrason bulgularını aramak ve bu bulguların ışığında amniyosenteze karar vermektir Bu yönteme ancak riskin sınırdaolduğu ya da anne adayının amniyosenteze sıcak bakmadığı durumlarda başvurulmalıdır Çoğul gebeliklerde durum Üçlü test ikiz gebeliklerde de uygulanmakta ve tekiz gebeliklerde elde edilene benzer oranlarda başarı sağlamaktadır Üçüz ya da daha fazla sayıda bebek içerengebelikler içinse elde yeterli veri olmadığından yapılmaz 35 yaş üzeri kadınlarda üçlü test Down Sendromlu bebek doğurma riski beklenen doğum tarihindeki anne yaşı ile paralel olarak artış göstermektedirve bu risk artışındaki en keskin sınır 35 yaştır Sosyal yaşamdaki değişiklikler ile birlikte kısaca tüp bebek olarak adlandırılan yöntemlerdeki gelişmeler ilk anne olma yaşının giderek yükselmesine neden olmaktadır ve günümüzde 35 yaşın üzerindeki hamile kadın sayısı giderek artmaktadır Bu kadınlarda Down sendromu ve diğer anomalileri saptamak amacıyla nasıl bir yol izlenmesinin doğru olacağı konusu son zamanlarda en sık tartışılan konulardan birisidir Bir görüş 35 yaş üzeri her kadına amniyosentez yapılmasını savunurken, karşı görüş invazif bir girişim olan amniyosentezin bu kadar liberal kullanılmasına sıcak bakmamaktadır Her iki görüş de yanlış olmayıp, 35 yaş üzeri kadınlarda bir genellemeye gerek duymadan hasta bazında karar vermek kanımca en doğru yaklaşımdır * [/b] İkili Test (11-14 testi) ve fetal ense kalınlığı (NT) Dörtlü test Down Sendromu- Doğanın tatsız şakası Spina Bifida (nöral tüp defekti) Amniyosentez- Bebeğin içinde bulunduğu sıvıdan örnek alınması Alfa feto protein İleri anne yaşı Kaynak: Dr Alper Mumcu |
|
 |
|
Üçlü Test (Triple Test) |
|
|
07-23-2012
|
#2 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Üçlü Test (Triple Test)Üçlü Test (Triple test) [/b] Her anne baba adayının hayali sağlıklı ve problemsiz bir bebeğe sahip olmaktır Bu amaca ulaşabilmek için tümhamilelikleri boyunca doktor kontrolüne girerler ve doktorlarının önerilerine harfiyen uyarlar Ancak doğa bazen çok acımasıdır Hamileliklerin çokbüyük bir kısmı sorunsuz seyredip sağlıklı ve sağlam bir bebeğin doğumuyla yani mutlu sonla biterken bazı hamileliklerde ciddi hatta zaman zaman hayatı tehdit eden durumlar yaşanabilir Zaman zaman ise bebekler umulduğu gibisağlıklı değil çeşitli problemler ile doğarlar Doğum ile ilgilenen hekimlerin ilk plandaki amacı anne adayının ve bebeğin sağlığını kontrol altına almak ve olası problemlerde müdahalede bulunarak hem anne ve bebeğin sağlığını korumaktır Sağlam ve sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesine yardımcı olmak için doktorlar gebelik takipleri sırasında bilimsel veriler ışığında bazı incelemeler gerek duyarlar Bu incelemelerin amacı olası bir problemi mümkün olan en erken dönemde fark ederek önlem almak ve eğer olanaklı ise tedavi etmektir Anne karnındaki bebeğin durumunu değerlendirmede kullanılan modern yöntemlerden birisi de üçlü test adı verilen incelemedir Üçlü test nedir? Üçlü test olarak adlandırılan inceleme down sendromu (trizomi 21), nöral tüp defekti ve trizomi 18 adı verilen genetik hastalığın bebekte olma olasılığını saptayan bir kan incelemesidir Adından da anlaşıldığı üzere anne adayından alınan kan örneğinde 3 değişik maddenin incelemesi yapılır Bunlarbeta-hCG Alfa-feto protein (AFP) Estriol (E3)'dir Human chorionic gonadotropin (hCG) gebeliğin temel hormonudur Hamileliğin erken dönemlerinde yükselmeye başlar14-16 haftalar arasında en yüksek değerine ulaştıktan sonrayavaş yavaş azalır Alfa feto protein bebeğin karaciğerinden salgılanan bir protiendir Bebekten amniyon sıvısına oradan da anne adayınıkanına geçer Gebeliğin seyri sırasında anne adayınınkanındaki düzeyi yavaş ama düzenli bir artış gösterir Estriol ise yine bebeğe ait bir doku olan plasentadan salgılanan bir çeşit östrojen hormonudur Bu maddelerin anne kanındaki düzeyleri normal olmayan hamileliklerde sapmalar gösterir Örneğin nöral tüp defektlerinde açık olan sinir siteminden yüksek miktarlarda alfa fetoprotein amniyon sıvısına karıştığı için anne adayının kanındaki düzeyi de normalden fazla olur Öte yandan down sendromunda isedeğer beklenilenden daha düşüktür Down sendromu varlığında beta-hCG değerleri normalden yüksek olarak bulunurken E3 ve AFP düzeyi daha düşüktür Trizomi 18 varlığında ise her 3 maddenin düzeyi de beklenilenden daha düşük bulunur Ne zaman yapılır? Üçlü test hamileliğin 15 ile 22 haftaları arasındayapılabilir Ancak en tatminkar sonuçlar 16-18 haftalardayapılan incelemelerde elde edilmetedir Bu nedenle testin buhaftalar içinde yapılması idealdir Üçlü test nasıl değerlendirilir? Alınan kan örneğinde yapılan inceleme ile elde edilen düzeyler daha sonra bil bilgisayar yardımı ile işlenir Buaşamada kandaki maddelerin düzeyini direkt olarak etkileyebilecek olan anne adayının sigara kullanımı, kilosu ve boyu gibi değişkenler de hesaba katılır Kanda ölçümü yapılan maddelerin düzeyini etkileyebilecek olan en önemli değişken incelemenin yapıldığı tarihteki gebelik haftasıdır Bu nedenle gebelik yaşını yani son adettarihini doğru bilmek son derece önemlidir Son adet tarihiyanlış verildiğinde örneğin gebelik yaşı olduğundan daha küçük olarak hesaplamaya katıldığında gerçekte bebeğin içinde bulunduğu hafta için normal olan bir değer daha düşük ya da yüksek olarak bulunabilir ve testin yorumlanmasında hatalara yol açabilir Test değerlendirilirken dikkate alınan diğer noktalar ise hastalıkların görülme riskini direkt etkileyebilecek olan anne adayının yaşı ve daha önceden anomalili doğum öyküsü olup olmadığıdır Elde edilen ham düzeyler daha sonra bilgisayar programına girilerek risk hesaplaması yapılır Bu programlar geliştirilirken daha önceden binlerce anne adayından elde edilen verilerin ışığında normal değerlerin alt ve üst sınırları belirlenmiştir Bu sınırlarbelirlenirken kolaylık sağlaması açısından ortalamanın katları (multiples of median, MoM) olarak birimlendirilirler MoM değeri inceleme yapılan kişideki değerin normal olan popülasyonun ortalamasından ne kadar sapma gösterdiğini belirler Örneğin 10 şeklindeki bir MoM değeri o kişidekimadde düzeyinin normal bebeklerde görülen değerin tam ortasına denk geldiğini gösterirken 2 0 MoM'luk bir değerölçüm yapılan kişideki madde düzeyinin normal ortalamanın 2 katı olduğunu belirler MoM değerleri ile birlikte diğer değişkenler de dikkate alınarak tirozmi 21, nöral tüp defekti ve trizomi 18 açısından risk oranları belirlenir Üçlü testin yorumlanması Bilgisayar programı tarafından yapılan değerlendirme sonucu elde risk oranının kabul edilebilir sınırlarda olup olmamasına göre ileri tetkike gerek olup olmadığına karar verilir Üçlü test ile ilgili olarak akılda tutulması gereken en önemli nokta bunun tanı koyduran bir test değil sadece yüksek risk taşıyan ve kesin tanı koyduracak ileri testlerin yapılmasına gerek olan bireyleri belirlemeye yarayan bir tarama testi olduğudur İleri test ile kastedilen amniyosentezdir Amniyosentez herhamile kadında yapılması gerekli olan bir test değildir Kimlerde yapılıp kimlerde yapılmayacağına karar verirken üçlütest, ikili test, ultrason bulguları, aile ya da tıbbi özgeçmiş dikkate alınarak karar verilir Tekrarlamak gerekir ise üçlü test sonucunda yüksek risk saptanması bebekte kesinlikle problem olduğunu göztermediği gibi riskin az hatta çok düşük çıkması da bebeğin sağlıklı olduğunu garanti etmez Bir örnek ile açıklamak gerekir ise: Yapılan test sonucu Down sendromu riskinin 1:2048 olarak rapor edildiğini kabul edelim Bu sonuç bize bebekte Down sendromu olup olmadığınıbelirtmez Bu raporda örnekteki anne adayı ile aynı özellikleresahip 2048 kadından sedece 1 tanesinin Down sendromlu bebek doğurduğu bu nedenle bu annenin de Down sendromlu bebek doğurma ihtimalinin 2048 de bir olduğu söylenmektedir Down sendromu için kabul edilen sınır 1:280'dir Riskindaha yüksek çıkması durumunda (örneğin 1:100 ya da 1:40) ileri tetkik olan amniyosentez önerilir Risk 1:40 olarakbelirlenmiş olsa bile bebeğin sağlıklı olma olasılığı Down sendromu olma olasılığından yaklaşık 40 kat fazladır Risk kabul edilen sınırdan daha yüksek olduğunda test pozitif olarak değerlendirilir Üçlü testin güvenilirliği Tüm tıbbi incelemelerde ve tarama testlerinde olduğu gibi üçlü testin de yanılma olasılığı vardır ve hatalı pozitif ya da hatalı negatif sonuçlar elde edilebilir Hatalı pozitif sonuç bebek normal olduğu halde testin pozitif çıkması yani riskin yüksek olarak bulunmasıdır Hatalı negatif sonuç ise risk düşük yani test negatif olduğu halde bebekte down sendromu, trizomi 18 ya da nöral tüp defekti anomalilerinden biri ya da daha fazlasının olmasıdır Üçlü testin Down sendromunu yakalama olasılığı %60 civarında olup %5 kadar hatalı pozitif olma olasılığı vardır Bu oranlar anne yaşı ile direkt olarak ilgilidir Otuzbeşyaşın altındaki kadınlarda hatalı pozitif oranı %4 iken Down sendromunu yakalama oranı %50 civarındadır Beklenendoğum tarihinde 35 yaşın üzerinde olan anne adaylarında ise yakalama oranı %80 iken hatalı pozitif oranı %25'lere kadar çıkmaktadır Bu sayılar kesin değerler olmayıp farklıçalışmalarda değişik sonuçlar bildirilmiştir Üçlü test kimlere yapılmalıdır? Down sendromlu yani mongol bebek doğurma riski anne yaşı ile birlikte artmasına rağmen bu bebeklerin çoğu 35 yaşından küçük annelerden dünyaya gelmektedir Bunedenle her gebe kadında mutlaka üçlü test yapılmalıdır Anomalileri daha erken dönemde ve daha yüksek duyarlılıkta saptamak amacıyla değişik tarama testlerinin geliştirilmesi devam etmektedir Bu testlerden en güncel olanı 11-14 gebelikhaftalarında yapılan ikili test ve fetal ense kalınlığı ölçümleridir 11-14 testinin duyarlılığı üçlü testtendaha yüksektir Ancak burada yapılan ense kalınlığıölçümü kısmen subjektif bir değerlendirme olduğundan yanılma ve hatalı risk hesaplamaları söz konusu olabilir Ayrıca ikili testte AFP ölçümü yapılmadığından üçlü testten farklı olarak nöral tüp defekti için risk hesaplaması yapılamaz İkili test yapılan hastada üçlü testin gerekli olup olmadığı bilimsel çevrelerde tartışılan ve ortak bir görüşe varılamayan konulardan birisidir Nöral tüpdefektlerinin önemli bir kısmının ultrason ile saptanması, yine benzer şekilde Down sendromu varlığında, duruma eşlik eden pekçok ultrason bulgusunun da olması nedeni ile ikili test sonucu normal çıkan anne adaylarında üçlü teste gerek olmadığını savunan pekçok araştırmacı vardır Benim kişisel görüşüm ise hem ikili test ile elde edilen normal riski teyit etmek, hem ense kalınlığı ve diğer ultrason incelemelerinden doğan subjektiviteyi ortadan kaldırmak hem de nöral tüp defekti riskini belirlemek amacıyla hem ikili hem de üçlü testi yapmaktır Pozitif test varlığında ne yapılmalıdır? Bir tarama testi olan üçlü testin pozitif çıkması yani riskin yüksek olarak saptanması durumunda izlenebilecek birkaç alternatif yol vardır Bunlardan ilki anne yaşı ve ultrason bulgusu ne olursa olsun amniyosentez yapmak ve Down sendromu olup olmadığınıu kesin olarak saptamaktır Pozitif test varlığında en sık tercihedilen yöntem budur İkinci seçenek ise detaylı ultrason incelemesi yaparak testin pozitif çıkmasına yol açan durum ile ilgili olabilecek ultrason bulgularını aramak ve bu bulguların ışığında amniyosenteze karar vermektir Bu yönteme ancak riskin sınırdaolduğu ya da anne adayının amniyosenteze sıcak bakmadığı durumlarda başvurulmalıdır Çoğul gebeliklerde durum Üçlü test ikiz gebeliklerde de uygulanmakta ve tekiz gebeliklerde elde edilene benzer oranlarda başarı sağlamaktadır Üçüz ya da daha fazla sayıda bebek içerengebelikler içinse elde yeterli veri olmadığından yapılmaz 35 yaş üzeri kadınlarda üçlü test Down Sendromlu bebek doğurma riski beklenen doğum tarihindeki anne yaşı ile paralel olarak artış göstermektedirve bu risk artışındaki en keskin sınır 35 yaştır Sosyal yaşamdaki değişiklikler ile birlikte kısaca tüp bebek olarak adlandırılan yöntemlerdeki gelişmeler ilk anne olma yaşının giderek yükselmesine neden olmaktadır ve günümüzde 35 yaşın üzerindeki hamile kadın sayısı giderek artmaktadır Bu kadınlarda Down sendromu ve diğer anomalileri saptamak amacıyla nasıl bir yol izlenmesinin doğru olacağı konusu son zamanlarda en sık tartışılan konulardan birisidir Bir görüş 35 yaş üzeri her kadına amniyosentez yapılmasını savunurken, karşı görüş invazif bir girişim olan amniyosentezin bu kadar liberal kullanılmasına sıcak bakmamaktadır Her iki görüş de yanlış olmayıp, 35 yaş üzeri kadınlarda bir genellemeye gerek duymadan hasta bazında karar vermek kanımca en doğru yaklaşımdır * [/b] İkili Test (11-14 testi) ve fetal ense kalınlığı (NT) Dörtlü test Down Sendromu- Doğanın tatsız şakası Spina Bifida (nöral tüp defekti) Amniyosentez- Bebeğin içinde bulunduğu sıvıdan örnek alınması Alfa feto protein İleri anne yaşı Kaynak: Dr Alper Mumcu |
|
|
|
|
Üçlü Test (Triple Test) |
|
|
07-23-2012
|
#3 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Üçlü Test (Triple Test)Üçlü Test (Triple test) [/b] Her anne baba adayının hayali sağlıklı ve problemsiz bir bebeğe sahip olmaktır Bu amaca ulaşabilmek için tümhamilelikleri boyunca doktor kontrolüne girerler ve doktorlarının önerilerine harfiyen uyarlar Ancak doğa bazen çok acımasıdır Hamileliklerin çokbüyük bir kısmı sorunsuz seyredip sağlıklı ve sağlam bir bebeğin doğumuyla yani mutlu sonla biterken bazı hamileliklerde ciddi hatta zaman zaman hayatı tehdit eden durumlar yaşanabilir Zaman zaman ise bebekler umulduğu gibisağlıklı değil çeşitli problemler ile doğarlar Doğum ile ilgilenen hekimlerin ilk plandaki amacı anne adayının ve bebeğin sağlığını kontrol altına almak ve olası problemlerde müdahalede bulunarak hem anne ve bebeğin sağlığını korumaktır Sağlam ve sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesine yardımcı olmak için doktorlar gebelik takipleri sırasında bilimsel veriler ışığında bazı incelemeler gerek duyarlar Bu incelemelerin amacı olası bir problemi mümkün olan en erken dönemde fark ederek önlem almak ve eğer olanaklı ise tedavi etmektir Anne karnındaki bebeğin durumunu değerlendirmede kullanılan modern yöntemlerden birisi de üçlü test adı verilen incelemedir Üçlü test nedir? Üçlü test olarak adlandırılan inceleme down sendromu (trizomi 21), nöral tüp defekti ve trizomi 18 adı verilen genetik hastalığın bebekte olma olasılığını saptayan bir kan incelemesidir Adından da anlaşıldığı üzere anne adayından alınan kan örneğinde 3 değişik maddenin incelemesi yapılır Bunlarbeta-hCG Alfa-feto protein (AFP) Estriol (E3)'dir Human chorionic gonadotropin (hCG) gebeliğin temel hormonudur Hamileliğin erken dönemlerinde yükselmeye başlar14-16 haftalar arasında en yüksek değerine ulaştıktan sonrayavaş yavaş azalır Alfa feto protein bebeğin karaciğerinden salgılanan bir protiendir Bebekten amniyon sıvısına oradan da anne adayınıkanına geçer Gebeliğin seyri sırasında anne adayınınkanındaki düzeyi yavaş ama düzenli bir artış gösterir Estriol ise yine bebeğe ait bir doku olan plasentadan salgılanan bir çeşit östrojen hormonudur Bu maddelerin anne kanındaki düzeyleri normal olmayan hamileliklerde sapmalar gösterir Örneğin nöral tüp defektlerinde açık olan sinir siteminden yüksek miktarlarda alfa fetoprotein amniyon sıvısına karıştığı için anne adayının kanındaki düzeyi de normalden fazla olur Öte yandan down sendromunda isedeğer beklenilenden daha düşüktür Down sendromu varlığında beta-hCG değerleri normalden yüksek olarak bulunurken E3 ve AFP düzeyi daha düşüktür Trizomi 18 varlığında ise her 3 maddenin düzeyi de beklenilenden daha düşük bulunur Ne zaman yapılır? Üçlü test hamileliğin 15 ile 22 haftaları arasındayapılabilir Ancak en tatminkar sonuçlar 16-18 haftalardayapılan incelemelerde elde edilmetedir Bu nedenle testin buhaftalar içinde yapılması idealdir Üçlü test nasıl değerlendirilir? Alınan kan örneğinde yapılan inceleme ile elde edilen düzeyler daha sonra bil bilgisayar yardımı ile işlenir Buaşamada kandaki maddelerin düzeyini direkt olarak etkileyebilecek olan anne adayının sigara kullanımı, kilosu ve boyu gibi değişkenler de hesaba katılır Kanda ölçümü yapılan maddelerin düzeyini etkileyebilecek olan en önemli değişken incelemenin yapıldığı tarihteki gebelik haftasıdır Bu nedenle gebelik yaşını yani son adettarihini doğru bilmek son derece önemlidir Son adet tarihiyanlış verildiğinde örneğin gebelik yaşı olduğundan daha küçük olarak hesaplamaya katıldığında gerçekte bebeğin içinde bulunduğu hafta için normal olan bir değer daha düşük ya da yüksek olarak bulunabilir ve testin yorumlanmasında hatalara yol açabilir Test değerlendirilirken dikkate alınan diğer noktalar ise hastalıkların görülme riskini direkt etkileyebilecek olan anne adayının yaşı ve daha önceden anomalili doğum öyküsü olup olmadığıdır Elde edilen ham düzeyler daha sonra bilgisayar programına girilerek risk hesaplaması yapılır Bu programlar geliştirilirken daha önceden binlerce anne adayından elde edilen verilerin ışığında normal değerlerin alt ve üst sınırları belirlenmiştir Bu sınırlarbelirlenirken kolaylık sağlaması açısından ortalamanın katları (multiples of median, MoM) olarak birimlendirilirler MoM değeri inceleme yapılan kişideki değerin normal olan popülasyonun ortalamasından ne kadar sapma gösterdiğini belirler Örneğin 10 şeklindeki bir MoM değeri o kişidekimadde düzeyinin normal bebeklerde görülen değerin tam ortasına denk geldiğini gösterirken 2 0 MoM'luk bir değerölçüm yapılan kişideki madde düzeyinin normal ortalamanın 2 katı olduğunu belirler MoM değerleri ile birlikte diğer değişkenler de dikkate alınarak tirozmi 21, nöral tüp defekti ve trizomi 18 açısından risk oranları belirlenir Üçlü testin yorumlanması Bilgisayar programı tarafından yapılan değerlendirme sonucu elde risk oranının kabul edilebilir sınırlarda olup olmamasına göre ileri tetkike gerek olup olmadığına karar verilir Üçlü test ile ilgili olarak akılda tutulması gereken en önemli nokta bunun tanı koyduran bir test değil sadece yüksek risk taşıyan ve kesin tanı koyduracak ileri testlerin yapılmasına gerek olan bireyleri belirlemeye yarayan bir tarama testi olduğudur İleri test ile kastedilen amniyosentezdir Amniyosentez herhamile kadında yapılması gerekli olan bir test değildir Kimlerde yapılıp kimlerde yapılmayacağına karar verirken üçlütest, ikili test, ultrason bulguları, aile ya da tıbbi özgeçmiş dikkate alınarak karar verilir Tekrarlamak gerekir ise üçlü test sonucunda yüksek risk saptanması bebekte kesinlikle problem olduğunu göztermediği gibi riskin az hatta çok düşük çıkması da bebeğin sağlıklı olduğunu garanti etmez Bir örnek ile açıklamak gerekir ise: Yapılan test sonucu Down sendromu riskinin 1:2048 olarak rapor edildiğini kabul edelim Bu sonuç bize bebekte Down sendromu olup olmadığınıbelirtmez Bu raporda örnekteki anne adayı ile aynı özellikleresahip 2048 kadından sedece 1 tanesinin Down sendromlu bebek doğurduğu bu nedenle bu annenin de Down sendromlu bebek doğurma ihtimalinin 2048 de bir olduğu söylenmektedir Down sendromu için kabul edilen sınır 1:280'dir Riskindaha yüksek çıkması durumunda (örneğin 1:100 ya da 1:40) ileri tetkik olan amniyosentez önerilir Risk 1:40 olarakbelirlenmiş olsa bile bebeğin sağlıklı olma olasılığı Down sendromu olma olasılığından yaklaşık 40 kat fazladır Risk kabul edilen sınırdan daha yüksek olduğunda test pozitif olarak değerlendirilir Üçlü testin güvenilirliği Tüm tıbbi incelemelerde ve tarama testlerinde olduğu gibi üçlü testin de yanılma olasılığı vardır ve hatalı pozitif ya da hatalı negatif sonuçlar elde edilebilir Hatalı pozitif sonuç bebek normal olduğu halde testin pozitif çıkması yani riskin yüksek olarak bulunmasıdır Hatalı negatif sonuç ise risk düşük yani test negatif olduğu halde bebekte down sendromu, trizomi 18 ya da nöral tüp defekti anomalilerinden biri ya da daha fazlasının olmasıdır Üçlü testin Down sendromunu yakalama olasılığı %60 civarında olup %5 kadar hatalı pozitif olma olasılığı vardır Bu oranlar anne yaşı ile direkt olarak ilgilidir Otuzbeşyaşın altındaki kadınlarda hatalı pozitif oranı %4 iken Down sendromunu yakalama oranı %50 civarındadır Beklenendoğum tarihinde 35 yaşın üzerinde olan anne adaylarında ise yakalama oranı %80 iken hatalı pozitif oranı %25'lere kadar çıkmaktadır Bu sayılar kesin değerler olmayıp farklıçalışmalarda değişik sonuçlar bildirilmiştir Üçlü test kimlere yapılmalıdır? Down sendromlu yani mongol bebek doğurma riski anne yaşı ile birlikte artmasına rağmen bu bebeklerin çoğu 35 yaşından küçük annelerden dünyaya gelmektedir Bunedenle her gebe kadında mutlaka üçlü test yapılmalıdır Anomalileri daha erken dönemde ve daha yüksek duyarlılıkta saptamak amacıyla değişik tarama testlerinin geliştirilmesi devam etmektedir Bu testlerden en güncel olanı 11-14 gebelikhaftalarında yapılan ikili test ve fetal ense kalınlığı ölçümleridir 11-14 testinin duyarlılığı üçlü testtendaha yüksektir Ancak burada yapılan ense kalınlığıölçümü kısmen subjektif bir değerlendirme olduğundan yanılma ve hatalı risk hesaplamaları söz konusu olabilir Ayrıca ikili testte AFP ölçümü yapılmadığından üçlü testten farklı olarak nöral tüp defekti için risk hesaplaması yapılamaz İkili test yapılan hastada üçlü testin gerekli olup olmadığı bilimsel çevrelerde tartışılan ve ortak bir görüşe varılamayan konulardan birisidir Nöral tüpdefektlerinin önemli bir kısmının ultrason ile saptanması, yine benzer şekilde Down sendromu varlığında, duruma eşlik eden pekçok ultrason bulgusunun da olması nedeni ile ikili test sonucu normal çıkan anne adaylarında üçlü teste gerek olmadığını savunan pekçok araştırmacı vardır Benim kişisel görüşüm ise hem ikili test ile elde edilen normal riski teyit etmek, hem ense kalınlığı ve diğer ultrason incelemelerinden doğan subjektiviteyi ortadan kaldırmak hem de nöral tüp defekti riskini belirlemek amacıyla hem ikili hem de üçlü testi yapmaktır Pozitif test varlığında ne yapılmalıdır? Bir tarama testi olan üçlü testin pozitif çıkması yani riskin yüksek olarak saptanması durumunda izlenebilecek birkaç alternatif yol vardır Bunlardan ilki anne yaşı ve ultrason bulgusu ne olursa olsun amniyosentez yapmak ve Down sendromu olup olmadığınıu kesin olarak saptamaktır Pozitif test varlığında en sık tercihedilen yöntem budur İkinci seçenek ise detaylı ultrason incelemesi yaparak testin pozitif çıkmasına yol açan durum ile ilgili olabilecek ultrason bulgularını aramak ve bu bulguların ışığında amniyosenteze karar vermektir Bu yönteme ancak riskin sınırdaolduğu ya da anne adayının amniyosenteze sıcak bakmadığı durumlarda başvurulmalıdır Çoğul gebeliklerde durum Üçlü test ikiz gebeliklerde de uygulanmakta ve tekiz gebeliklerde elde edilene benzer oranlarda başarı sağlamaktadır Üçüz ya da daha fazla sayıda bebek içerengebelikler içinse elde yeterli veri olmadığından yapılmaz 35 yaş üzeri kadınlarda üçlü test Down Sendromlu bebek doğurma riski beklenen doğum tarihindeki anne yaşı ile paralel olarak artış göstermektedirve bu risk artışındaki en keskin sınır 35 yaştır Sosyal yaşamdaki değişiklikler ile birlikte kısaca tüp bebek olarak adlandırılan yöntemlerdeki gelişmeler ilk anne olma yaşının giderek yükselmesine neden olmaktadır ve günümüzde 35 yaşın üzerindeki hamile kadın sayısı giderek artmaktadır Bu kadınlarda Down sendromu ve diğer anomalileri saptamak amacıyla nasıl bir yol izlenmesinin doğru olacağı konusu son zamanlarda en sık tartışılan konulardan birisidir Bir görüş 35 yaş üzeri her kadına amniyosentez yapılmasını savunurken, karşı görüş invazif bir girişim olan amniyosentezin bu kadar liberal kullanılmasına sıcak bakmamaktadır Her iki görüş de yanlış olmayıp, 35 yaş üzeri kadınlarda bir genellemeye gerek duymadan hasta bazında karar vermek kanımca en doğru yaklaşımdır * [/b] İkili Test (11-14 testi) ve fetal ense kalınlığı (NT) Dörtlü test Down Sendromu- Doğanın tatsız şakası Spina Bifida (nöral tüp defekti) Amniyosentez- Bebeğin içinde bulunduğu sıvıdan örnek alınması Alfa feto protein İleri anne yaşı Kaynak: Dr Alper Mumcu |
|
|
|
Üye olmanıza kesinlikle gerek yok !
Konuya yorum yazmak için sadece buraya tıklayınız.
Bu sitede 1 günde 10.000 kişiye sesinizi duyurma fırsatınız var.
IP adresleri kayıt altında tutulmaktadır. Aşağılama, hakaret, küfür vb. kötü içerikli mesaj yazan şahıslar IP adreslerinden tespit edilerek haklarında suç duyurusunda bulunulabilir.
Konuya yorum yazmak için sadece buraya tıklayınız.
Bu sitede 1 günde 10.000 kişiye sesinizi duyurma fırsatınız var.
IP adresleri kayıt altında tutulmaktadır. Aşağılama, hakaret, küfür vb. kötü içerikli mesaj yazan şahıslar IP adreslerinden tespit edilerek haklarında suç duyurusunda bulunulabilir.
«
Önceki Konu
|
Sonraki Konu
»
|
|
ForumSinsi.com hakkında yapılacak tüm şikayetlerde ilgili adresimizle iletişime geçilmesi halinde kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde gereken işlemler yapılacaktır. İletişime geçmek için buraya tıklayınız.