Bilge Kağan'ın Heykelini Bulunduğu İddia Edildi

Bilge Kağan'ın Heykelini Bulunduğu İddia Edildi

Moğol arkeologların, Orhun Yazıtları'nın bulunduğu alanda Bilge Kağan'ın heykelini buldukları iddia edildi

Orhun Anıtlarının bulunduğu bölgedeki bir kurganda kazı çalışmalarını sürdüren Moğol bilim adamları, Bilge Kağanın heykelini bulduklarını öne sürüyor

Yaklaşık 15 milyon kilometrelik alanı ile Türkiyenin iki katı büyüklüğünde coğrfyaya sahip olan Moğolistanın çeşitli bölgelerinde arkeolojik kazı izni bulunan Kül Tigin Derneğine bağlı kazı ekipleri, araştırmalarından birini, başkent Ulan Batorun 365 kilometre kuzeybatısında, Orhun Anıtlarının bulunduğu Orhun Vadisinde sürdürüyor

Kazı çalışmaları, başkanlığını, ülkenin önemli bankalarından Anod Bankın yönetim kurulu başkanı Davaa Myamaanın yürüttüğü Kül Tigin Derneğince finanse ediliyor

Moğolistan Milli Üniversitesi Arkeoloji-Antropoloji Bölümünden 30 kişinin katıldığı, aralarında ülkenin tanınmış arkeologlarından Prof Dr Batsaikhan Zagdın da yer aldığı kazı ekibine, yine tanınmış Moğol arkeolog Prof Dr Bor Cugder başkanlık ediyor

Prof Dr Bor Cugder, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Orhun Irmağı yakınlarındaki Bilge Kağan ve Kül Tigin anıtlarının batısında, anıtlara yaklaşık 2 kilometre uzaklıktaki bir kurganda kazı çalışmalarını sürdürdükleri anlattı

Ekibin, Arhangai vilayeti Haşat ilçesi sınırları içindeki Şevit kurganında kazılara 18 Haziranda başladığını belirten Moğol bilim adamı, kurganın iç içe iki bölümden oluştuğunu söyledi Dış duvarların bir kenarının uzunluğunun 36 metre, iç duvarların bir kenarının uzunluğunun 24 metre olduğunu açıklayan Prof Dr Cugder, "Şevit kurganı, şimdiye kadar dünyada bulunan en büyük kurgan" dedi

Kazı çalışmaları için hükümetten izinlerin alınmasının ardından önce çevre çalışması yaptıklarını belirten Prof Dr Cugder, arkasından jeofizik araştırmaları tamamladıklarını, bunların olumlu sonuçlanması üzerine de haziran ayında kazı çalışmalarına başladıklarını anlattı

BİLGE KAĞAN HEYKELİ

Prof Dr Bor Cugder, Şevit kurganında süren çalışmalar sırasında buldukları heykelin Bilge Kağana ait olduğunu öne sürdü

Kazı çalışmaları sürerken, kurganın ana duvarlarının açılmasının ardından önce heykelin ayak kısmını bulduklarını anlatan Moğol bilim adamı, ilk aşamada, bulunan bu parçadan, heykelin kime ve hangi döneme ait olduğu konusunda bir sonuca varamadıklarını dile getirdi

Kısa bir süre sonra heykelin diğer parçalarını bulan kazı ekibinin başkanı Prof Dr Cugder, "Diğer parçaları da birleştirince, heykelin Bilge Kağanın heykeli olduğu sonucuna vardık" dedi

Prof Dr Cugder, bu sonuca nasıl vardıkları konusunda ise şöyle konuştu:
"Öncelikle Orhun Vadisi, Göktürklerin anayurdu Bulduğumuz heykel, Bilge Kağan ve Kül Tigin anıtlarına çok yakın mesafede Kazı yaptığımız Şevit kurganı ile anıtlar arasında sadece 2 kilometrelik bir mesafe var

Heykelde, Tabgaç işçiliği de görünüyor Buradan, heykelin yapımında, bir başka Türk soyu olan Tabgaçların da yardımının olduğu ortaya çıkıyor

Heykelin Bilge Kağana ait olduğu sonucuna varmamızın bir başka sebebi de heykelde şapka olmamasıdır"

Prof Dr Cugder, Bilge Kağan heykelinin bulunduğuna yönelik ilk kez açıklama yaptıklarını da kaydetti

Öte yandan, Moğol arkeoloji ekibinin bulduğu heykel 3 parça halinde Ayaklarının olduğu kısım halen kazı alanında bulunuyor Baş ve gövdesi ise kazı alanına yakın kampta muhafaza ediliyor Heykelin boyu ise yaklaşık 140 santimetre

HUN, TÜRK VE MOĞOL İMPARATORLUKLARINI KURANLAR AYNI KÖKTEN
Kazı çalışmalarını organize eden Kül Tigin Derneği Başkanı Davaa Nyamaa ise AA muhabirine yaptığı açıklamada, "tarih araştırıldığında Türk ve Moğolların birlikteliğinin, aynılığının görüldüğünü" söyledi

"Hun, Türk ve Moğol imparatorluklarını kuranlar aynı kökten geliyor" diyen Nyamaa, gerek daha önce ortaya çıkarılan buluntuların, gerekse yeni bulunan Bilge Kağan heykelinin, bu durumu kesinleştirdiğini vurguladı
"Moğolistan, kapalı bir mücevher kutusudur" diyen Davaa Nyamaa, bu kutunun açılmasında Moğolistan ve Türkiyenin elbirliği içinde olması gerektiğini, bunun da sadece tarihi ve kültürel alanlarda değil, tüm alanlarda gerçekleştirilmesi gerektiğine dikkati çekti

BİLGE KAĞAN

Bilge Kağan, 683 yılında doğdu Babası, Göktürk Devletini yeniden kuran İlteriş Kutlug Kağan, annesi İlbilge Hatundur

8 yaşında babasını kaybeden Bilge Kağan, 24 yıl boyunca Göktürk Kağanlığı yapan amcası Kapagan Kağanın elinde büyüdü Amcası öldüğünde yerine geçen oğlu İnalı devirerek 32 yaşında Göktürklerin başına geçti

Devletin yönetimine alan Bilge Kağan, önce iyi bir yönetim oluşturmayı hedefledi Bu amaçla ordunun başına, 31 yaşındaki kardeşi Kül Tigini, vezirliğe de Tonyukuku getirdi

Gerek milletini yerleşik hayata geçirme, gerekse Türkler arasında Budizmi yayma düşüncelerinden, Tonyukukun, "yerleşik hayata geçen Türklerin güçlü Çine karşı güçsüz kalacağı ve yenilerek Çinlilere tutsak olacağı", "Budizmin de Türk insanındaki hükmetme ve iktidar duygusunu zayıflatacağını, bu dinin ve tapınaklarının ülkeye sokulması halinde Türk milletinin yaşamının sona ereceği" uyarıları üzerine vazgeçer

Kağanlığı döneminde Göktürk Devletinin sınırları Çinin Şun-Tung Ovasından İç Asyada Karaşar bölgesine, kuzeyde Bayırku sahasından Ani Irmağı havalisi ve Batı Demir Kapıya ulaştı

Önce veziri Tonyukuku, ardından da kardeşi Kül Tigini kaybeden Bilge Kağanı, Çinlilerle iş birliği yapan bakanı Buyrak Cor zehirledi Yatağında hasta yatarken, kendisini zehirleten bakan ve yardımcısını öldürten Bilge Kağan 25 Kasım 734te öldü

BİLGE KAĞAN ANITI

Orhun anıtlarından biri olan Bilge Kağan anıtı, ölümünden sonra 735 yılında oğlu Tenri Kağan tarafından dikildi Diğer anıt olan Kül Tigin anıtı ile aralarında bir kilometre mesafe bulunuyor

Göktürk yazısı kullanılan anıtın yüksekliği 380 metredir Doğu yüzünde 41 satır, güney ve kuzey yüzlerinde 15er satır yer almaktadır Batı yüzünde ise Çince bir yazı bulunmaktadır

Anıttaki yazıların bazı bölümleri Kül Tigin anıtından aktarılmıştır Kül Tigin anıtından farklı olarak Kül Tiginin ölümünden sonraki olaylar da anlatılmaktadır Yollug Tigin tarafından yazılmıştır

Anıttaki yazılarda, Bilge Kağanın, yönetimde olduğu süre içinde yaptıkları, halkına öğütleri, savaşları, Türk kültürü ve toplum hayatı yansıtılmaktadır

BİLGE KAĞANIN HAZİNESİ 7 YIL ÖNCE BULUNMUŞTU

Moğol arkeologlarının heykelini bulduklarını öne sürdükleri Bilge Kağanın hazineleri de Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığının (TİKA) sürdürdüğü çalışmalar sonucunda, 2001 yılında bulunmuştu

Amerikadan Japonyaya dünyanın tüm arkeologlarının peşinden koştuğu Bilge Kağan hazinesini bulmak için Amerikalılar uyduları da devreye sokmuş ama bir sonuç alamamıştı

TİKAnın desteğiyle 1997 yılında başlatılan "Moğolistandaki Türk Anıtları Projesi" çalışmalarına katılan Türk arkeolog ve tarihçiler, 2001 yılında, Bilge Kağan külliyesindeki sunak civarında yaklaşık 4 bin 500 altın ve gümüş parçadan oluşan eserler ortaya çıkarmıştı
Eserler arasında Bilge Kağanın anka kuşu motifleriyle süslü tacı da bulunuyor

Tek parçasına bile değer biçilemeyen hazine "dünya mirasları" listesinde yer alıyor