Dinler Tarihi: Phrygler

Başkent Gordion olan Phryg ülkesi Ankara Afyon ve Eskişehir´in tümünü Konya Isparta ve Burdur illerinin kuzey Kütahya´nın ise doğu bölümünü kapsamaktaydı

Doğuda Kappadokia (Doğu kaynaklarında Tabal ve Kaşku ülkeleri) sonraları Galatia güneyde Lykaonia Pisidia; batıda Lydia Karia; kuzeyde de Bithynia ve Paphlagonia bölgeleri ile çevriliydi

MÖ 1100 e kadar giden geçmişe sahip olan Frigya medeniyeti MS 676 yılında yıkılarak tarih sahnesinden çekilmişlerdir

MÖ 8 yüzyılda hüküm sürmüş olan ve adları birkaç yüzyıl geç Grek kaynaklarında anılan iki Phryg kralının adı bilinmektedir Bunlar Gordios ve Midas tır

Midas yazılı belgelere göre Assur kralı II Sargon (721-705) ile Kargamışlı Pisiri Queli Uriqqi Taballı Ambaris Atunalı Kurti nin çağdaşıdır

Midas´ın doğu kralları ile ilişkisi onun Assur kayıtlarındaki Muşkili Mita olabileceği önerisi kabul edildiğinde geçerlilik kazanır

PHRYG DİNİ ve TANRILARI

Phryglerin en ünlü tanrıçası ilk kez 6 yy yazıtlarında "Matar" (Anne) veya "Mother" biçiminde kaydedilmiştir Birkaç yazıtta "Kübileya" (dağların) sıfatı ile birlikte anılır Tanrıça Greklere ve Romalılara bu sıfatından dönüşen "Kybele" veya "Cybele" olarak geçmiştir İsmi Hellenistik Çağ´da Kybebe biçiminde yaygındı Tanrıça´nın Pessinus´ta kendini hadım eden Attis adında genç bir sevgilisi ve törenlerine eşlik eden Gallos adında hadım rahipleri vardı MÖ 204 yılında Romalılar Magna Matar´ı Pessinus´tan alıp Roma´ya kent koruyucu tanrıçası olarak götürmüşlerdir

Doğrudan ilişki kurulamasa da doğurganlığı ve bereketi temsil ettiğine inanılan Ana Tanrıça anlayışı Anadolu´da Neolitik Çağ´a kadar uzar Phryg Ana Tanrıçası ile sembolleri ve tapınımı benzeşen bir diğer tanrıça Geç Hititlerin Kubaba´sı idi MÖ II binyılın ortalarından beri bilinen tanrıça I binyılda özellikle Kargamış´ta ön plana çıkmış; Kilikia ve Sardes´te de tapınım görmüştür

Phrygler de Urartular gibi yüksek kayalıklara kapı benzeri kutsal anıtlar yapmışlar ve tanrıçayı burada kutsamışlardır

Phryglerde ayrıca Güneş Tanrısı Sabazios ve Ay Tanrısı Men önemli tanrılar arasındadır

PHRYGLERDE ÖLÜ GÖMME

Phrygler ölülerini tepe görünümündeki tümülüslere kaya mezarlarına ve toprak mezarlara gömerlerdi Lydialar ın tümülüslerinden mezar odasının ahşap oluşu ile ayrılan Phryg tümülüsleri Gordion yakınlarında çok sayıda Ankara´da (20 kadar tümülüs) Anıtkabir ve ODTÜ kampüsü çevresinde Dinar-Afyon Lykia/ Elmalı´da Tyna´da Niğde/ Bor Ulukışla yakınında saptanmış ve incelenmiştir Tepenin yüksekliği gömülen kişinin sosyal statüsünü göstermekteydi İçlerinde çoğu zaman zengin mezar armağanları da bulunmaktaydı Kaya mezarlarından bir kısmının cephesi ise Afyon/ Arslantaş mezarında olduğu gibi süslüydü



Alıntı