Tarihde Bugün 28 Haziran

Tarihde Bugün 28 Haziran 2008

'Toplumsal Sözleşme' adlı eseriyle Fransız Devrimi liderlerini etkileyen Fransız filozof Jean Jacques Rousseau 1712 yılında doğdu

Fransız yazar, düşünür, filozof, politika ve müzik teorisyeni Jean-Jacques Rousseau, bir satçinin oğlu olarak 28 haziran 1712'de Cenevre'de doğdu, 2 temmuz 1778'de Ermononville, Val-d'Oise'da hayata veda etti

Rousseau, 16 yaşında Savoy, İtalya ve Fransa'yı kapsayan seyahatlerine başladı Paris'e ilk kez 1741'de gitti ve 1743'te ikamet hakkını aldı Edebi yeteneği sayesinde ansiklopedist Diderot ile yakın arkadaş oldu

1750'de Dijon Akademisi için yazdığı 'Discours sur les Sciences et les Arts' ('Bilimler ve Sanatlar Üzerine Konuşma') adlı eserinin ödül kazanması ile ilk başarısını elde etti ve tanındı

Rousseau'nun bir sonraki çalışması 'Discours sur l'Origin et les Fondements de l'Ingalité parmi les hommes' ('İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Temeli ve Kökenleri') 1755 yılında yayımlandı

Bunu 1760'da yazdığı romanı 'Julie ou la Nouvelle Héloise' ('Julie yada yeni Heloise'), en önemli politik çalışmalarından biri olan ve Hollanda'da basılan 'Du Contrat Social' ('Toplumsal Sözleşme') izledi

1772'de yazdığı 'Emile au de l'éducation' ('Emile ya da Eğitime Dair') adlı romanına el konuldu ve yakıldı Bu yüzden İsviçre'ye kaçmak zorunda kaldı

1763'te hem 'Emile au de l'éducation' ('Emile ya da Eğitime Dair') hem de 'Du Contrat Social' ('Toplumsal Sözleşme') adlı eserleri yakılınca Cenevre vatandaşlığından çıktı Daha sonra edebi tartışmalarına Voltaire ile devam etti

Politik görüşlerini, Korsika için 1765'te hazırladığı anayasada ve 1772'de yazmasına rağmen 1782'de yayımlanan 'Considerations sur le Gouvernement de Pologne et sur sa Reformation Projetee' adlı eserinde açıkladı

1770'te Fransa'da ikamet etme hakkını yeniden elde etti, 1776'da İngiltere'yi ziyaret etti Bu tarihten sonra Fransa, çalışmalarına höşgörü gösterdi

Ancak artan sağlık problemleriyle sıkıntılı günler geçiren Rousseau, 1778'de hayata veda etti Rousseau'nun özel yaşamı ile ilgili tüm detayları içeren otobiyografi türündeki 'Les Confessions' (İtiraflar) 1783'te yayımlandı

İnsan doğasına ilişkin çözümlemesiyle, insanın uygarlık tarafından değiştirilmemiş, doğal halinin birçok açıdan daha üstün olduğu fikri ve modern demokrasi anlayışına temel oluşturan toplumsal sözleşme öğretisiyle ün kazanmıştı

Başlıca eserleri

'Discours sur les Sciences et les Arts' ('Bilimler ve Sanatlar Üzerine Konuşma'), 'Discours sur l'Origin et les Fondements de l'Ingalité parmi les hommes' ('İnsanlar Arasındaki Eşitsizliğin Temeli ve Kökenleri'), 'Emile au de l'éducation' ('Emile ya da Eğitime Dair'), 'Du Contrat Social' ('Toplumsal Sözleşme'), 'Les Confessions' ('İtiraflar'), 'Lettre a D'Alembert sur les spectacles' ('Tiyatro Oyunları üstüne d'Alembert'e mektup'), 'Julie ou la Nouvelle Héloise' ('Julie yada yeni Heloise'), 'Les Rêveries du promeneur solitaire' ('Yalnız Gezenin Düşleri')

Başka neler oldu:

1862: 'Tasviri Efkar' gazetesi, Şinasi tarafından çıkarılmaya başlandı
1867: Nobel Edebiyat Ödülü sahibi İtalyan oyun yazarı ve romancı Luigi Pirandello hayata merhaba dedi
1914: Sırp öğrenci Gavrilo Princip Avusturya Macaristan veliahtı Franz Ferdinand ve karısını Saraybosna'da öldürdü Avusturya, bu olayı gerekçe göstererek Sırbistan'a savaş ilan etti ve Birinci Dünya Savaşı başladı
1919: Birinci Dünya Savaşı'nı resmen sona erdiren Versailles Antlaşması imzalandı
1923: Darülfünun, Mustafa Kemal'e Fahri Müderrislik Şahadetnamesi gönderdi
1931: İspanya'da genel seçimleri sosyalistler kazandı
1943: Şair Yahya Kemal, Cumhuriyet Halk Partisi'nin sanat danışmanı oldu
1945: Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi Abalıoğlu, 65 yaşında Cenevre'de yaşama veda etti
1963: Kürt devleti kurmak için örgütlendikleri iddiasıyla 12 kişi gözaltına alındı
1965: Toplum polisine tam otomatik tabanca ve zırhlı araçlar verilmesi kararlaştırıldı
1966: Tarihçi ve Demokrat Parti'nin kurucularından profesör Fuad Köprülü, 76 yaşında yaşamını yitirdi
1968: Yunus Nadi Armağanı'nı 'Yorgun Savaşçı' romanıyla Kemal Tahir aldı
1981: Tahran'da İslam Cumhuriyeti Partisi merkezinde bomba patladı: 72 politikacı ve görevli öldü
1982: Televizyon, radyo ve gazetelerde banker reklamlarının yapılması yasaklandı
1994: Doğan Şirketler Grubu sahibi Aydın Doğan, Hürriyet Holding'in yüzde 50 hissesini satın aldı
2000: ABD, Küba'ya karşı 41 yıldır uyguladığı ambargoyu yumuşatma kararı aldı

Tarihde Bugün 28 Haziran

Olaylar

1763 - Macaristan'da deprem
1862 - Tasviri Efkar gazetesi, Şinasi tarafından çıkarılmaya başlandı
1894 - İşçi Bayramı, Amerika Birleşik Devletleri'nde resmi tatil olarak kabul edildi
1914 - Avusturya arşidükü Franz Ferdinand ve karısı Sophia'nın, Gavrilo Princip adlı bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi üzerine I Dünya Savaşı başladı
1919 - I Dünya Savaşı sonunda, İtilaf Devletleri ile Almanya arasında Versay Barış Antlaşması imzalandı
1921 - İzmit'in kurtuluşu
1923 - Darülfünun Mustafa Kemal'e "Fahri Müderrislik Şahadetnamesi" gönderdi
1926 - Yeni Ticaret Kanunu kabul edildi
1928 - Almanya'da sosyalist Herman Müller şansölye olarak göreve başladı
1931 - İspanya'da genel seçimleri sosyalistler kazandı
1933 - Anıtlar Yüksek Kurulu oluşturuldu
1938 - Chicora-Pensilvanya'da boş bir araziye 450 tonluk meteor düştü
1938 - Türk Basın Birliği Kanunu kabul edildi
1943 - Şair Yahya Kemal,Cumhuriyet Halk Partisi'nin sanat danışmanı oldu
1943 - Diyarbakır-Batman demiryolu ulaşıma açıldı
1950 - Seul, Kuzey Kore birliklerince ele geçirildi
1963 - Kürt devleti kurmak için örgütlendikleri iddiasıyla 12 kişi gözaltına alındı
1965 - Toplum polisine tam otomatik tabanca ve zırhlı araçlar verilmesi kararlaştırıldı
1967 - İsrail, doğu Kudüs'ü ele geçirdi
1968 - Yunus Nadi Armağanı'nı Yorgun Savaşçı romanıyla Kemal Tahir kazandı
1971 - Türkiye'de afyon ekimi yasaklandı
1978 - Kıbrıs'ın Sesi Radyosu 14 yıllık yayın hayatına son verdi
1981 - Tahran'da İslam Cumhuriyeti Partisi merkezinde bomba patladı; 72 politikacı ve görevli öldü
1982 - Televizyon, radyo ve gazetelerde banker reklamlarının yapılması yasaklandı
1983 - "Az Gittik Uz Gittik" adlı kitabında komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla yargılanan Aziz Nesin beraat etti
1984 - "Sansür ve sürgün kararnamesi" nin ilk uygulamasında 2000'e Doğru ve Halk Gerçeği dergileri süresiz kapatıldı
1984 - 13 ilde sıkıyönetim kaldırıldı Bu illerden 7'sinde olağanüstü hal ilan edildi; 4 ilde uygulanmakta olan olağanüstü hal uygulamasına ise son verildi
1989 - Natanz Olayı
1994 - Doğan Şirketler Grubu sahibi Aydın Doğan Hürriyet Holding'in yüzde elli hissesini satın aldı
1997 - Aydın Doğan Vakfı Uluslararası Karikatür Yarışması'nı Atilla Peken kazandı
1997 - Mike Tyson, boks maçının üçüncü raundunda rakibi Evander Holyfield'in kulağını ısırdı ve diskalifiye oldu
2000 - Amerika Birleşik Devletleri, Küba'ya karşı 41 yıldır uyguladığı ambargoyu yumuşatma kararı aldı
2004 - 17 Nato zirvesi İstanbul'da başladı
2005 - Kanada, aynı cinsler arasında evliliği yasal kılan üçüncü ülke oldu
2006 - Montenegro, Birleşmiş Milletler'e 192 üye ülke olarak kabul edildi

Doğumlar

1712 - Jean-Jacques Rousseau, İsviçreli düşünür (ö 1778)
1867 - Luigi Pirandello,italyan oyun yazarı ve romancı
1873 - Alexis Carrel, Nobel Ödülü sahibi, Fransız fizyolog (ö 1944)
1892 - Edward Halett Carr, İngiliz tarihçi, yazar (ö 1982)
1902 - John Dillinger, ABD'li gangster (ö 1934)
1906 - Maria Goeppert-Mayer, Nobel Ödülü sahibi, ABD'li-Alman fizikçi (ö 1972)
1926 - Mel Brooks, ABD'li sinemacı
1932 - Pat Morita, oyuncu
1936 - Belgin Doruk, Türk sinema oyuncusu (ö 1995)
1940 - Muhammed Yunus, Bangladeşli, Nobel Barış Ödülü sahibi, bankacı ve ekonomi profesörü
1944 - Sohrab Şahit Sales, İranlı yönetmen (ö 1998)
1945 - Türkân Şoray, Türk oyuncu
1946 - Gilda Radner, oyuncu (ö 1989)
1948 - Kathy Bates, Oscar'lı oyuncu
1952 - Jean-Christophe Rufin, Fransız yazar
1952 - Enis Batur, Türk Şair
1957 - Georgi Parvanov, Bulgar politikacı, başbakan
1966 - John Cusack, ABD'li aktör
1974 - Yiğit Arı, Türk tiyatro oyuncusu
1977 - Harun Tekin, Mor ve Ötesi'nin solisti, müzisyen

Ölümler

1836 - James Madison, Amerika Birleşik Devletleri' nin dördüncü başkanıdır (d 1751)
1914 - Franz Ferdinand, Avusturya arşidükü (suikast) (d 1863)
1914 - Kontes Sophie Chotek, Avusturya arşidükü Franz Ferdinand'ın eşi (suikast) (d 1868)
1945 - Yunus Nadi Abalıoğlu, Cumhuriyet gazetesinin kurucusu (d 1880)
1966 - Fuad Köprülü, Tarih profesörü (d 1890)
1974 - Frank Sutton, ABD'li oyuncu (d 1923)
1976 - Stanley Baker, Galli aktör ve film yapımcısı (d 1927)
1992 - Mikhail Tal, Dünya satranç şampiyonu (d 1936)
2007 - Zehra Bilir, Türkücü (d 1913)
1998 - Kerim Tekin , Şarkıcı

Tatiller ve Özel Günler

Ukrayna'da Anayasa Günü