Berlin Antlaşması | Berlin Kongresi (13 Temmuz 1878)

Berlin Antlaşması



(Yağlı boya tablo Ressam Anton von Werner tarafından 1818 yılında yapılmış Berlin’de Belediye Binasında asılı)



Berlin Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu, Çarlık Rusyası, İngiltere, Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, İtalya ve Fransa arasında 13 Temmuz 1878'de Berlin'de imzalanan barış antlaşmasıdır Kongrede alınan kararlar, İngilere ve Avusturya-macaristan çıkarları dikkate alınarak imzalanmıştır

Antlaşmanın Sebepleri ve Şekli

93 Harbi'nin ardından Osmanlı ile Rusya arasında, 3 Mart 1878 tarihinde Ayastefanos Antlaşması imzalanmıştı Bu antlaşmanın şartları Osmanlı Devleti açısından son derece ağır olmaktaydı ve Rusya'yı da Balkanlar'da tek güç haline getiriyordu Nitekim bu durum Avrupa'nın diğer büyük devletlerini rahatsız etmekteydi

Aynı dönemde Sultan II Abdülhamid Han, İngiltere'yi Rusya'ya karşı kışkırtmaktaydı Osmanlı Devleti savaşta yenilmiş ve antlaşmak zorunda kalmıştı ancak yapılan antlaşma devletin çöküşünü getirebilecek ağırlıktaydı II Abdülhamid 'de çareyi Avrupa devletlerini Rusya'ya karşı kullanarak durumu hafifletmekte aramaktaydı Sonuçta İngiltere, Rusya'nın, Orta Doğudaki İngiliz menfaatlerini tehdit edeceğine, ılık sulara inip kendisiyle rekabete başlayacağına inanmıştı Diğer Avrupa devletleri ile Rusya üzerinde kurduğu yoğun baskı sonucunda Rusya, antlaşmanın yeniden gözden geçirilmesine razı oldu 13 Haziran 1878'de Almanya İmparatorluk Şansölyesi Prens Bismark'ın başkanlığında Berlin'de, Osmanlı, Rusya, İngiltere, Almanya, Fransa, Avusturya-Macaristan ve İtalya'nın katılımıyla bir kongre toplandı Osmanlı Devleti'ni temsilen Hariciye Nazırı Karatodori Paşa, Müşir Mehmet Ali Paşa ve Berlin büyük elçisi Sadullah Bey (Paşa) gönderilmiş, diğer devletleri de başbakanlar ve dış işleri bakanları temsil etmekteydi


Berlin Kongresi sonrası yeni sınırlar




Antlaşmanın başlıca sonuçları şöyle gruplandırılabilir:

Toprak KayıplarıOsmanlı Devleti kendisine tabi olan Sırbistan, Bulgaristan, Romanya ve Karadağ'ın kendi başlarına birer prenslik olmalarını kabul etmiştir Doğu Rumeli vilayeti kurulmuş ve Osmanlı Devleti'ne bağlı ancak çeşitli imtiyazlara sahip olmuşlardır Toprak paylaşımı ise aşağıdaki gibidir;

• Bosna-Hersek imtiyazlı vilayet haline gelmiştir

• Kıbrıs Sancağı İngiltere'ye kiralandı

• Niş Sancağı Sırbistan'a bırakıldı

• Teselya Sancağı Yunanistan'a(1881) bırakıldı

• Kars, Batum, Artvin ve Ardahan sancakları Rusya'ya bırakıldı

• Dobruca Sancağı Romanya'ya bırakıldı

• Bunların dışında birkaç kaza Karadağ'a bırakıldı

• Van'ın doğusundaki Kotur yöresi İran'a verildi

Ayrıca kongre döneminde Fransa'nın yaptığı kulis çalışmaları sonucunda, antlaşma maddelerinde olmadığı halde 3 yıl sonra Tunus Prensliği Fransızlarca işgal edilmiş ve gerekçe olarak Berlin Antlaşması gösterilmiştir Berlin antlaşması'ndan sonra İngiltere, Fransa ve Rusya Osmanlılara baskı altına alma politikasına devam etti





Kazançlar

Girit, Doğu Beyazıt ve Eleşkirt Osmanlı Devleti'ne bırakıldı
Azınlıklar konusu

Osmanlı Devleti, Vilayat-ı Sitte denilen Doğu Anadolu'da ki illerde Ermeniler lehine ıslahat yapacaktıAncak yasalar gereği Ermenierin nüfusları yetmediği için ayrı bir beylik kuramadıarBenzer ıslahatlar Makedonya vilayetinde de gerçekleştirilecekti

(Bu iki madde hiçbir zaman uygulanmamıştır II Abdülhamid, büyük devletlerin çekişmelerinden faydalanarak bu maddelerin uygulanmasını asla tatbik etmemiştir)


Bu antlaşma incelendiğinde;

• Berlin Antlaşması, Karlofça Antlaşması'nın ardında Balkanlar'daki Osmanlı varlığının yok edilmesi yolundaki ikinci büyük adımdır ancak Ayastefanos Antlaşması'nın aksine Osmanlı'nın 35 yıl daha Balkanlar'da kalmasını sağlamıştır

• Rusya, Ayastefanos ile elde ettiği birçok haktan mahrum olmuştur Özellikle Balkanlar konusunda düşkırıklığına uğramıştır

• Antlaşmadan en çok faydalananlar yeni kurulan prenslikler ve İngiltere olmuştur

• Tuna Nehri üzerindeki Adakale'nin ismi Berlin Antlaşması'nda geçmediği için bu ada Osmanlı yönetiminde kaldı

Adakale Ayrıntılı Konu İçin | Tıklayınız

• Antlaşma, Osmanlı Devleti tarafından terkedilen topraklarda kalan İslam nüfusunun haklarına halel getirilmesine karşı etkili bir yaptırım öngörmediği için, 93 Harbi ile başlamış bulunan göç dalgası düzenli olarak devam etti

• Antlaşma, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün güvence altına alındığı Paris Antlaşması anlayışının terkedildiğini açık bir şekilde gösterdi Antlaşmada görülen toprak kayıpları Antlaşmadan sonra da devam etti: 1881'de Fransa Tunus'u, 1882'de İngiltere Mısır ve Sudan'ı, 1885'te Bulgaristan Doğu Rumeli'yi, aynı yıl İtalya da Habeş Eyaleti'ni işgal etti

Antlaşmada hazır bulunan temsilciler


Alman İmparatorluğu

• Prens Otto von Bismarck, Şansölye
• Prens Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst, Diplomat (Paris Konsolosu)
• Bernhard Ernst von Bülow, Diplomat (Dışişleri Bakanlığı Sekreteri)

Fransa

• William Henry Waddington, Dışişleri Bakanı
• Graf Charles Raymond de Saint-Vallier, Berlin Elçisi
• Paul L Desprey (Orta Elçi)

İngiltere

• Benjamin Disraeli (Earl of Beaconsfield), Başbakan
• Robert Cecil (Marquess of Salisbury), Dışişleri Bakanı
• Lord Odo Russell, Berlin Elçisi

İtalya

• Kont Lodovico Corti, Dışişleri Bakanı
• Marquis Eduardo de Launay, Berlin Elçisi

Osmanlı İmparatorluğu

• Alexander Caratheodori
• Sadullah Bey, Berlin Elçisi
• Mehmed Ali Pascha, Mareşal

Avusturya - Macaristan

• Kont Gyula Andrássy, Dışişleri Bakanı
• Graf Aloys Károlyi, Berlin Elçisi
• Baron Heinrich Karl von Haymerle, Roma Elçisi

Rus İmparatorluğu

• Prens Alexander Michailowitsch Gortschakow, Dışişleri Bakanı
• Kont Pjotr Schuwalow, Diplomat (Londra Büyükelcisi)
• Baron d'Oubril, Berlin Rus Elçisi

Romanya

• Ion C Brătianu, Başbakan
• Mihail Kogălniceanu, Dışişleri Bakanı

Sırbistan

• Jovan Ristić

Yunanistan

• Theodoros Deligiannis

Berlin Kongresi bitişinde Sultan Abdulhamid tarafından imzalanan onay belgesi (1878)