Prof. Dr. Sinsi
|
Kitap Nasıl Oluşur, Kitap Nasıl Basılır?
kitap nasıl çıkartılır
Kitap Basımı, Kitap Baskı, Kitap Yayınlama
Bir kitap nasıl oluşur
Müşteri bir yayınevi ya da ajans ise kitabımız muhtemelen baskıya hazır halde matbaamıza getirilecektir Ancak, kitabın tasarımı ve üretimi basımevimiz bünyesinde yapılacaksa, geleneksel ofset baskı sistemiyle çalışan bir matbaada, kitabımızın aşağıdaki süreçlerden geçmesi gerekecektir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Taslak Çalışması Kitabın ebadı, kullanılacak kağıt cinsi, renk sayısı vb özellikler kararlaştırıldıktan sonra, kitaba girecek yazılı ve görsel unsurların sırasını, yerini belirten ve tipo grafik öğelerin kullanımına ilişkin (yazı puntosu, karakteri, sütun genişliği vb ) fikir verecek bir ön çalışma yapılması zorunludur Bu ön çalışmalar kaba taslak diyebileceğimiz fikir taslaklarından, bilgisayar çıktıları üzerinde görülebilecek ayrıntılı taslaklara kadar bir dizi hazırlık aşamasını içerebilir Taslak hazırlama süreci, tasarımın en önemli bölümlerinden birisidir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Dizgi, Grafik, Tashih (Düzelti) Taslak mizanpajı hazırlanmış kitabımız için bilgisayar ortamında oluşturulacak bir şablon sayfa üzerinde yazıların, dilbilgisi kurallarına uygun bir şekilde ve hedef kitlenin özelliklerine, kitabın türüne uygun tipografi kullanımıyla yeniden yazılması işlemine dizgi diyoruz Dizgi aşamasının ardından gelen ve düz metinler, başlıklar, spotlar vb yazılı unsurların yanı sıra görsel unsurların (fotoğraf, resim, illüstrasyon, renk vb ) belli ilkeler gözetilerek düzenlenmesi işini ise grafik tasarım olarak adlandırıyoruz Tasarım işi bitmiş sayfaların kağıt üzerine alınmış çıkışlarında yapılan ve dizgi hatalarını, görsel düzenlemeye ilişkin yanlışlıkları düzeltme aşaması ise tashih adıyla anılıyor Tashih aşamasında işin kağıt çıktıları genellikle müşteri temsilcisi ya da müşteri tarafından ( yayınevlerinde düzeltmen) kontrol edilir, hatalar kalem ile belirtilir ve hatalı bölümler bilgisayar ortamında yeniden düzeltilir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Film Dizgisi, tasarımı tamamlanmış ve kontrol edilerek düzeltilmiş olan kitabımız artık baskıya hazırdır Baskı için ise baskı makinesine bağlanıp zarar görmeden çalışacak bir baskı kalıbının hazırlanması gereklidir Baskı kalıbının hazırlanması için öncelikle sayfaların filmlerinin (şeffaf) görüntülerinin elde edilmesi gerekir Fotoğraf baskısı gerektirmeyen yani tamamı yazılardan oluşan kitaplar için çoğu kez aydınger adı verilen şeffaf kağıtlara lazer yazıcıdan ters çıkış almak yeterli olmaktadır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Kitabımız renkli olduğuna göre, CMYK kısaltması ile dilimize yerleşmiş olan Cyan mavisi, Magenta kırmızısı, Yellow (sarı) ve Kontrast olarak ifade edilen siyah renklerin filmlerinin elde edilmesi gerekecektir Matbaacılıkta renkli bir fotoğrafın baskı yoluyla çoğaltılabilmesi için öncelikle o fotoğraf üzerindeki CMYK renklerinin ayrılması yani bu renkleri içeren dört ayrı filmin elde edilmesi, bu filmlerden dört montaj yapılması, dört kalıp çekilmesi ve her bir kalıbın ilgili renk ile kağıt üzerine basılması söz konusudur Filmlerde oranlarına göre ayrılmış olan renkler, baskı yoluyla teker teker kağıt üzerine basılmakta, örneğin; önce mavi renk basılmakta, ikinci olarak sarı renk mavi baskının üzerine basıldığında mavi, sarı ve yeşil tonlar elde edilmektedir Bunlar üzerine magenta mürekkep basılınca morlar, lacivertler ve diğer ara tonlar oluşmakta, kontrast ile de fotoğraftaki derinlik ve netlik hissi arttırılmaktadır Bu şekilde elde edilen baskıya trigromi baskı da denir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Montaj Kitabımız ofset matbaalarında sayfa sayfa değil, standart ebatlardaki tabaka kağıtlara basılır Burada öyle bir düzenleme yapılır ki, tabaka halindeki bu kağıt uygun şekilde katlandığında birbirini takip eden sayfa numaraları ortaya çıkar Burada en sık kullandığınız ölçü birimi formadır 1 forma 16 sayfadan oluşur ve çok sayfalı (kitap, dergi gibi) işlerde planlama ve maliyet hesabı daima formalar üzerinden yapılır İşte montaj işlemi, astrolog adı verilen ve saydam bir tabaka üzerine, basılacak işin filmlerinin forma düzeni esas alınarak yapıştırılmasından ibarettir Basılacak iş iki renkli ise iki ayrı montaj, Trigromi ise 4 montaj yapmak gerecektir Trigromi +özel gibi bir ifade dört renk haricinde, yaldız gibi özel bir beşinci rengin basılacağını anlatmak için kullanılır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Ozalit Prova Montajı tamamlanan iş, ozalit kağıdı üzerine pozlandırılıp, amonyak buharında bırakılarak baskı öncesi son kontrol için hazırlanır Bu şekilde montaj üzerindeki iş ozalit kağıdına aktarılır, ozalit kağıdı forma düzenine göre katlanır Burada amaç, kalıp çekimi öncesinde işin son kez kontrol edilmesi, sayfa numaralarının birbirini takip edip etmediğinin belirlenmesi ve hata riskinin azaltılmasıdır Ozalit prova üzerine müşteri tarafından basılabilir onayı alındıktan sonra kalıp hazırlama işlemi başlar![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Kalıp Montajlar, son olarak yüzeyi ışığa duyarlı hale getirilmiş m etal plakalar üzerine pozlandırılır Ülkemizde yaygın olarak kullanılan ofset baskı plakaları ozonsol ve tif olarak adlandırılır Montajdaki görüntüler ışık yardımıyla m etal baskı plakalarına aktarıldıktan sonra bazı kimyasal işlemlerden geçirilerek, baskı kalıbı baskıya hazır hale getirilir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Baskı Provası Bir işin, basıldığı zaman nasıl görüneceğini kestirme yöntemidir Prova, son çoğaltmada kullanılacak olan gerçek kağıt, mürekkep setleri ve görüntüler ile çalışan baskıdan alınan bir örnektir Günümüzde dijital prova sistemleriyle baskı öncesi renkli prova alınabilmektedir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Baskı Renk provası alınıp, renklerin uygunluğuna karar verildikten sonra kitabımızın seri baskısına geçilir Baskı makinesinin özelliklerine bağlı olarak (tek renkli, iki renkli, dört renkli, altı renkli, ön arka baskılı gibi) baskının süresi ve kalitesi değişebilir![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Baskı Koruma Kitap, dergi kapakları, broşürler, ambalajlar, dosyalar gibi dış etkilere açık basılı materyallerin yüzeyine uygulanan; öncelikli amacı basılı yüzeyi yağ, nem, güneş ışığı gibi unsurlardan korumak, ikincil amacı ise baskı yüzeyine parlaklık ya da matlık etkisi vererek baskıya estetik özellik kazandırmak olan işlemlere baskı yüzey koruma işlemleri denir En sık kullanılan baskı koruma şekilleri; vernik, lak ve selofan uygulamalarıdır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Cilt Kitap kapağımız ve formalarımız basıldıktan sonra kitap şekline dönüşmek için bazı işlemlerden geçer Kapak, koniklenir Yani sırta gelecek kısımlara iz açılarak, kitap sırt bölgesi netleştirilir Tabaka halindeki iç sayfalar, kırım makinelerinde katlanır Kırımı yapılmış formalar sırayla bir araya getirilir ve bu işleme harman çekmek denir Harmanı yapılmış kitap formaları iplik dikiş, spiral ya da amerikan cilt denilen sistemlerle birbirine ve kapağa tutturulur Kapak takma işlemleri tamamlandıktan sonra ağız kısımları tıraşlanr Kitap pakete hazırdır![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Sayım ve Şirink Ambalajlama Müşteriye teslim edilecek kitaplar istenilen sayılarda paketlenecektir Bu iş ya el ile paketleme şeklinde ya da shirink (şirink) adı verilen paket makinelerinde yapılır Shirink makineleri istenen sayıda kitabın dışına plastik folyo sarıp, folyo kenarlarını ısı ile yapıştırır ve basılı ürünlerin dağılması, ıslanması önlenmiş olur![frmsinsi.com](images/smilies/frmsinsi.gif)
Teslimat Pakete girmiş kitaplarımız için tesellüm fişi (sevk irsaliyesi) kesilir ve kitaplarımız nakil aracına yüklenerek müşterisine doğru yola çıkar
|