Nene Hatun

Takvimler 7 Kasım 1877’yi gösteriyordu


Nene Hatun üç yıl önce evlenmişti Henüz yirmisindeydi ve üç aylık bebeği vardı On beş gün önce, köyleri Rus askerleri tarafından işgal edilince, ailesiyle Erzurum’a gelmişti Türk ordusu uzunca bir zamandır birçok cephede çarpışıyordu Doğu cephesinde de savaş bütün hızıyla devam ediyordu Aslında Gazi Ahmet Muhtar Paşa şimdiye kadar düşmanın işini çoktan bitirecekti; ama hesapta olmayan bir düşman daha vardı Yıllarca bu topraklarda birlikte yaşadığımız Ermenilerden bir kısmı şimdi çeteler hâlinde geziyor, baskınlar yapıyor, mâsum insanları -hem de çoluk çocuk demeden- katlediyordu Daha dün sabah, yakınlardaki bir köyde çeteler tarafından ağaca çivilenen bebeğin hikâyesini dinlemişti Allah’ım bu nasıl bir vahşetti, bunu yapanların hiç mi vicdanı yoktu! Nene Hatun, asırlarca birlik ve beraberlik içinde yaşadıkları bu insanlardan bazılarının bugün niçin bu derece canavarlaştıklarını zaman zaman düşünüyor; fakat ikna edici bir cevap bulamıyordu Bu çeteler yüzünden eli silâh tutan herkes cepheye gidemiyor, mâsumlar katledilmesin diye köylerde nöbet tutuluyordu


Kerpiçten yapılma iki odalı evlerinin küçük odasında şafağın sökmesini bekleyen Nene Hatun, bir yandan sobanın yanı başındaki beşiğinde uyuyan bebeğini sallıyor, diğer yandan da mum ışığında sağ elindeki Mushaf’ı okumaya devam ediyordu


Birçok yakını cephedeydi Uzun zamandır hiç birinden haber alamamıştı Dün kuşluk vakti ağabeyini getirmişlerdi Vücudunda boğaz boğaza çarpışmanın sebep olduğu çok derin süngü yaraları vardı Âdeta damarlarında kan kalmamıştı Ve bir-iki saat sonra Nene Hatun’un kollarında ruhunu teslim etti Nene Hatun, kutlu bir yolda canını veren ve şehadet şerbetini içerek sonsuzluğa uçan ağabeyinin vücuduna sarılıp ağladı, ağladı, ağladı Şehitlerin ardından ağlanmaz diye engel olmaya çalıştılar; ama Nene Hatun sadece ağabeyi için değil, vatan için de ağlıyordu


Cepheden gelen son haberlere göre düşman çok kalabalıktı, ondan da önemlisi iyi silâhları vardı Bunları düşünürken, dilinden hiç düşürmediği duasını bir kez daha tekrarladı: “Allah’ım, düşmanları Sen’in azamet ve kudretine havale ediyor ve şerlerinden Sana sığınıyoruz”


Sabah ezanının okunmasına az bir zaman vardı Dışarıdan gelen bağrışmalar ve silâh sesleriyle irkildiler Eşinin dışarı çıkmasıyla içeri girmesi bir oldu ve kararlı bir şekilde şunları söyledi: “Ermeni çeteleri ve Rus askerleri tabyalara saldırmışlar, karşı koymaya gidiyoruz Eğer dönemezsem ve düşman buraya kadar gelirse sakın teslim olmayın, alacaklarsa cesetlerinizi alsınlar Allah’a emanet olun!” Ve sobanın yanında duran baltayı kaptığı gibi kapıdan yıldırım hızıyla tabyalara doğru koşmaya başladı


Nene Hatun’un cesaretli ve soğukkanlı bir yapısı vardı Kocasının kolay kolay geri dönmeyeceğini biliyordu Arkasından “Allah yardımcınız olsun!” diye dua etti


Zaman hayli ilerlemişti Silâh seslerinin ardı arkası kesilmiyordu Abdestini tazeledi Yüreği cephede, kulağı ezandaydı Fakat minarelerden ezandan hemen önce farklı bir ses duyuldu Aziziye Tabyaları’nın düşman eline geçtiği, askerlerin çoğunun şehit olduğu ilân ediliyordu


Çok dinleyemedi Nene Hatun Çocuğunu öptü, kokladı; “Nâzım’ım seni bana Allah verdi, ben de seni yine O’na emanet ediyorum” dedi Eline satırını ve şehit ağabeyinin tüfeğini aldığı gibi tabyalara doğru koşmaya başladı


Tabyalarda mevzilenmiş çeteler ve düşman askerleri, kendilerine doğru akmakta olan iman ordusu karşısında sanki bütün Anadolu üzerlerine geliyormuş gibi hissettiler Başlarındaki subayın “Ateş serbest!” emriyle namlular birbiri ardına patlamaya başladı İlk sıralarda olanlar birer birer yere yığılıyordu; ama gelenlerin ardı arkası kesilecek gibi değildi Düşman, hiç böyle bir direniş beklemiyordu Yediden yetmişe bütün Erzurumlular, tabyaların demir kapılarını bir kâğıt gibi çiğneyerek düşmanın içerisine dalmıştı Çeteler ve düşman askerleri sel sularında eriyen kar gibi eridi Çarpışma kısa sürmüştü Nene Hatun, çetelerin olanca kinleriyle sökerek yere attıkları şanlı bayrağı düştüğü yerden aldı, alnına götürdü ve gözlerinden yaşlar boşanırken ait olduğu yere astı Nene Hatun ve kahraman Anadolu insanının o sabah başlattıkları mücadele, düşman, vatan topraklarını terk edinceye kadar devam etti İyi donanımlı düşman askerlerinden tabyalar geri alındı Üç bin düşman askeri öldürülmüştü Buna karşılık bin kadar şehit vardı Varsın olsundu, vatan olmadıktan sonra yaşamanın ne mânâsı vardı?!


Nene Hatun da omzundan yaralanmıştı Ama o âdeta kendini unutmuş, yarası daha ağır olanların yardımına koşuyordu Birkaç dakika öncesine kadar cephede mermi taşıyan, askerlere su dağıtan ve siper kazan kahraman kadın, şimdi yerini askerlerin yaralarını saran bir hastabakıcıya bırakmıştı


O gün Aziziye Tabyaları’nda, Müslüman-Türk tarihinde Nene Hatun’la sembolleşen altın bir sayfa daha açıldı Allah için can siperâne mücadele veren Safiyye ve Nesibe Hatunların, Ûmm-û Hiramların, cepheye cephane taşırken donarak şehit olan Şerife Anaların, cephane arabasının boyunduruğunun bir tarafına elde kalan tek hayvanını, diğer tarafına da kendisini koşarak cepheye mermi taşıyan Ayşe Anaların oluşturduğu altın halkaya bir kahraman kadın daha eklendi


Nene Hatun’un vatan için kahramanca verdiği mücadele bu kadarla da bitmemişti O gün evde üç aylıkken bıraktığı oğlu Nâzım ve daha sonra doğan üç oğlundan ikisi, Birinci Dünya Harbi’nde canlarını vatana feda ettiler


Ne mutlu sana Kahraman Ana Kendin gazi, oğulların şehit


Aziziye Tabyası’na diktiğin bayrak, bugün dalgalanmaya devam ediyor



alıntıdır

Nene Hatun 1857 yılında Erzurum’da doğdu 1877 yılında 8 Kasım’ı 9 Kasım’a bağlayan gece, Osmanlı vatandaşı olan Ermeni çeteleri Erzurum’un Aziziye Tabyası’na girmeyi başarmışlardı Tabyayı koruyan Türk askerlerini uykuda yakalayıp kılıçtan geçirdiler Bu sırada arkadan gelen Rus askerleri ise hiçbir zorlukla karşılaşmadan tabyayı ele geçirdiler Baskından yaralı olarak kurtulan bir er haberi Erzurumlulara ulaştırdı Sabah ezanından hemen sonra “Moskova askeri Aziziye Tabyası’nı ele geçirdi” şeklinde minârelerden Erzurum halkına haber verildi Bu haberin ardından Erzurum halkından silahı olan silahını, olmayanlar ise balta, tırpan, kazma, kürek, sopa ve taşları ellerine alarak Tabya’ya doğru koşmaya başladılar Koşanlar arasında, erkeği cephede çarpışan Nene Hatun da vardı Ağabeyi Hasan bir gün önce cepheden yaralı olarak gelmiş ve kollarında can vermişti Nene Hatun üç aylık bebeğini emzirdikten sonra, “Seni bana Allah verdi Ben de Ona emânet ediyorum” diyerek vedâlaştıktan sonra bir kaç saat önce ölen ağabeyinin tüfeğini alarak sokağa fırlamıştı


Erzurumlular, ölüme gittiklerini bildikleri halde, Aziziye Tabyası’na doğru koşuyordu Tabyaya yerleşmiş olan Rus askerleri, gelenlere yaylım ateşi açtı Ön sıradakiler o anda şehit oldular Arkadakiler, geri çekilmek yerine daha bir kararlı ve hızlı olarak ileri atıldılar Demir kapılar kırılıp içeri girildi Göğüs göğüse bir savaş başladı Mükemmel silâhlarla donanmış Rus ordusu, baltalı-tırpanlı, taşlı-sopalı halk karşısında yarım saat tutunabildi 2300′e yakın Rus askeri öldürülüp, Tabya geri alınmıştır Türk tarafında ise 1000 kadar şehit verilmiştir


Nene Hatun o günleri özetle şöyle anlatmıştır:


Ağabeyim Hasan cepheden ağır yaralı olarak bir gece önce eve gelmişti Bir yandan ona bakarken, bir yandan da 3 aylık çocuğumu emziriyordum Kardeşim o gece kollarımın arasında öldü Sabaha karşı minarelerden ‘Moskof Aziziye’ye girdi’ diye haykırışlar başlayınca, kardeşimin alnını öpüp, ‘Seni öldüreni öldüreceğim’ diye and içtim Yavrumu Allah’a emanet ettikten sonra, ağabeyimin tüfeğini ve satırımı alıp dışarı fırladım Sel gibi Aziziye’ye akıyorduk Tabyanın mazgallarından düşman ölüm yağdırıyordu Düşmanda iyi silah vardı, bizde de iman İleri atıldım Dadaşlar arasına karıştım Satırım durmadan kalkıp iniyordu


Başka bir hikâyesinde cepheye babası kardeşi ve kayınbiraderi gider Onlar gittikten hemen sonra Türkleri kılıçtan geçirmişler haberini alır ve küçük oğlunu bırakarak evden cepheye doğru yol alır Cephede ilk önce babasının sonra kayınbiraderinin ve kardeşinin cesedini gördükten sonra eve geri döner ve bıraktığı 3 aylık oğlunun karnının ermeni askerleri tarafından deşilmiş olduğunu görür Eline bir keskin bir budama makası alıp evden dışarı çıkar ve 17 ermeni askerini öldürür


Tabya’nın geri alınmasının ardından, aralarında Nene Hâtun’un da bulunduğu yaralıların tedâvisine başlandı Fakat bu sırada Nene Hâtun yaralı olmasına rağmen diğer yaralıların tedavisini yapmak için çalışmıştır Nene Hâtun bu özverisiyle tanınıp, saygı ile sevilmiştir


Nene Hatun’un vatan için gece başlayan mücâdelesi, tüm düşman Erzurum’dan kovuluncaya kadar devam etti Erzurum’un her karış toprağında cephâne taşıyarak, yaralılara hemşirelik yaparak, yemek pişirerek, su dağıtarak, hizmetten hizmete koşarak destanlaştı Gazi Ahmed Muhtar Paşa’nın zaferinde Nene Hâtun’un ve onun vatan aşkını paylaşan bütün insanların da payı vardı


Ölümünden bir yıl önce kendisini ziyaret eden NATO’da görevli Amerikalı subayın bir sorusuna: “Ben o zaman gereken şeyi yapmıştım Bugün de gerekirse aynı şeyi yaparım” cevabını vermişti


1955 yılında yılın annesi seçilmiştir


98 sene yaşadığı Erzurum’da 22 Mayıs 1955′de zatürre hastalığından dolayı 98 yaşında vefat etmiştir Nene Hatun, kurtuluş mücadelesini verdiği Aziziye Tabyası’na defnedilmiştir Türk Kadınlar Birliği tarafından ölümünden birkaç ay önce yılın annesi seçilmiştir