Monoteizm Vs Panenteizm

Eğer Tanrı’nın gerçek anlamda her yerde olduğu soyleniyorsa, Tanrı’nın gerçek anlamda her türlü mekandan tamamen bağımsız olduğu söyleniyorsa gerçek tevhid monoteizm değil panenteizmdir, yaratılış fikri de celiskilidir Tanrı “tek” değil “tüm”dür Ayni fikri Vahdeti vucud cu cesitli Sufiler de dile getirmistir

Literal anlamda "yaratılış" fikri celiskilidir çünkü Tanrı'nın mekanı yoktur başka bir deyişle Tanrı zaten her şeydir, ve her yerdedir Tanrı gerçekten de her şey ise ve "her yerde" ise kendisinin olmadığı bir yer de yok demektir Kendisinin olmadığı bir yer yoksa nereye kendisinden bir şekilde ayrı bir şeyler yaratacaktır? Tanrı eğer her şey değilse, bir şey ise o zaman nasıl ona gerçek anlamda "her türlü mekandan bağımsızdır" denebilir? "her şey" olan bir varlığın kendisinden ayrı olarak "bir şey" yaratabilmesi mümkün değildir çünkü kendisi zaten her şeydir eğer kendisinin bir şey yaratması söz konusuyla bunun için bir anlamda mekana bağlı olması gerekir Dolayısıyla "yaratılış" falan yoktur ya da "yaratılış" kelimesiyle anlatılan şey, evrenin Tanrı'nın bir tezahürü olmasıdır Dolayısıyla evren Tanrı'nın bir tezahürü ise etrafımızda neyi görsek neyi hissetsek Tanrı oradadır, çünkü “bütün evren Tanrı’nın içinde örülegelmiştir” Yani 5 duyumuzla görüp algıladığımız hiçbir şey Tanrı'dan yoksun değildir, yoksun olsaydı “kısır bir kadının oğlu gibi bir hiçlik olurdu o” Tanrı her bir atomun içindeki hareketi/devinimi sağlayan enerji dolayısıyla her şeydeki sonsuz enerji olduğuna göre, aynı zamanda maddedir de çünkü "enerji" ve "madde" kavramları da özde yani nihai noktada, bambaşka şeyler değildir, madde enerjinin bir başka halidir ya da yoğunlaşmış halidir de denebilir Tanrı görünen ve görünmeyen her şeydir, hem ışıktır hem de karanlık, fizik yasalarıdır, doğa yasalarıdır Bakış açısına ve idrak seviysine göre hem nihai gerçek hem de yanılsamadır

Dolayısıyla bir anlamda Tanrı her şeydir ile Tanrı hiçbir şeydir arasında fark da yoktur mesela okyanusta yaşayan ve okyanustan başka bir şey görmeyen, her şeyi "okyanus düzleminde" değerlendiren bir balık için okyanus her şeydir ile okyanus yoktur arasında bir fark yoktur, onun için okyanus diye bir varlık kavramsal olarak var olsa bile idrak anlamında yoktur çünkü balık, ancak okyanustan "başka bir şey" olduğunu idrak anlamında düşünebilirse DENEYİMleyebilirse kavrayabilirse eğer "okyanus" diye bir olgunun varlığını idrak edebilir, ayrışmanın olmadığı yerde idrak ve deneyimleme anlamında ayrıştırma da olamaz madde/uzay düzleminde düşünen bir birey için Tanrı'nın varlığı ile yokluğu aynı şeydir idrak açısından

Tanrı gerçekten de her yerdeyse yani her şey ise bu bizleri de kapsamaktadır, okyanustan alınmış bir su damlası nasıl özde "okyanus" ise biz de öyle Tanrı'yız denilebilir Her şeyin Tanrı’nın parçası olması, bunların toplanıp voltranı oluşturur gibi Tanrı’yı oluşturacağı anlamına da gelmez, toplanıp Voltranı oluşturamayız tabi parçalar toplanıp sonsuzu oluşturamaz biz de sadece o sonsuzun tezahürleriyiz zaten amacımız sonsuzun içinde erimek tıpkı başlangıçta olduğumuz gibi

Bardak ters çevrilerek oraya hapsolmuş bir hava nasıl ki her yerdeki havaysa özde ondan ayrı değilse, biz de öyle Tanrı'dan ayrı varlık değiliz denilebilir

Strict Monoteizm’de Tanrı’nın sayısal anlamda basitçe “1” olması da mekanlar üstü Tanrı fikriyle çok uyumlu değildir, Tanrı'nın sayısal anlamda 1 olması imkansızdır çünkü mekana bağlı değildir, sayısal olarak birlik veya çokluk mekana bağlı olgular için mevcuttur Mekan/uzay düzleminde düşünürseniz sayısal olarak 1-2-3 bir şeyler için bir şeyler ifade edebilir mekana bağlı olmayan şeyler için ise saçmadır

Tanrı bir midir ifadesi "Boşluk bir midir" ya da dünya için "hava bir midir" şeklinde sormaya benzer Tanrı sayısal olarak 1 değildir ama "tüm"dür

Tek Tanrılı dinler hem “Tanrı her yerdedir” der hem de yarattıklarının kendisinden ayrı olduğunu söyler bu da “Tanrı gerçek anlamda her yerde değildir” manasına gelir, monoteizm çelişkilidir

OZAN FIRAT