Hollanda Doğu Hint Adaları Tek Sömürge Yönetimi

Tek sömürge yönetimi
Napoleon'un Doğu Hint Adalarını İngiliz saldırılarına karşı korumak için 1806'da bölgeye genel vali olarak atadığı Herman Willem Daendels, merkezi bir yönetim sistemi kurdu İngiliz Doğu Hindistan Kumpanyası'nın 1811'de Cava'yı ele geçirmesinden sonra Hindistan valisinin genel yardımcısı olaral yönetimi üstlenen Thomas Stamford Raffles, merkeziyetçi yapıyı daha da geliştirerek sultanlıkları 16 İngiliz temsilciliğine bağladı Zorunlu vergi sistemi yerine bütün arazilerin mülkiyetine el koyarak bir rant sistemi oluşturdu Ama Napoleon'un yenilgiye uğramasından (1815) sonra Cava yeniden Hollanda'ya verildiğinden, bu tasarıları uygulamaya geçirme olanağı bulamadı
Merkezi yönetim sistemini temelde koruyan Hollandalılar, Cava Savaşı (1825-30) ve Sumatra'daki Padri Savaşı (1821-37) gibi yerel ayaklanmaları bastırdıktan sonra başlangıçta sultanlıklara tanıdıkları özerkliğe son verdiler Bu arada genel valiliğe atanan Johannes van den Bosch, bölgenin tarım potansiyelinden yararlanmak amacıyla Tarım Sistemi (Cultuurstelsel) olarak bilinen yeni bir yöntem geliştirdi Her köyün ekili alanlarının beşte birini ihracat ürünlerine ayırmasını ve bunu vergi olarak yönetime vermesini öngören bu sistem, 1840-80 arasında Hollanda'nın bütçe gelirlerinin üçte birini sağladı Buna karşılık köylüler ağır sömürü altında giderek yoksullaştı Yerel hükümdarlar ise sistemin uygulamasında bir aracı durumuna geldi
1860'larda adaların zenginliklerinden yararlanmak isteyen Hollandalı iş çevrelerinin baskıları sonunda, söz konusu sistem hemen kaldırılmamakla birlikte, özel sermayenin de bölgeye girmesini sağlayacak Liberal Politika benimsendi 1870'te kabul edilen bir yasayla Avrupalı yatırımcıların uzun vadeli kiralama yoluyla toprak edinmesine izin verildi Böylece kahve, şeker, çay ve tütüne dayanan ihracata kauçuk, kopra gibi yeni ürünler ve kalay gibi madenler eklendi Hızlı ekeonomik gelişmeye siyasal egemenliğin yayılması eşlik etti 1875-1904 arasındaki Açe Savaşı sonunda Sumatra'nın bütününde denetim sağlandı Selebes ve Maluku adalarındaki hükümdarlar Batavia'ya bağlandı Bunu doğudaki öteki adalar izledi 1910'a gelindiğinde Doğu Hint Adalarını birleşik bir sömürgeye dönüştürme süreci tamamlanmış bulunuyordu Bu gelişmelerle birlikte büyük kentlerde yönetim işlerini gören Hollandalı bir topluluk oluştu Öte yandan Batı etkisinde seçkin bir yerli tabaka ortaya çıktı Plantasyon ekonomisiyle kırsal kesimde çözülmeler başladı
19 yüzyıl sonlarında Hollanda'da sömürgedeki toplumsal koşulların düzeltilmesi gerektiği yönünde güçlü bir eğilim belirdi 1901'deki yönetim değişikliğiyle birlikte eğitim ve sağlık hizmetlerini geliştirmeye ve köylüleri desteklemeye yönelik Ahlaki Politika benimsendi Sömürgenin Batı uygarlığıyla bütünleşmesini sağlama düşüncesinden yola çıkan bu politika, yaşam koşullarında önemli bir değişiklik getirmrdi Bununla birlikte ekonomik sistemin dolaylı bir sonucu olarak geleneksel toplum yapısı kırılırken, aydın bir tabakanın doğması, modern düşüncelerin yayılması ve İslamcı çevreleri de etkilemesi sonucunu getirdi

Kaynak : Wikipedia