Kıtalarına Göre Göller

Kıtalarına göre göller


Vikipedi sözlük & derleme

A

• [+] Afrika kıtasındaki göller
• [+] Amerika kıtasındaki göller
• [+] Antarktika kıtasındaki göller
• [+] Asya kıtasındaki göller
• [+] Avrupa kıtasındaki göller

O


[+] Okyanusya kıtasındaki göller

• [+] Afrika kıtasındaki göller

Angola'daki göller

-->Dilolo Gölü

Dilolo Gölü (Portekizce: Lago Dilolo) Angola'da Moxico ilinin sınırları içinde yer alan, Angola'nın en büyük gölüdür 1445 metre yükseklikte yer alan gölün uzunluğu 8 ile 13 kilometre, genişliği ise 4 ile 5 kilometre arasında değişir Göl 1854 yılında keşfedilmiştir Bölgede balıkçılık açısından oldukça önemli bir kaynaktır

Benin'deki göller

-->Nokoué Gölü

Nokoué Gölü, Benin'in güneyinde bir göl 20 kilometre genişliğinde, 11 kilometre uzunluğunda olan göl, Cotonou şehrinin kuzeyinde 64333333° K 245° D koordinatlarında bulunur Kıyısındaki en önemli yerleşim birimi Ganvié'dir Yöre halkı için balıkçılık alanında öneme sahiptir Birçok kuşun doğal yaşam alınıdır

Botsvana'daki göller


-->Ngami Gölü


Ngami Gölü, Botsvana'da Kalahari Çölü'nün kuzeyinde bir kapalı havza gölüdür Mevsimlik olarak, Okavango deltası yoluyla, Taughe'ye ek olarak Okavango nehri tarafından doldurulur Köken olarak eski Makgadikgadi Gölü'nün bir kalıntısıdır 1890'lı yıllardan itibaren hızlı bir şekilde kurumasına rağmen göl, çevredeki kuş cinsleri ve yaban yaşamı için hayatî öneme sahiptir
Ngami Gölü 19 yüzyılda birçok ünlü kaşif tarafindan ziyaret edildi 1849'da David Livingstone göl çevresindeki kabilelerle ilgili kültürel notlar tutmuş ve gölü "80 mil uzunlugunda ve 20 mil eninde bir pırıltı" olarak tanımlamıştır Charles John Andersson, 1855’de Guneybatı Afrika'ya yaptığı dört yıllık seyahatini Lake Ngami adlı kitabını yayınlar Kaşif Frederick Thomas Green 1850'lerde bölgeyi ziyaret eder Frederick Lugard, 1896'da göle bir İngiliz keşif gezisi düzenler Arnold Weinholt Hodson, 1906'da Serowe'dan Victoria Şelalesi'ne yaptığı seyahatte gölü boydan boya geçer

Burkina Faso'daki göller


-->Bam Gölü

Bam Gölü, Burkina Faso'nun Kongoussi kentinde bir göldür Yüzölçümü 30 kilometrekare olan göl her geçen gün kuruma tehlikesiyle karşı karşıyadır Göl çevresinde yaşayan insanlar için hayatî öneme sahiptir Mango yetiştiricilerinin sulama ihtiyacı gölden karşılanır Bunun yanında balıkçılık ve büyükbaş hayvanlara su sağlanması da gölden karşılanır

Burundi'deki göller


-->Tanganika Gölü

Tanganika,, Orta Afrika'nın en büyük göllerinden biri 3° 20' den 8° 48' güney paralelleri ve 29° 5' den 31° 15' doğu meridyenleri arasında yer alır Yeryüzünün 6 en büyük gölüdür
Doğu Afrika Yeryüzü Kırığı'nın (Büyük Rift Vadisi) batı kısmında yer alır ve bu kırığın duvarları, gölün sınırlarını oluşturur Afrikanın en büyük yeryüzü kırığı gölü olup, aynı zamanda kıtanın en derin gölü ve en büyük 2 gölüdür Göl, Afrikada'ki en büyük su miktarına sahip olup Dünya'da 2 sırada yer alır Tanganika Gölü, kuzey-güney doğrultusunda 673 km lik bir mesafeye uzanırken, ortalama genişliği 50 km dir Göl alanı 32893 km² olup kıyı şeridi uzunlığı 1828 Km'dir Tanganika su yüzeyi olarak 782 m'lik rakımdadır Orta kısmında derinlik 570 m'dirEn derin yeri 1470 m ile kuzey kısmıdır Yani bu kısmının tabanı deniz seviyesinin 688 m aşağısındadır Gölün derin katmanlarındaki su, fosil su olarak adlandırılabilir

Tanganika'nın etki alanı 231000 km²'yi kapsar Kuzeyden bu göle açılan Ruzizi nehri, gölün başlıca su kaynağıdır Diğer su kaynakları ise Lufubu ve Malagarasi'dir Göl'den doğan tek akarsu ise Lukuga'dır

Tanganika, Kongo, Tanzanya, Zambiya ve Burundi ülkeleri arasında yer alır Kongo %45 ile ve Tanzanya %41 ile, Gölden en büyük payı alan ülkelerdir

Göl canlıları


Tanganika Gölü, muazzam sayıda balık türüne ev sahipliği yapar ki bu türlerden 300 tanesi sadece buraya özgüdür Göl yöre halkının önemli besin tedarikçisidir 45000 insan burada balıkçılık yaparken 1 milyon insanı bu şekilde beslerler 1950 li yıllarda başlayan endüstriyel balıkçılık zamanla çok büyümüştür 1995 yılındaki yakalanan balık miktarı yaklaşık 180000 tondu Bugün günlük 500 ton balık ihraç edilirken, bazı türler de akvaryum balığı olarak dışarıya gönderilmektedir

Gölde taşımacılık


Tanganika'daki tek feribot olan Liemba insan ve mal taşımacılığı gibi önemli hizmetleri yerine getirir Göl kıyısında Kigoma haricinde başka liman olmadığından, yük ve yolcu indirme ve bindirme işleri botlar yardımıyla yapılır Liemba Almanya'da Birinci Dünya Savaşından önce inşa edilmiştir Almanya'da 5000 parçaya ayrıldıktan sonra 1914 yılında demiryolu, buharlı gemi ve yerli taşıma araçlarıyla bu göle ulaştırılmış ve göl kıyısında bu gemi tekrar inşa edilmiştir

Cibuti'deki göller


-->Abbe Gölü

Abbe Gölü, Doğu Afrika'da Etiyopya ile Cibuti sınırı arasında bulunan bir tuzlu su gölüdür


-->Asal Gölü

Asal Gölü, Cibuti'de bulunan bir krater gölüdür Deniz seviyesiden 156 metre alçakta bulunan göl Afrika Kıtası'nın en alçak noktası olma özelliğini taşır Yüzölçümü yaklaşık 54 kilometrekare olan gölün ortalama su derinliği 7,4 metredir %35'lik tuz oranıyla dünyanın en tuzlu gölüdür Gölün etrafında hâlâ işlenmekte olan geniş tuz oluşumları bulunur

Etiyopya'daki göller


-->Turkana Gölü

Fildişi Sahili'ndeki göller



-->Buyo Gölü

Buyo Gölü (Fransızca: Lac de Buyo) Fildişi Sahili'nin batı bölümlerinde yer alan, 1980 yılında Sassandra Nehri'nin üzerinde inşâ edilmiş Buyo Barajı'nın sularının meydana getirdiği yapay bir göldür Göl arıtılmadan göle verilen sanayi atıkları ve kontolsüz tarım ilâcı kullanımının fazlalığı nedeni ile oldukça kirli bir durumdadır


-->Kossou Gölü

Kossou Gölü (Fransızca: Lac de Kossou) Fildişi Sahili'nin orta kesimlerinde, Bandama Nehri üzerinde 1973 yılında yapılan Kossou Barajı'nın sularının meydana getirdiği yapay bir göldür Gölün oluşturulması sırasında yaklaşık 85,000 insan tahliye edilerek başka bölgelere yerleştirilmiştir

Kamerun'daki göller


-->Çad Gölü,

Çad Gölü, Orta Afrika'da Nijerya, Kamerun, Nijer ve Çad sınırında yer alan bir göl

Sularını çevresindeki nehirlerden alan Çad Gölünün dışarıya akıntısı yoktur Mevsimlere göre değişen gölün yüzölçümü, yağmur mevsiminde 20000 km²'yi aşar, sıcak aylarda ise 10000 km²'nin altına düşer Çad Gölünün kapladığı alan eskiye oranla günümüzde önemli ölçüde daralmıştır

Çok sayıda küçük adanın yer aldığı gölde timsah, suaygırı ve oldukça bol balık bulunur Gölün su bitkileriyle kaplı kıyılarında çok sayıda su kuşu yaşar Göl kıyısında yaşayan kabileler, balıkçılık ve avcılıkla geçinir

Mozambik'teki göller


-->Malavi Gölü

Malavi Gölü (eski tabir Nyassa Gölü), 560 km uzunluğu, 80 km'ye varan genişliği (ortalama 50 km) ve 704 m'ye kadar olan derinliği ile Büyük Rift Vadisi'nin en büyük göllerinden biridir Yüzölçümü 29604 km²'dir bu gölde malavi balıkları yaşar ve malavi balıkları başka hiçbir yerde yaşamaz

Coğrafya


Malavi Gölü, büyüklük bakımndan Doğu Afrika'da sadece Tanganika ve Victoria Gölü'ne geçilir ve Yeryüzü'nün dokzuncu büyük gölüdür Gölden kaynaklanan akarsu, Shire Nehri'dir Malavi Gölü'ne kıyısı olan ülkeler Tanzanya, Malavi ve Mozambik'tir

Gölün güney kısımları, geniş ve güzel plajlarıyla oldukça sevilir Kuzeye doğru kıyılar dikleşir Tamamen kuzeydeki Tanzanya kısmında Livingstone Dağları'nın 2500 m yüksekliğe ulaşan dik duvarları gölün hemen yanından yükselir Burada çok şiddetli rüzgarlar ve yüksek tehlikeli dalgalar meydana gelir Karşı tarafta bulunan Malavi kısmındaki Karonga ve Chilumba arası çok daha az sarpken Chilumba ve Nkhata Bay arası yeterince diktir

Göl ekonomisi ve ulaşım


Malavi Gölü, balık türlerinin zenginliği ile (yaklaşık 1500 tür) aquaristik (akvaryumculuk) alanda çok ünlüdür Renk bakımnından çok görkemli olan birçok tür, aquaristik alanda çok yaygındır Bu balıklar, yumurtalarını ve yavrularını koruma amaçlı ağzında taşıyan Cichlidae familyasına (Cichlidler) aittir İlginç olan ise, bu familyadan Tilapia cinsinin besin amaçlı ihracatta işe yaramasıdır Bu balıklar ekonomik amaçlı sadece Malavi Gölü'nün en güney kısmında avlanırlar Balıkçılar oyma kayıklarla da bu balıkları otla ile avlasalar da bunların miktarı ticareti yapılabilecek düzeyde asla değildirHemen kıyıdan ağ sallama ile balıkçılık çok daha yaygındır ancak balıkların büyük olanları burada bulunmaz

Malavi Gölü'nde yolcu ve yük taşımacılığı bir tane motorlu gemiyle (MS Ilala) yapılır Güneyden kuzeye limanlar, Monkey Bay, Chipoka, Makanjila, Nkhotakota, Nkhata Bay, Mphand Port, Ruarwe, Charo, Mlowe, Chilumba ve Karonga şehrindeki Kambwe 'dir Monkey Bay-Karonga arasında gidiş-dönüş yolculuk 5 gün sürer Nkhata Bay'den haftada iki kez Chizumulu ve Likoma adalarına sefer vardır

Göl hayvanları


Göl suyu cam gibi berraktır Rüzgarsız zamanlarda birçok metre derinlikte zemin görülebilir En başta dikkat çeken bir unsur da suda da karadaki gibi çok hareketli ve hızlı olan su aygırlarıdır Hantal cüsseleri aldatıcıdır Bu hayvanlar bitki yiyicidir ancak açık suya kaçış yollarını kestiklerinde insanlara saldırırlar Kurbanlarını suyun altına çekerler ve orada havasız bırakırlar Su aygırları her yıl, balık bakımından zengin olan gölde yeterli besini bulan timsahlardan daha fazla sayıda insanı öldürmektedir Üzerinde yerleşim olmayan küçük adalarda piton yılanı ve varan (kertenkele cinsi) gibi vahşi hayvanlar bulunur Karşılaştırıldığında, gölün yerleşim olan yerleri daha tehlikesizdirGölde cichlid olarak tabir edilen balık türleri bulunmaktadırBu balıklar akvaryum hobisinin büyük bir kısmını oluşturmaktadırÜlkemizde ve dünyada bu balıklar gittikçe önemli bir hale gelmiştirMalawi cichlidleri ülkemizde artık bolca bulunan akvaryum balığı türlerindendir Özellikle sarı ve beyaz prenses çok yaygın bulunabilen akvaryum balığıdır

Nijerya'daki göller

-->Oguto Gölü

Oguto Gölü Nijerya'nın Imo bölgesinde yer alan, ülkenin en büyük doğal gölüdür Ekvatoryal kuşakta, yağmur ormanları bölgesinde yer alan göl, bölgede yaşayan halk için yaşamsal öneme sahiptir Beslenme, balıkçılık, su sağlanması ve atıklar bakımından göl kişiler için büyük önem arz eder

Tanzanya'daki göller


-->Victoria Gölü

Viktorya Gölü, Afrika'nın doğusunda Tanzanya, Uganda ve Kenya topraklarında bulunan Dünya'nın en büyük ikinci tatlı su gölüdür Afrika'nın en büyük gölüdür

Nil Nehrinin başlıca su kaynağını oluşturur Büyük bölümü Tanzanya ve Uganda'da kalır; küçük bir bölümü Kenya'ya taşar Toplam 68800 km²'lik bir alanı kaplar Dünya'daki tatlı su gölleri arasında Kuzey Amerika'daki Superior Gölü'nden sonra ikinci sırada yer alır Kenarları düzgün olmayan bir dörtgen biçimindedir; batı kesimi dışında kıyıları derin girintilerle örülüdür Kuzey-güney doğrultusunda uzunluğu 337 km'yi bulur; en geniş yeri ise 240 km'dir Suları, Batı ve Doğu Rift vadileri arasında uzanan büyük platonun ortasındaki sığ bir çukuru doldurur Göldeki 200'den fazla balık türünden ekonomik açıdan en önemlisi Tilapia'dır Gölün su toplama alanı 238900 km²'dir



Viktorya Gölü'nün haritası




Göl kıyıları birbirinden çok farklı özellikler gösterir Güneybatı kıyısının hemen gerisinde 90 metreye varan uçurumlar yükselir Bu uçurumlar batı kıyısında yerini Kagera Irmağının deltasını oluşturan, papirüs ve bölgeye özgü dikenli ağaçlarla kaplı bataklıklara bırakır Derin girintilerle oyulmuş kuzey kıyısı ise düz ve çıplaktır Kuzeydoğu kıyısında ortalama 25 km genişliğinde bir koy 64 km kadar Kenya içlerine sokulur

Uganda'nın Kampala ve Entebbe kentleri gölün kuzey kıyısında kuruludur Gölün güneydoğu köşesinde Speke, güneybatı köşesinde ise Emin Paşa körfezleri yer alır Göldeki sayısız adanın en büyüğü Speke körfezinin kuzeyindeki Ukerewe'dir Kuzeybatı köşesinde ise 62 adayla Sese Adaları yer alır

Gölü besleyen ırmakların en büyüğü ve en önemlisi olan Kagera 1° güney enleminin hemen kuzeyinde, batıdan göle dökülür Gölün batıdan aldığı öteki ırmaklardan yalnızca Kagera'nın kuzeyindeki Katonga önemli su taşır Gölün tek gideğeni ise kuzey kıyısındaki Viktorya Nili'dir

Nil'in kaynağını arayan Avrupalılardan İngiliz kaşif John Hanning Speke, 1858'de gölü gördü ve daha önce Araplarca Ukereve olarak bilinen göle İngiltere kraliçesinin onuruna Viktorya adını verdi Gölün ayrıntılı araştırmasını 1901'de Sir William Garstin gerçekleştirdi

Togo'daki göller


-->Togo Gölü

Togo Gölü, Batı Afrika'da Togo sınırları içinde yer alan bir lâgün gölüdür Atlas Okyanusu'ndan ince bir hat ile ayrılan göl çeşitli su sporları için oldukça elverişlidr Gölün kıyısındaki en önemli yerleşim merkezleri Agbodrafo ve Togoville'dir

Uganda'daki göller


-->Kyoga Gölü

Kyoga Gölü, Kioga olarak da yazılır, Uganda'nın orta kesiminde göl Victoria Gölünün kuzeyinde, Victoria Nili'nin orta çığırı üzerinde yer alır Sığ ve bataklık bir yapısı vardır Son derece girintili çıkıntılı olan kıyıları papirüslerle kaplıdır Şiddetli rüzgarların kökünden kopardığı papirüsler bazen nehrin tıkanmasına neden olur

Gölün, Namasagali ile Masindi limanları arasındaki bölümü, su hattı alçak teknelerle ulaşıma elverişlidir Uzunluğu 129 km'yi bulur Deniz yüzeyinden yüksekliği 1,033 m'dir Gölde kaydedilmiş yaşayan 50'ye yakın balık türü ve timsahlar hayvan varlığını oluşturular