Lale Devri Olaylari (1718/Pasarofça Antlaşması–1730/Patrona Halil İsyanı)

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-25-2012

LALE DEVRİ OLAYLARI (1718/Pasarofça Antlaşması–1730/Patrona Halil İsyanı)

• Osmanlı tarihinde 1718 Paşarofça Antlaşması ile başlayıp 1730 Patrona Halil isyanı ile sona eren devrine Lâle Devri denilir

• Lale Devri’nde özellikle kültürel alanda birçok ye*nilik yapılmıştır

Yapılan yeniliklerde Avrupa ör*nek alınmıştır

Bu durum Osmanlı toplumunun düşünsel ve kültürel yapısında değişmeye yol açmıştır

• Padişah III

Ahmet ve sadrazam Nevşehirli Da*mat İbrahim Paşa devrin önemli devlet adamları*dır

Bu dönemde yapılan ıslahatlar şunlardır:
1

Komşu ülkelerle barış siyaseti izlenmiş

İstan*bul’da saraylar

köşkler ve lale bahçeleri yapıl*mıştır

2

Avrupa’ya ilk kez geçici elçilikler açılmıştır

Osmanlı Devleti bu gelişmeyle Avrupa siyasetini yakından takip etmeyi amaçlamıştı
3

Fransa’ya elçi olarak gönderilen Yirmisekiz Çe*lebi Mehmet Efendi

Fransa’da gördükleri ve önemini anladıkları matbaayı Osmanlı Devleti’ne getirmek için İstanbul’da İbrahim Müteferrika ile işbirliği yaparak ilk devlet matbaasınıkurmuş*lardır (1727)

Şeyhülislamdan alınan fetva ile bu matbaada dini kitapların dışındaki kitapların ba*sılması kabul edilmiştir

Dini kitaplar ise eskisi gi*bi elle yazılacaktı

4

İstanbul’da çıkan yangınları söndürmek için Ye*niçeriler arasından Tulumbacılar Bölüğü adıyla ilk kez İtfaiye Bölüğüoluşturuldu

5

İstanbul’da çini ve kumaş imalathaneleri açıldı

6

İlk kez çiçek aşısıuygulandı

7

Yalova’da kağıt fabrikası açıldı

8

Bilgi kurulları oluşturularak Arapça’dan Türk*çe’ye kitaplar çevrildi

İstanbul’un çeşitli yerlerin*de kütüphaneler açıldı

9

Sivil mimari gelişti

Avrupa mimarisi Osmanlı mi*marisini etkiledi (Barok mimarisi)

Bu dönemde pek çok saray

kütüphane

köşk

çeşme ve ka*sırlar yapıldı

Bunlar içinde en ünlüleri Sadabat Kasrıve III Ahmet Çeşmesidir

Patrona Halil İsyanı ve Lâle Devri’nin Sonu
• Lâle devri

ıslahatlarla birlikte özellikle saray çev*resi ve üst düzey idareciler için zevk ve eğlence devri olmuştur

• Lâle devri boyunca devam eden Osmanlı – İran savaşlarının getirdiği ekonomik bunalım karşı*sında saray çevrelerinin lüks ve eğlence içinde yaşaması halk arasında hoşnutsuzluk yaratmış*tır

• Patrona Halil adlı bir şahsın başlattığı isyan kısa zamanda büyüdü

Bu isyan sırasında Damat İb*rahim Paşa öldürüldü

III

Ahmet tahtan indirildi

Kağıthane ve Boğaziçi’ndeki yalılar ve köşkler yakıldı

Lâle bahçeleri tahrip edildi

Böylece Lâle Devri sona erdi (1730)

NOT: Lâle Devri

Osmanlı Devleti’nde batının üstünlüğü*nün kabul edildiği

batının örnek alınarak ıslahatla*rın yapıldığı ilk dönemdir

İstanbul ve Selanik’te kumaş fabrikası kuruldu

İstanbul

İznik ve Kütahya’da bulunan çini atölyeleri yenilendi

Arapça ve Farsça eserler Türkçe’ye çevrildi

Yerli malı kullanımına önem verildi

Mimari

resim ve minyatürde gelişmeler oldu (III

Ahmet Çeşmesi

Levni’nin minyatürleri)

Yeni kütüphaneler açıldı

Doğu ve Batı eserleri tercüme edildi

NOT: Lale Devri’nde askeri alanda ıslahat yapılmamıştır

08-25-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Lale Devri Olaylari (1718/Pasarofça Antlaşması–1730/Patrona Halil İsyanı) LALE DEVRİ OLAYLARI (1718/Pasarofça Antlaşması–1730/Patrona Halil İsyanı) • Osmanlı tarihinde 1718 Paşarofça Antlaşması ile başlayıp 1730 Patrona Halil isyanı ile sona eren devrine Lâle Devri denilir • Lale Devri’nde özellikle kültürel alanda birçok yenilik yapılmıştır Yapılan yeniliklerde Avrupa örnek alınmıştır Bu durum Osmanlı toplumunun düşünsel ve kültürel yapısında değişmeye yol açmıştır • Padişah III Ahmet ve sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa devrin önemli devlet adamlarıdır Bu dönemde yapılan ıslahatlar şunlardır: 1Komşu ülkelerle barış siyaseti izlenmiş İstanbul’da saraylar köşkler ve lale bahçeleri yapılmıştır 2 Avrupa’ya ilk kez geçici elçilikler açılmıştır Osmanlı Devleti bu gelişmeyle Avrupa siyasetini yakından takip etmeyi amaçlamıştı 3 Fransa’ya elçi olarak gönderilen Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi Fransa’da gördükleri ve önemini anladıkları matbaayı Osmanlı Devleti’ne getirmek için İstanbul’da İbrahim Müteferrika ile işbirliği yaparak ilk devlet matbaasınıkurmuşlardır (1727) Şeyhülislamdan alınan fetva ile bu matbaada dini kitapların dışındaki kitapların basılması kabul edilmiştir Dini kitaplar ise eskisi gibi elle yazılacaktı 4 İstanbul’da çıkan yangınları söndürmek için Yeniçeriler arasından Tulumbacılar Bölüğü adıyla ilk kez İtfaiye Bölüğüoluşturuldu 5 İstanbul’da çini ve kumaş imalathaneleri açıldı 6İlk kez çiçek aşısıuygulandı 7 Yalova’da kağıt fabrikası açıldı 8 Bilgi kurulları oluşturularak Arapça’dan Türkçe’ye kitaplar çevrildi İstanbul’un çeşitli yerlerinde kütüphaneler açıldı 9 Sivil mimari gelişti Avrupa mimarisi Osmanlı mimarisini etkiledi (Barok mimarisi) Bu dönemde pek çok saray kütüphane köşk çeşme ve kasırlar yapıldı Bunlar içinde en ünlüleri Sadabat Kasrıve III* Ahmet Çeşmesidir Patrona Halil İsyanı ve Lâle Devri’nin Sonu • Lâle devri ıslahatlarla birlikte özellikle saray çevresi ve üst düzey idareciler için zevk ve eğlence devri olmuştur • Lâle devri boyunca devam eden Osmanlı – İran savaşlarının getirdiği ekonomik bunalım karşısında saray çevrelerinin lüks ve eğlence içinde yaşaması halk arasında hoşnutsuzluk yaratmıştır • Patrona Halil adlı bir şahsın başlattığı isyan kısa zamanda büyüdü Bu isyan sırasında Damat İbrahim Paşa öldürüldü III Ahmet tahtan indirildi Kağıthane ve Boğaziçi’ndeki yalılar ve köşkler yakıldı Lâle bahçeleri tahrip edildi Böylece Lâle Devri sona erdi (1730) NOT: Lâle Devri Osmanlı Devleti’nde batının üstünlüğünün kabul edildiği batının örnek alınarak ıslahatların yapıldığı ilk dönemdir İstanbul ve Selanik’te kumaş fabrikası kuruldu İstanbul İznik ve Kütahya’da bulunan çini atölyeleri yenilendi Arapça ve Farsça eserler Türkçe’ye çevrildi Yerli malı kullanımına önem verildi Mimari resim ve minyatürde gelişmeler oldu (III Ahmet Çeşmesi Levni’nin minyatürleri) Yeni kütüphaneler açıldı Doğu ve Batı eserleri tercüme edildi NOT: Lale Devri’nde askeri alanda ıslahat yapılmamıştır