Ebru Sanatı - Su Nakış Tutmaz Diyen Beri Gelsin

Mevlana Celaleddin-i Rumi




Sabır sanatı o ! Önce sabredecek ustası, sonra dökecek, kusacak, duygularını, renklerini, suyun uzerine

Ebru sanatının tam olarak nerede ve ne zaman ortaya çıktığı bilinmemekle birlikte, doğu ülkelerine ait bir sanat dalı olduğu düşünülüyor Beşiği bazı kaynaklara gore Hindistan, bazı kaynaklara göre Türkistan/Buhara

Batı'da 17 yuzyılda "Türk Kağıdı " ismiyle anılmış Şu andakı adı "Marbling"

Orta Asya dillerinden Çağatayca'da "hare gibi damarli" anlamina gelen, "Ebre" kelimesi, ebru sanatinin ilk bilinen adlarindan biriymis

Acemler, İpek yoluyla bu sanatı tanıdıklarında ona "Abru"( Su Yüzü) veya "Ebri" (Bulutumsu, bulut gibi) gibi isimler vermişler

Acem'ler yoluyla da Osmanlı'ya geçmiş İyi ki de geçmiş Iyi ki de kültür, etkileşimmiş

Bir ebrunun yapılma tarihini belirlemek için, en önemli unsur ebrunun uzerine atılan tarihmiş Tek kesin delil bu tarih olarak kabul edilirmiş

En eski ebrular, Arifi'nin 1539 tarihli, "Guy-i Cevgan" isimli eserinde görülmüş









Geçmişteki ilk ustalar;


Şebek Mehmet Efendi

Hatip Mehmet Efendi

Şeyh Sadık Efendi

Mehmet Salih Efendi

Hazerfen Şeyh İbrahim Edhem Efendi

Hattat Sami Efendi

MNecmettin Okyay

Bekir Efendi

Sami Okyay

Sacid Okyay

Mustafa E Düzgünman

Hikmet Barutçugil




1948'de cekilmis bu fotografta, Ebru tekkesinin mudavimleri havuzbasinda

Uzanalım bakalım, ustalar nasıl usulca dokunuyor suya! Nasıl anlatıyorlar dertlerini, özlemlerini, umutlarını


Usta önce, basit bir baklava tepsisi görünümündeki çalışma aracına, 2 litre su dökermiş, ardından bu suyun içine, iki çorba kasığı kadar "Kitre" atarmış

Kitre, baharatçılarda bulunabilen bir bitkinin öz sıvısıymış Su, bu maddeyle birlikte 3-4 gün bekletilerek, kitrenin su içinde şişmesi sağlanırmış Kitre sisince el ile yoğrularak suya iyice yedirilirmiş

Makbul kıvama, yani yaklaşık boza kıvamına gelince, su çalışmak için hazır olurmuş Sonra bir tülbent yardımıyla bu su süzülür, elde edilen su köpürtmemeye çalışılarak tekneye tekrar dökülürmüş




Ebru sanatında kullanılan su ne kadar önemliyse, kullanılan boyalar da o derece önemliymiş

Değişik renklerdeki boyalar, iki yüzey (örn;cam, seramik, krom vb) arasında hafiften su ilave edilerek iyice ezilirmiş

Sonra bu hafif sulu boyaya, "sığır Ödü" ilave edilerek, 15 gün veya 1 ay bekletilirmiş Bekletilme suresi boyanın, od asidi ile iyice pişmesine sebep oluyormuş

Bekleme suresi bitince, elde edilen karışım sulandırılarak kullanıma hazır hale getirilirmiş Suya damlatılan boyalar, bir metal çubukla veya fırça ucuyla, yapılmak istenen desene göre şekillendirilirmiş








Şekillendirme bittikten sonra, üstüne kâğıt kapatılarak, suya yapılan reisimin kağıdın üzerine çıkması sağlanırmış Kağıt daha sonra, temiz ve rüzgarsız bir ortamda kurutulurmuş
















Ancak unutmamak gerekirmiş ki; Bir ebru, bir kez yapılabilirmiş

Diğer sanat dallarında olduğu gibi silmek, yeniden çizmek vb özellikler, ebru sanatında kullanılamıyor
Boyaların açılması ve şekillerin ne derece yuvarlak olacağı, önceden net şekilde bilinmiyor ebru sanatında

Belki de ebru'yu fazlasıyla özel ve ayrıcalıklı yapan, bu yönü

Şebek Mehmet Efendi'ye ait Ebru çalışması











Seyh Sadik Efendi'den Ebru Çalışması










Hazerfen Seyh Ibrahim Edhem Efendi 'den Ebru Çalışması











MNecmeddin Okyay'dan Ebru Çalışması



Necmeddin Okyay, ayrica Atatürk'ün daima yakın çevresinde bulunmuş bir değerli hat üstadıdır





Atatürk'ün Mukaddes Emanetleri gezisi sırasında, ana kapının üzerinde Necmeddin Okyay'ın Farsca yazdığı, Sedefci Vasif Bey'in işlediği, Mevlana'ya ait kıtanın anlamını sorar

"Bütün kapılar kapandı, fakat senin kapın açıktır"

cevabını alınca Mevlana'ya dair;

"Hey Koca Sultan!" der, "Bütün tekkeleri kapattık fakat senin kapın açık kaldı"










Hatip Mehmet Efendi'den Ebru Çalışması

Ebru sanatı kendi içinde kategorilere de ayrılıyor

Sal ebrular
Taraklı ebrular
Battal ebrular
Ispanyol(Dalgali) ebrular
Hatip ebrular
Neftli ebrular
Kumlu ebrular gibi


Aşağıda göreceğiniz çalışmalar, bu tip ebrulara ait örnekler



Şal Ebru (Yılmaz Eneş)






Battal Ebru (Yılmaz Eneş)







Neft Ebru (Yılmaz Eneş)







Kumlu Ebru (Yılmaz Eneş )






Yılmaz Eneş'ten Gül çalışması