Tanrıçalar Ve İnanç Sistemleri / Tanrıçalar Ve İnanç Sistemleri Hakkında

yani bir yazı dizisi tanrıçalar kültürlere göre işlenecek yunana tanrıçaları en sona bırakılacak sadece tanrıçalar değil azda olsa konu içinde dinlerden dualrdan ve değişik inançlardanda bahsedilecek çoğu kaybolmuş inaçlar olsada şuanın bir çok inancı geçmişin kaybolan bu iançlarında gizli



Shot at 2007-07-31




El-Lât


el-Lât yani Lât ("Tanrıça"), İslam öncesi Arabistan'daki bereket tanrıçası İslam öncesi dönemde Mekke'nin üç baş tanrıçasındandır Bu üç tanrıça Mekke'lilerin inancına göre Tanrı'nın kızlarıydı Petra'lı Nabatlılar tarafından da tapınılan Lat, Nabatlılarca Yunan Athena ve Roma'lı Minerva ile denk tutulmuştur Wellhausen'e göre, onlar Lat'ın Hubal'ın annesi olduğuna inanıyorlardı

Hişam bin el-Kalbi tarafından yazılmış Putlar Kitabı`na (Kitab el-Esnam) göre, İslam öncesi dönemde Araplar onun Kabe'de yaşadığına inanırlardı ve Kabe'de ona ait bir put bulunurdu


Shot at 2007-07-31
Bu ilahın ismi, İslam dışı ve dönemin insanlarının tapındıklarından olarak İslamın kutsal kitabı olan Kur'an'da geçer Necm Suresinde ismi bir diğer Arap mitolojisi figürü Uzza ile birlikte anılır:

"Siz de gördünüz değil mi Lat ve Uzza'yı?"

Bir sonraki ayette de bir diğer Arap mitolojisi figürü Menat'ın ismi anılır Sıklıkla üçü bir tür tanrıça üçlemesi meydana getirdikleri şekilde ilgili yazınlarda yer bulmuşlardır Bu üçlemenin başı konumundaki Lat'a, Arap mitolojisinde sıklıkla, her şeye gücü yeten baş bir tanrının, el-Lah'ın (veya bugünkü İslamî anlamının dışında Allah - "Tanrı"), kızı olarak tapınılmış olsa da, bazı bölgelerde baş tanrının bir tür eşi konumunda da tapınıldığı olmuştur Bununla birlikte genel kanı İslam öncesi Mekke'de, ayetlerde de ismi geçen, üç tanrıçanın "Allah'ın kızları" olarak anılmış olduğudur ki bu eylem Kur'an'da yerilerek yer bulur
--------------------

El-Manât
Manat veya Manah, Arap mitolojisinde bir tanrıça İslam öncesi Arabistan'da tapılan tanrıçalardandır, özellikle Mekke şehrinin üç baş tanrıçasındandı İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'da da geçer Putlar Kitabı`na (Kitab el-Esnam) göre İslam öncesi dönemde Araplar Manat'ın kader tanrıçası olduğuna ve üç baş tanrıçanın en yaşlısı olduğuna inanırlardı O dönemlerde bu üç baş tanrıçanın Tanrı'nın kızları olduğuna inanılıyordu Petra'daki Nabatlılar onu Manawat ismiyle anıyor, onu Greko-Romen tanrıça Nemesis ile denk tutuyor ve Hubal'ın karısı olduğuna inanıyorlardı

Putlar Kitabı`na göre, İslam öncesi dönemdeki Arap putlarından en eskisi Manat idi Ayrıca, eser Mekke'ye Manat adına yapılan bir tür hacdan da bahseder Yine aynı eserde sahabelerden Ali'nin Manat'ın putunu yok ettiği anlatılır
--------------------
El-Uzzâ

Uzza, İslam öncesi Arabistan'daki bereket tanrıçası İslam öncesi dönemde ve Mekke şehrinin üç baş tanrıçasından biriyidi O dönemlerde Uzza, Manat ve Lat "Tanrı'nın kızları" olarak anılıyorlardı İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'da da İslam öncesi tapınılan ilah-putlardan biri olarak adı geçmektedir (53:20)

Hubal gibi Uzza da, İslam öncesi Kureyşliler tarafından korunmak için çağrılırdı "624'te Uhud savaşında, Kureyşlilerin savaş narası 'Uzza'nın insanları, Hubal'ın insanları!' şeklindeydi" (Tavil 1993)

islam öncesi Arabistandaki ilahlara dair bilgi bulmak pek kolay olmadığı gibi bulunan bilgilerin güvenilirliği de tartışmalı olabilmektedir İlahların kökenleri ihtiyatlı bir biçimde araştırılmakta ve bazı öneriler getirilmektedir Nabatlıların, Petra'daki, Uzza'ya dair kitabelerinde Uzza'nın Venüs gezegeniyle ilişkilendirildiğine dair açıklamalar bulunmaktadır

Hişam bin el-Kelbi tarafından yazılmış Putlar Kitabı`na (Kitab el-Esnam) göre (NA Faris 1952, s 16-23); "Kureyşliler de dahil Arapların çocuklarına Abdul-Uzza ("Uzza'nın kulu/kölesi") ismi koyma adetleri vardı Daha da önemlisi Kureyşiler için Uzza en önemli puttu Onu ziyaret eder, hediyeler getirir ve kurban adayarak lütuf dilerlerdi"

Tapınılan üç tanrıçanın (Uzza, Manat ve Lat) gerçekten Tanrı'nın veya başka bir ilahın kızları olarak tapınılıp tapınılmadığı konusu belirsizdir Putlar Kitabı`na göre üç tanrıçanın da tapınımına farklı zamanlarda başlanmıştır, buna göre ilk dönemlerde kardeş bile sayılmıyor olabilirler İslami kaynaklar, İslam öncesi dönemde bu üç tanrıçaya Tanrı ile insanlar arasında ara buluculuk etmesi için tapınıldığını ileri sürmüştür Kur'an'da Tanrı ile insanların aralarına ara bulucu sokmamaları gerektiğine - İslam dininde buna gerek olmadığına dair ayetler bulunmaktadır Özellikle, Zümer suresinin 3 ayetinde geçen bir ifade tefsirciler tarafından böyle yorumlanmıştır Ayet şöyledir:

"İyi bil ki, halis din yalnız Allah'ındır O'ndan başka dostlar edinerek, 'Onlar bizi Allah'a yaklaştısınlar diye kulluk ediyoruz' derler Doğrusu Allah, ayrılığa düştükleri şeylerde hüküm verecektir" (Zümer suresi, 39/3)


Shot at 2007-07-31
Tefsirciler ayetin son kısmını, İslam öncesi dönemde bölgedeki insanların Allah veya tek yaratıcı Tanrı'ya inandıklarını ama melekleri veya bir tür ilahları, kendilerini Yaratıcı Tanrı'ya yaklaştırsınlar diye aracı kıldıklarını bu aracı ilahlara ve putlarına taptıkları şeklinde açıklamıştır (Seyyid Kutub, Fî Zilâl-il Kur'an, 8 cilt, Zümer Suresi, 3 ayet, s 567 - Dünya Yayıncılık, İstanbul, 1991 ve Mevdudi, Tefhimu'l Kur'an, 5 cilt, Zümer suresi, 3 ayet, s 93-95, İnsan Yayınları, İstanbul, 1991)

Her üç tanrıçanın Mekke'nin yakınında kendilerine adanmış farklı mabetleri vardı En önemli Arap Uzza mabedi, Kudayd'ın yanındaki Nakhlah diye anılan bir yerde idi, burası Mekke'nin doğusunda Taif'e doğruydu

Geç dönem putperest (pagan) Arap şiirinde Uzza güzelliğin simgesi olarak geçmekteydi Her ne kadar Uzza'nın Güney Arabistan'daki varlığı kısa denilebilecek bir zaman dilimi içinde yok olmuşsa da, kuzeyde Nabatlılarca Petra'da varlığını sürdürdü Nabatlılar başlarda Arap isimlerine sahip ilahlara sahipken, daha sonra bu özgün ilahları Hellenistik tanrı ve tanrıçalarla özdeşleştirmiştir Bunun sonucu olarak, Uzza da İsis ve Afrodit ile ilişkilendirlimiştir Petra'daki kazılarda İsis/Uzza'ya adanmış bir tapınak ortaya çıkarılmıştır Bu tapınak içinde bulunan bazı oymalardan esinlenerek Kanatlı Aslanların Tapınağı olarak anılmaktadır Uzza ismi Petra'daki kitabelerde kayıt edilmiştir

Putlar Kitabı'nda alıntılanan ve Zeyd ib-Amr ibn-Nufeyl tarafından yazıldığı geçen bir mısrada şöyle denmektedir:

Uzza ve onun iki kızına artık tapmam [[[Arapça]]: فلا العزى أدين ولا ابنتـيهـا]

Buna göre İslam öncesi dönemde Uzza'nın tapınılan iki kızı olduğu da düşünülebilir, fakat bu konuda daha fazla bir kaynak veya akanıt bulunmamaktadır

AzTek TaNrıÇalArı
Atlatonin
Atlatonin veya Atlatonan, Aztek mitolojisindeki bir ana tanrıçadır Aztek inanışına göre bu tanrıça aynı zamanda sahilin tanrıçasıdır

Tezcatlipoca ile çoğu kaynakta ilişkilendirilmiş, bazı mitlerde de Tezcatlipoca'nın eşlerinden biri olarak gösterilmiştir

Deniz kadar derin ve özgürdür çoğunlukla, kumsal kadar sıcak ve rahatlatıcı, fırtınalar kadar hırçın ve öfkeli ve bir liman kadar güvenli aztek tanrıçası ve baş tanrıça, dişiliği kadar hayatın var oluşununda bir parçası


Shot at 2007-08-13



AzTeK Dİnİ




Aztek dini, birçok Orta Amerika kültüründen değişik unsurları özümsemiş, çeşitli inanç sistemlerinden karşıt öğeleri bir araya getirmişti Önceki halkların birçok kozmolojik inancını paylaşan bu din, özellikle evrenin bir dizi yaradılışın sonuncusu olduğu ve 13 gök katı ile 9 yeraltı dünyası arasında bulunduğu yolundaki Maya inancını benimsemişti Azteklerin başlıca tanrıları, Savaş ve Güneş Tanrısı Huitzilopochtli, Yağmur Tannsı Tlaloc ve yarı tanrı-yarı kahraman Tüylü Yılan Quetzalcoatl idi Insan kurban etme töreninde, kurbanın yüreği Güneş Tanrısı’na sunulurdu Kan akıtma töreni de yaygındı Dinle yakından ilişkili Aztek Takvimi, rahiplerin uğraşı olan kapsamlı bir ayinler ve törenler döngüsünün temeliydi Orta Amerika’nın büyük bölümünde kullanılan bu takvim, 365 günlük (20’şer günlük 18 ay, artı 5 uğursuz gün) bir güneş takvimi ile 260 günlük (20’şer günlük 13 devre) bir dinsel yıldan oluşuyordu Birbirine koşut giden bu iki yıl döngüsü, 52 yıllık daha büyük bir döngünün parçasıydı Yöreye 1519’da gelen Ispanyol kaşifler bu uygarlığın gelişmesine son verdiğinde Aztek Imparatorluğu’nun genişlemesi ve toplumsal evrimi henüz durmuş değildi Son Imparator Il Montezuma (hd 1502-20), Hernan Cortas tarafından tutsak, alındı ve hapiste öldü Imparatorluk, üstün silahlarla donanmış Avrupalılarca hızla fethedildi


Shot at 2007-08-13

Azteklerin Batı dünyasında Codic olarak bilinen ve geyik derisi ya da sabırotu liflerinden yapılmış kağıtlara yazılmış kutsal metinleri ve elişleri, tapınaklarda korunurdu Yazıcılar, ideogram, resimyazı ve fonetik imgelerin karışımı bir teknik kullanırlardı Dinsel tören takvimi, kehanetler, törenler ve tanrılar ile evrene ilişkin yorumlar da yazıcıların ilgi alanına girerdi Ülkenin fethedilmesinden sonra bu metinlerin çoğunun yok edilmesine karşın, Codex Borbonicus, Codex Borgtav, Codex Fejervary-Mayer ve Codex Cospuno gibi bazı örnekler günümüze ulaşabilmiştir Bu el yazması metinlerin anlaşılması çok güçtür ve pek azı gerçekten Azteklere aittir

Arkeolojik kalıntılar arasında tanrı heykelleri, dinsel içerikli taş alçak kabartmalar, duvar resimleri, kilden yapılmış insan heykelleri ve vazolar ile taş ve ahşap maskeler bulunur Aztek sanatı temelde simgesel olduğu için bu kalıntılar yardımıyla önemli bilgiler elde edilebilir


Shot at 2007-08-13




Aztekler’den Dua Örnekleri



Ölmek İçin Güzel Bir Gün(Ayinde Okunan Dua)

Onaltı gündür at sırtında general

atlar susamış ve yorgun
hain şefin!! izini sürmekte
onun gelişini takdir etti!
askerler tepelerin gerisinde saklanmıştı
kampın etrafı sarılmıştı

bir atlı surdu atini reise doğru
onlar koyu almak ve yağma etmek icin gelmişlerdi

"kollarınızı aşağı indirin"
"mızraklarınızı aşağı indirin"
Reisin gözlerinde hüzün vardı
Fakat gözlerinde korku görünmüyordu

"Ölmek için güzel bir gün"

Gözlerinizi kurulayın çocuklarım ağlamayın
"Ölmek için güzel bir gün"

O konuşmuştu beyaz adam gelmeden çok önce,
Onların silahları ve wiskisi hakkında
Halkını uyarmıştı
Onlar tarihlerini yazmadan önce
General inanmadı onun sözlerine
ne de yüzüne
Fakat O biliyordu daha çok insan öleceğini
sonrada bu kara lekenin yaşanacağını
Bu kanun nasıl yıkılır
Ne yanlış yaptım ben?
ki beni gömmek öldürmek istiyorsun
bu kan izleri üzerinde

Biz topraklarımız, toraklarımız bizim için endişeli
Ve bu yol daima olmalı
Asla daha fazlasını sorma asla
Ve şimdi şöyle bana son sözünü
Silahlarımı aşağıya indirdim
Başımı eğdim
Simdi istersen beni atabilirsin bu yerden
Gidecek bir yeri olmadan
Ve insanlarına dönüp yaşlı gözlerini kurulamalarını söyledi
bizler huzurlu ve rahatız
ve sesi gökyüzünde yankılandı




Kutsal Ruh'a Dua


" Ulu Tanrı , rüzgarın içinde duyduğum ses kimin sesi,bütün dünyaya hayat veren kimin nefesi -duy beni- Senden önce geldim Senin çocuklarından biriyimben küçük ve güçsüzüm , senin gücüne ve bilgeline ihtiyacım var Güzellikler içinde yürüyelim ve gözlerim hep farkına varabilsin kırmızı ve mor gün batımının Ellerim saygı göstersin senin yaptığı ve yarattıklarına,kullaklarım açıkca duyabildin sesini beni öyle bilge yap ki ben benim insanlarıma öğrettiklerini anlayabileyim ve kayalara ve yapraklarına arasına gizlediğin derslerini anlayabileyim En büyük düşmanım olan kendimle savaşıp kendi içimdeki gücü bulabileyim ve hazır olayım sana gelirken;Temiz ellere ve saf gözlere , öyle ki yasam batan bir günbatımı gibi solmaya başladığında ruhum sana saf ve lekesiz gelebilsin"

Gleti Afrika'daki Dahomey krallığında tapılan bir ay tanrıçasıydı Bölgesel anlamda bugünkü Benin'de yer almaktaydı




Dahomey mitolojisinde, tüm yıldızların annesidir Kocasının gölgesi yüzüne düştüğünde ise, tutulma olduğuna inanılırdı


Benin
Benin Cumhuriyeti, bir Batı Afrika ülkesidir, eski adı Dahomey'dir Togo, Nijerya, Burkina Faso ve Nijer komşularıdır 17yüzyılda Batı Afrika'nın bu bölgesine, bir oba tarafından yönetilen, Benin topraklarından daha büyük bir alana sahip olan Dahomey krallığı hümkediyordu Bu krallık zengindi ve buraya gelen Avrupalılarla (başta Portekizli ve Hollandalılar) köle ticareti ilişkileri kurdu Batı Afrika'nın bu kıyı bölgesi bu nedenle "Köle Sahili" olarak bilinmeye başladı Dahomey, 19yüzyılda Fransız Batı Afrika kolonisi haline geldi 1960'ta Dahomey Cumhuriyeti olarak tam bağımsızlığını elde etti Ülkenin adı 1975'te Benin olarak değiştirildi

Etrüsk mitolojisi

Alpan veya Apanu, Etrüsk mitolojisinde bir tanrıça Aşk tanrıçası olan Alpan, bir Lasadır Ayrıca yer altı tanrılarındandır Büyük ihtimalle Yunan tanrıça Persephone ile denktir Sanat genellikle çıplak veya yarı çıplak şekilde kanatlı olarak tasvir edilmiştir
lasa tanrıların oturduğu yer anlamına gelmektedir





Menerv



Menerva, Menrva veya Menarva, Etrüsk mitolojisindeki hikmet, akıl, savaş, sanat, okul ve ticaret tanrıçası Tinia ve Uni ile birlikte diğer tanrılara hükmettiği düşünülebilecek bir üçleme oluşturmaktaydı Yunan Athena ve Romalı Minerva ile denktir Athena'nın doğum mitini paylaşmaktadır







Nortia

Nortia, Etrüsk mitolojisinde kader ve şansın tanrıçasıdır
Etrüsk mitolojisi veya Etrüsk dini, Etrüsklerin mitolojik yazın ve inançları ile birlikte yaptıkları dini adet ve uygulamaların bütünüdür

Etrüskler Kuzey İtalya'dan gelen, zaman içinde Roma'ya entegre olmuş, kökeni bilinmeyen bir milletir Birçok Etrüsk mitolojisi öğesi, tanrı ve tanrıçası Roma panteonuna girmiştir Bunların bir kısmı doğrudan girerken, bir kısmı zaten var olan ve benzer özellikler taşıyan öğelere etki ederek, bir tür sentez sonucu girmiştir

Etrüsklerden geriye çok fazla yazın kalmamış, Etrüsk dili dahi bugün tam olarak anlaşılamamıştır Ayrıca Romalı yazarların Etrüsklere, dillerine ve dinlere dair kaleme aldığı yazınlar da bugüne ulaşamamıştır Tüm bu sebepler nedeniyle haklarında çok az şey bilinen Etrüsklerin dini ve mitolojik inanç, yaşayış ve yapılanmaları hakkında çok daha az şey bilinmektedir

Arkeolojik bulgular da sınırlıdır Örneğin bugüne ulaşmış mezar kitabelerinde genelde ölen kişinin ismi geçerken, tapınaklara sunulan adak plakalarında sadece adağın yapıldığı tanrı veya tanrıçanın ismi geçer Bu tip bilgiler de Etrüsk mitolojisine dair ancak yüzeysel bir idrakın gelişebilmesine olanak tanımıştır Zaten Etrüsk dilinin tamamen anlaşılamamış olması, ele geçecek bulguların da en etkili şekilde kullanılmalarını kısıtlamaktadır

Bununla birlikte bugüne ulaşan büyük oranda ikonografik materyal bulunmaktadır Vaso süslemeleri, anıtlar, heykeller, taşlar, rölyefler ve kabartmalardaki ikonografi bize Etrüsk mitolojisi hakkında bilgi sunabilirHer ne kadar bu ikonografi yoğun bir Helenistik etki altında kalsa ve Yunan mitolojisinden tasvirler içerse de, Etrüsk mitolojisi ile Yunan mitolojisi arasında kurulan bağlar Etrüsk mitolojisini, en azın karşılaştırmalı bir şekilde, anlamaya yardımcı olur niteliktedir Örneğin Etrüsk mitolojisindeki tanrıların Yunan mitolojisindeki denkleri ve bazı daha yerel tanrıların Yunan mitolojisindeki benzerleri bu ikonografilerden anlaşılabilir Bu da en azından mitolojik yapılanma ve anlayışa dair önemli ipuçları
]