Yaşlılık Hakimliği,Yaşlılık Hekimliği Nedir?

Yaşlılık hekimliği ya da Geriatri; yaşlılık dönemindeki sağlık sorunları ve bu sorunların tedavileriyle ilgilenen tıp dalıdır
Yaşlanma, canlı molekül, hücre, doku, organ ve sistemlerinde zamanın ilerlemesinde ortaya çıkan, geriye dönüşü olmayan yapısal ve işlevsel değişikliklerin tümüdür Yaşlılık hekimliği, yaşlılığa bağlı olarak oluşan sağlık sorunlarını ve bunların tedavilerini inceler
Kronik hastalıkların tedavisindeki gelişmeler ve buna paralel ortalama yaşam beklentisinin uzaması ile, İç Hastalıkları disiplininin bu dalı gelişmekte olan ülkelerde önem kazanmaktadır Vücutta yaşlılıkla birlikte meydana gelen değişiklikler nedeniyle (metabolizmanın yavaşlaması, strese karşı direncin azalması gibi) hastalıkların tedavileri ve hastaya yaklaşımda da nüanslar ortaya çıkmaktadır
Geriatri, genel İç Hastalıkları konularının yanısıra Alzheimer Hastalığı başta olmak üzere sık görülen kognitif problemler ve bunların tıbbi ve davranışsal tedavileri ile de ilgilenmektedir
Yaşamın bu döneminde hastalıkların yoğunlaşmasıyla birlikte koruyucu hekimlik de ön plana çıkar Bu hasta popülasyonunda stresse karşı rezerv düşük olduğu için koruyucu hekimlik uygulamalarında gereksiz tahlil ve tetkiklerden kaçınarak mümkün olan en iyi koruyucu hekimlik hizmetini sunmak da geriatri uzmanlarının sorumlulukarındandır

Geriatrik tıp,

yaşlıların sağlık sorunlarının yanı sıra ilerleyen yaşa bağlı olarak ortaya çıkan bozukluklar ve hastalıklarla ilgilenen bir uzmanlık alanıdır Geriatri, yaşlanma süreciyle sosyal etkilerini inceleyen gerontolojiyle karıştırılmamalıdır
Sanayileşmiş ülkelerin nüfus yapısında geçtiğimiz yüzyıl boyunca önemli değişiklikler meydana gelmiştir Beslenme ve kamu sağlığı standartları yükselirken, kadınlarla erkeklerin ortalama yaşam süresi de artmıştır; bunlara paralel olarak genel nüfusun içindeki yaşlıların oranı da yükselmiştir Batılı ülkelerde 70 yaş üstü insan, genel nüfus içinde büyük bir orana sahiptir
Sanayileşmiş toplumlardaki insanlar daha uzun yaşasa da yaşlanmaya bağlı çöküşler hâlâ görülmektedir; sürekli bakım gerektiren birçok hastalık da daha yaygın hale gelmiştir, ingilterede bütün hastane yataklarının üçte birisinde 65 yaş üstü hastalar yatmaktadır; bu hastaların yaklaşık yarısı, psikiyatri hastasıdır Yaşlı hastaların, genellikle birden fazla hastalığı vardır; bu hastaların çoğunda, kronik (uzun süreli) ya da tedavi edilemez hastalıklar vardır; bu da, daha özel bir dikkat gerektirdikleri anlamına gelir Kadınlar, erkeklere oranla daha uzun bir yaşam sürer ve yaşlı nüfusun yarısından fazlasını oluşturur Geriatrik tıp, giderek daha çok kadınları etkileyen hastalıklarla ilgilenmeye başlamıştır
Yaşlıların bakımını güçleştiren bazı etkenler vardır: Bildirilmeyen hastalıklar, çok sayıda hastalık, yalnızlık ve bağımsızlığın potansiyel olarak yitirilmesi Hastalıkları artarken insanların, önemsiz görünen belirtiler için doktorlarına gitme isteği azalır Oysa bu belirtiler, zamanla önemli sorunlar haline gelerek bu arada yeni ortaya çıkan diğer hastalıklarla daha da karmaşık bir hale gelebilir Eğer hareket yeteneği ya da normal beceriler etkilenmişse yaşlılar, kendilerine bakamayabilir ya da tek başlarına evden çıkamayabilirler Bu durum, depresyona yol açabilir; depresyonun tedavi edilebilmesi için neden olan etkenlerin ortaya çıkarılması gerekir Bu nedenle yaşlıların bakımı, aile hekiminin yanı sıra bir sağlık uzmanları ekibini gerektirir
Geriatrik tıp, yaşlı ve güçsüz insanların özel sağlık gereksinimlerini karşılamak amacıyla geliştirilmiştir Bu uzmanlık alanının amaçları, acil durumlarda hızla yardım sağlamak, her bir hastanın gereksinimlerini tam olarak belirlemek, fiziksel yetersizliği azaltmayı (ya da etkilerini en aza indirgemeyi) amaçlayan kapsamlı tedavi sağlamak ve bu kişilerin evde bakımına yardımcı olurken bakıcıların gereksinimlerini karşılamak olarak sıralanabilir Geriatrik tıbbın uygulamaları, şu kabule dayanır: Yaşlılardaki tıbbi bozuklukların her zaman tedavi edilmesi gerekmez Geriatrik tıbbın uyguladığı tedaviler, genel tıbbın uyguladığı tedavilerden farklı olabilir Bu, tedavi etmekten öte hastanın yaşam kalitesini korumak anlamına gelir Bu nedenle hastaya herhangi bir tedavinin hedefleri ve beklenen sonuçları açıkça anlatılmalıdır
Yaşlılarla ilgilenen doktorlar ve sağlık uzmanları, tedavinin beklenen sonuçlarına ya da kesin görünen ölümün yakınlığına odaklanmadan rahatsızlığın giderilmesi ve belirtilerin tedavi edilmesini amaçlar Bozukluklar ya da etkileri, hastanın mümkün olduğunca iyi yaşaması ve fiziksel hareketleri ve bağımsızlıklarını mümkün olduğunca uzun süre korumaları için kontrol altında tutulur Bu amaçlara ulaşmak için bütün sağlık hizmetlerinden yararlanılması son derece önemlidir
Geriatrik tıbbın merkezinde evde bakımın sağlanması gelir Bu, hastane yataklarında doluluk oranını azaltır; aynı zamanda tanıdık bir ortam ve günlük yaşantının devam ettirilmesi, hastanın yaşam kalitesini korur Ekonomik açıdan ele alındığında da yaşlıların bakımının kendi evlerinde sürdürülmesi, hastanede onlara özel bir bölüm ayrılmasına oranla daha az masraflıdır Evde bakım; hastabakıcılık, çeşitli terapiler, danışma, özel araçların sağlanması, rehabilitasyon, kişisel bakım hizmetleri, yemeklerin hazırlanması ve hatta evde bazı değişiklikler yapılmasını içerir
Ölümcül hastalar için rahatlatıcı bakım ve yakınları için danışmanlık hizmetleri de, geriatrik tıp alanında çalışan sağlık görevlilerinin destekleyici hizmetler ağı içinde yer alır
Yaşlanma, yaşamın kaçınılmaz bir gerçeğidir ve bu süreç doğumla başlar Hücreler, olgunlaşır, ölür ve yerlerini yenileri alır Yaşam süresi ve genel sağlık, ebeveynlerimizden, büyük anne ve babalarımızdan ve onların ebeveynlerinden gelen genetik mirasımızın yanı sıra yaşadığımız çevrenin, özellikle çocuklukta beslenme standartlarımızın ve sağlık bakımımızın ürünleridir
Yaş ilerledikçe yumuşak dokular, esnekliklerini ve iç organlar da etkinliklerini yitirir Duyuların keskinliği ya kaybolur ya da giderek azalır Gözler, yakındaki nesnelere odaklanma yeteneklerini yitirir ve okuma gözlükleri gerekir Yüksek sesleri duyma yeteneği azalır; müzik dinleme zevki azalır ve başkalarının konuşmasının duyup anlama becerisi etkilenir
istatistiksel olarak insanlar, yaşları ilerlerken kilo alırlar Yağ, vücut ağırlığının büyük bir kısmını oluşturur ve vücuttaki dağılımı farklılaşır; deri altındaki yağ tabakası azalırken karın bölgesindeki ve iç organların çevresindeki yağ tabakası artar; ancak bu değişiklikler, istatistiksel gözlemlerdir ve yaşlanırken olması gerekeni değil, toplum içinde yaygın olarak görüleni açıklar Aktif bir yaşam tarzının ve dengeli beslenmenin sağlıklı ve fiziksel becerilerin korunduğu bir yaşlılığa yardımcı olduğunu gösteren birçok neden vardır
Yaşlanmanın etkileri azaltılabilir ve ertelenebilir ancak bu etkiler, tamamen ortadan kaldırılamaz Vücut yaşlanırken dolaşım ve solunum rahatsızlıkları yaygınlaşır Karaciğer, böbrek ve beyne kan akışı azalarak, kan dolaşımındaki atık maddelerin temizlenmesini etkiler Akciğer kapasitesi düşerek kanın yeniden oksijenle beslenmesini azaltır ve akciğerdeki kullanılmamış havanın miktarını artırır Zihinsel zayıflama, yaşlılarda yaygın görülen ciddi bir sorundur; bu sorun, bağımsız yaşama, mali işlerle uğraşma ya da araba kullanma gibi yaşamın birçok alanının etkiler 65 yaş üstü kişilerin yaklaşık yüzde 10′u belirli bir derecede zihinsel zayıflama yaşar Bu zayıflamaya, Alzheimer hastalığı ya da küçük inmeler gibi tedavi edilemez koşullar veya tiroid hastalıkları ve depresyon gibi tedavi edilebilir durumlar neden olabilir
Hareketliliğin azalması, yaşlılığın bir diğer özelliğidir Dengede azalma, yürümede aksaklık, kas güçsüzlüğü, eşgüdüm yetersizliği ve eklem iltihabı, kişinin etkinliklerini kısıtlayabilir Banyo ve giyinme gibi temel etkinlikler, gittikçe daha da güçleşir ve düşüp yaralanma olayları artar Yaşlı kişiler zamanlarının büyük bir kısmını oturarak geçirdiğinden bazı tıbbi sorunlar ortaya çıkabilir: Yatağa ya da sandalyeye bağlı bir yaşam sürenlerde ödem, kaslarda sürekli kasılma durumu, idrarını tutamama ya da yatak yaraları görülür
Kişi yaşlandıkça duyulan da zayıflar Belirli bir yaştaki yetişkinlerin büyük bir kısmında en azından bir göz bozukluğu vardır; 75-84 yaşları arasındakilerin yüzde 16sının ve 85 yaş üstündekilerin yüzde 27sinin her iki gözü kördür Göz bozulması araba kullanma, okuma, alışveriş ve hatta yürüme becerilerini etkiler
65 yaşındaki kişilerin üçte birinde, 70 yaş üstündekilerin üçte ikisinde ve 80 yaş üstündekilerin yüzde 75′inde işitme kaybı vardır Yaşlılar, tipik olarak yüksek frekanstaki sesleri duymakta güçlük çeker Görme ve işitme kayıpları, yabancılaşma ve yalnızlık duygularını artırır; bu kayıplar, yaşlıların sık sık düşüp yaralanmalarında da önemli bir rol oynar
Yaşlılarda yeterli beslenme çok önemlidir, yaşlılar, yoksulluk, sosyal izolasyon, depresyon, bunama, ağrı ya da hareket yeteneği kaybı gibi etkenler nedeniyle yeterince beslenemez Yetersiz beslenmeye bağlı olarak, yaşlılarda baskı yaralan riski yüksektir ve bu yaraların iyileşmesi uzun zaman alır
Yaşlılar, çok fazla ilaç almaya eğilimlidir 65 yaş üstü bir kişinin, bir yılda ortalama 13 farklı ilaç kullandığı tahmin edilir Toksik etkileri sonucu bu ilaçlar, birbirini etkileyebilir Böbreklerin, yaşlılıkta yeterince çalışmaması durumu daha da güçleştirir; böylece ilaçların toksik düzeyleri yükselebilir
Yaşlılıkta yeterince çalışmamaya başlayan bağışıklık sistemi, kişileri kanser ve enfeksiyonlara karşı savunmasız bırakır, ilerleme gösteren hastalıklar, yaşlılıkta daha da şiddetli bir duruma gelir Yaşlılarda yaygın görülen diğer hastalıklar, kırık (kalça ve bilek); kalp krizi; idrarını tutamama; böbrek bozuklukları; ostreoartrit (eklem iltihabı); osteoporoz (kalsiyum kaybı, kemikleri daha duyarlı yapıp, kırık riskini artırır); Parkinson hastalığı; prostat bezine ait sorunlar (prostat kanseri ya da prostat bezinin genişlemesi); ağrılı deri döküntüleri ve inmedir
Geriatrik tıp, daha önce hastanın ölümü veya yatağa bağımlı kalmasıyla sonuçlanan bazı kronik hastalıklardan şikayetçi kişilerin daha rahat, işlevsel ve özgür bir yaşam sürmesini sağlayabilir