![]() |
Osmanlı Bankası Müzesi | Bank-İ Osmanî-İ Şahane |
![]() |
![]() |
#1 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() Osmanlı Bankası Müzesi | Bank-İ Osmanî-İ ŞahaneOsmanlı Bankası Müzesi | Bank-ı Osmanî-i Şahane ![]() Osmanlı Bankası Müzesi Osmanlı Bankası'nın Bankalar Caddesi'ndeki eski genel müdürlük binasında kurulan Osmanlı Bankası Müzesi, Garanti Bankası'nın çatısı altında faaliyet gösteren Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi'nin bünyesinde yer alıyor ![]() ![]() ![]() ![]() Müzede sergilenen obje ve belgeler, bankanın merkezi rol oynadığı geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerinin az bilinen dünyasının kapılarını aralıyor ![]() ![]() ![]() Müzenin ana sergileme alanının ortasında bulunan dört kasa dairesi, belirli tipteki belgeleri ayrıntılı şekilde sergilemek için kullanılıyor ![]() ![]() ![]() Adını dönemin 20 kuruşluk sikkelerinden alan Mecidiye Kasası'nda, Osmanlı Bankası'nın en önemli işlevleri arasında yer alan kağıt para ihracı ve Osmanlı para sistemi hakkında bilgi veren belgeler tanıtılıyor ![]() ![]() ![]() Müze güzergâhının bitiminde yer alan bilgisayar ekranları, ziyaretçilerin, bankanın tarihini oluşturan belgelere daha yakından ve interaktif şekilde erişmesini sağlıyor ![]() ![]() ![]() Müzede sergilenen malzemenin esasını, faaliyette bulunduğu döneme ait belge ve bilgilerle devlet arşivlerine alternatif teşkil eden Osmanlı Bankası arşivleri oluşturuyor ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Müze Binası Osmanlı Bankası Karaköy Binası 27 Mayıs 1892'de hizmete açılan Osmanlı Bankası Binası, 1863 yılında kurulan Bank-ı Osmanî-i Şahane'nin, 1880'lerde başlayan yeniden yapılanma ve piyasaya açılma politikasının simgesel bir ifadesiydi ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Yeni Binanın Onayı Alınıyor Osmanlı Bankası'nın giderek güç kazanmasıyla birlikte, yeni Genel Müdür Sir Edgar Vincent'ın hayali bankanın ihtişamına yakışır bir yeni binanın inşasıydı ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Dostlardan aldığın her şey kaderin dışında kalır;Ancak vermiş oldukların her zaman için servetin olacaktır ![]() Martialis,Epigrammata,V,42 ![]() "Bank-ı Osmanı-i Şahane"de Doğu ve Batının İzleri Mimar Alexandre Vallaury tarafından inşa edilen bina, 3 Eylül 1890 tarihli plana gore, bodrum katında mahzen, depo ve ahırlar; zeminin altındaki katta, Londra'da dönemin en ünlü kasa imalatçısı Samuel Chatwood'a sipariş edilen ve adını dönemin 20 kuruşluk sikkelerinden alan mecidiye kasası ile yemekhane; zemin katında şube mekanı; birinci katta Genel Müdürün özel ve makam odalarının yanı sıra, sekreter ve tercümanların büroları; ikinci katta muhasebe şefi ve servisi, Hükümet Nazırı ve müfettişlik odaları; tavan arasında ise iaşe dairesi, arşiv servisi ve hizmetli odalarından oluşmaktaydı ![]() 27 Mayıs 1892 yılında törenle hizmete girmesi ve bir kaç gün sonra da bankanın Saint Pierre (Sen Piyer) handaki 13 ton ağırlığındaki 1,5 milyon liralık altın rezervi yeni mekana taşınması haberleri dönemin yerli ve yabancı basınında yer alır ![]() Galata'nın siluetinde önemli bir yer tutan binanın en ilginç yanı, ön ve arka cephelerinde görülen tarz farklılığıdır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Para Kazanan Allah'ın Sevgili Kuludur ![]() "Bank-ı Osmanı-i Şahane" Yaşıyor 100 yılı aşkın bir süreyi geride bırakan bina, 2000 yılından itibaren Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi'ni ağırlamaya başladı ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Karaköy'deki Genel Müdürlük Binası (1950-60 arası) Osmanlı Bankası Tarihçesi Bank-ı Osmanî-i Şahane, uzun yıllar Osmanlı İmparatorluğu'nun resmi bankası ve hazinedarı olarak görev yaptı ![]() ![]() ![]() ![]() Bank-ı Osmanî-i Şahane'nin kuruluşu, 4 Şubat 1863 günü imzalanan bir sözleşmeyle gerçekleştirildi ![]() ![]() ![]() ![]() Menkul Değerler, 1893 Para sisteminin sağlıklı hale getirilmesi ve Bank-ı Osmanî-i Şahane'nin kurulması, Tanzimat'ın maliye alanındaki icraatlarının başında yer alıyordu ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Ankara Şubesi Eski Binası Osmanlı İmparatorluğu'nun mali krize girmesi sonucunda, Banka, bu duruma çare olarak görülen Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin 1881'deki kuruluşunda aktif rol aldı ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Ankara Şubesi Personeli, 1895 Dünya Savaşı, Bankanın faaliyetlerini oldukça etkiledi ![]() ![]() ![]() ![]() 1895 Ankara Şubesi, 1950'lerde Bank-ı Osmanî-i Şahane, savaştan sonra 10 Mart 1924 tarihinde imzalanan bir sözleşmeyle para basma imtiyazını Türkiye Cumhuriyeti'ne devrettiyse de, Merkez Bankası'nın kuruluşuna kadar hazine işlemlerini sürdürmeye ve Devlet Bankası statüsünü korumaya devam etti ![]() ![]() ![]() ![]() İzmir Şubesi(Cumhuriyet Dönemi) 1914 yılında, 37'si Anadolu'da, 11'i Suriye ve Filistin'de, 5'i Mısır'da, 3'ü İstanbul'da, 5'i Trakya'da, 6'sı Makedonya'da ve diğerleri Kıbrıs, Mezopotamya, Arabistan ve Arnavutluk'ta olmak üzere 80'i aşkın şubesi bulunan Osmanlı Bankası; gerek savaş boyunca, gerekse hemen sonrasında şubelerinin çoğunu kapatmak zorunda kaldı ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Osmanlı Bankası Şubelerinin Kronolojik Listesi[*]1856 Londra, İstanbul, İzmir, Kalas (kap ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Osmanlı Bankası Müzesi | Bank-İ Osmanî-İ Şahane |
![]() |
![]() |
#2 |
Prof. Dr. Sinsi
|
![]() Osmanlı Bankası Müzesi | Bank-İ Osmanî-İ ŞahaneArşivden Belgeler ![]() Adnan Dosyası Anadolu-Bağdat Demiryolları Şirketi'nde Bir Dolandırıcılık Hikayesi 1926-1938 Bağdat Demiryolu tarihini ana hatlarıyla aktaran arşiv belgeleri arasında, olayların seyrini değiştiren büyük devletlerin aralarındaki güç ilişkilerine odaklanmışken, Adnan Dosyası, bizi XIX ![]() ![]() Adnan, 1926 yılında, Anadolu-Bağdat Demiryolları Şirketi'nin muhasebe bölümüne memur olarak girer ve görevine henüz yeni başlamışken bir dolandırıcılık işine karışır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Adnan Olayını Soruşturan Osmanlı Bankası'na, Anadolu-Bağdat Demiryolu Şirketi'nin 25 ![]() ![]() Söz konusu meblağı dolandırırken gösterdiği ustalık her iki kurumu da şaşırtır ![]() ![]() ![]() ![]() Osmanlı Bankası ile Demiryolu şirketi arasındaki müzakereler sürerken, Türk hükümetinin talebi üzerine, Ocak 1927'de Adnan, Bulgar polisi tarafından Sofya'da yakalanır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Adnan Olayını Soruşturan Osmanlı Bankası'na, Anadolu-Bağdat Demiryolu Şirketi'nin 25 ![]() ![]() Nisan 1928'de İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, Adnan'ı 18 ay hapis cezasına mahkum eder ve sahte bir belge karşılığında dolandırdığı meblağı da tazmin etmekle yükümlü tutar ![]() ![]() ![]() ![]() 1930 yılında Osmanlı Bankası'nın başvurusu üzerine, İcra Dairesi, mal beyanında bulunması için Adnan'a bir tebligat gönderir ![]() ![]() ![]() ![]() Adnan Dosyası'nı Takip Eden Avukat Refet Tamerler'in 25 ![]() ![]() Hukuk Müşavirliği'ne Gönderdiği Bilgilendirme Yazısı Nisan 1930'da Osmanlı Bankası Daire-i Emanet'e bırakılan meblağı tahsil etmek üzere İstanbul Savcılığı'na başvurur ![]() ![]() Mart 1930'da, T ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Wagons-Lits Şirketi'nin Mehmed Adnan İle İlgili 18 ![]() ![]() Mart 1937'de, yeni bir polis soruşturması sayesinde, Adnan'ın izi sonunda bulunur ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Temmuz 1937'de, Osmanlı Bankası, Adnan davasıyla ilgili Yargıtay kararının bir kopyasını elde etmeyi başarır ve haciz işlemlerini başlatmak üzere girişimde bulunur ![]() ![]() T ![]() ![]() Umumi İdaresi'nin 12£'i Osmanlı Bankası'na İadesinin Yazısı 21 ![]() ![]() Ocak 1938'de, Adnan, İstanbul'a doğru yola çıkarak Zonguldak'tan ayrılır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Yirminci Yüzyıl Başında Osmanlı Bankası Selanik Şubesi 1864 yılında hizmete açılan Osmanlı Bankası Selanik Şubesi'nin binası 29 Nisan 1903 akşamı saat sekizde kenti sarsan bir patlamanın ardından yerle bir olur, binanın çevresindeki bir çok bina hasar görmüştür ![]() ![]() ![]() ![]() Tanzimat'ın başlangıç yıllarından Yunan egemenliğine girdiği 1912'ye, özellikle, yenilikçi padişahların kentsel politikalarının etkilerinin görülmeye başladığı 1860 yıllarının sonlarında Selanik'in tarihinde, geleneksel Doğu kentinin yerini modern bir kente bırakması anlamında yeni bir dönem başlamıştır ![]() ![]() ![]() ![]() Bombalama Olayını Bildiren Yazışma Nüfusunu başta Museviler olmak üzere Ortodoks Rumlar, Müslüman Türkler, dönmeler, Sırplar, Bulgarlar, Ermeniler, Arnavutlar, Ulahlar, Frenkler oluşturmaktadır ![]() ![]() ![]() ![]() 1903 yılının Nisan ayında Bulgar komitacıların, Avrupa devletlerinin ilgisini çekerek Selanik'e müdahale etmelerini sağlamak amacıyla yaptıkları saldırılarda artış olur ![]() ![]() 15 Nisan'da Selanik Limanı'na demirli Fransız gemisi Guadalquivir'e bomba konur ![]() ![]() ![]() ![]() Selanik'e Giden Genel Müfettiş Mösyö Cartali ve Selanik Şubesi Eski Müdürü Mösyö Sadoch'tan Paris Komitesine Gönderilen Yazışma Osmanlı Bankası binasına yapılan saldırıya ilişkin 30 Nisan 1903 tarihli arşiv kayıtlarında üç arabayla gelen Bulgar isyancıların şubenin çevresini sardıkları, nöbetçileri öldürüp binaya girdikleri ve gazı kestikleri, ardından gaz musluklarını açıp bomba atmalarıyla yangın çıktığı bildirilmektedir ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Olayın ardından bir gün arayla, 1 Mayıs cuma sabahı şube hizmetleri banka binasının bahçesinde sürdürülür ![]() ![]() ![]() ![]() İdare Meclisinin 16-22 Mayıs 1903 Tarihli Haftalık Toplantı Raporunda Banka Tarafından Personele Zarar Ödentisi Yapılması ve Yardımda Bulunan Kişilerin Ödüllendirilmesi Konulu Tutanak 2 Mayıs tarihli telgrafta hesapların çıkarılması için gerekli kayıt ve belgelerin kurtarılmış olduğu bildirilir ![]() ![]() ![]() ![]() Mayıs tarihli bir yazışmada saldırı daha ayrıntılı olarak anlatılmaktadır: Birkaç ay önce, planlanan saldırı uyarınca bankanın karşı sırasında bir bakkal dükkanı açan bir Bulgar, bir kaç kişinin daha yardımıyla gizlice yeraltından banka binasına bir tünel kazmaya girişir ve bankanın altına bomba yerleştirirler ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Paris Komitesinden Gelen 8 Mayıs 1903 Tarihli Yazışma Vali, yetkili kişiler banka için uygun ve güvenli bir yer ararlarken, dönemin en zengin Selaniklisi Saul Modiano nazik ve kendiliğinden bir davranışla, kendisine ait büyük sitede bürolarının bir kısmını bankanın kullanımına sunar ![]() ![]() Şube müdürü Mösyö Letayf olay sırasında ve hemen sonrasında yardımda bulunan herkesin ödüllendirilmesini talep etmektedir ![]() Uğradıkları maddi kayıplar için şube personeli, koruma yapan askerler, yardımlarını esirgemeyen rahibeler, yangının söndürülmesinde çalışanlar ödüllendirilir ![]() ![]() ![]() Bank-ı Osmanî-i Şahane'nin Şubelerinin Bulunduğu Şehirler Hakkında: Selanik Ön cephesi hariç tamamen yıkılan Osmanlı Bankası binası Selanik'in başlıca mimarlarından İtalyan Vitaliano Poselli (1838-1918) tarafından yeniden yapılarak 20 Haziran 1904'te hizmete açılmıştır ![]() ![]() Osmanlı Bankası binası 1902-3 yıllarında banka binalarının neredeyse tümünün bulunduğu, iş kesimine dönüşmekte olan Frenk mahallesinde yer almaktadır ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
![]() |
|