(Secde Ve Teşehhüd’Den Kıyama Kalkma Hakkında)

(SECDE VE TEŞEHHÜD’DEN KIYAMA KALKMA
HAKKINDA) FASILA
Sonra tekbir getirir ve ellerini kaldırmadan secdeye giderdi İlkinde yaptıklarının aynısını ikinci rekatte yapardı Sonra da tekbir çeker olarak başını kaldırır, ayaklarını başlarını diz ve yanlarına mütmid olarak (yasaklayarak) kalkardı
Malik bin Huveyris dedi ki: “Resulullah (sav) namazında tektil kıldığı bir yerinde oturmasında tam yayılmadan kalmazdı”300 Buna da: “İstirahat oturuşu” denilmektedir Resulullah (sav) bunu kıldığı hakkında hiçbir şüphe yoktur Ancak bunu namazın sünnetlerinden birisi olduğu için ya da namazın şeklinden olduğu için mi yaptı mesela tecafi ve başka şeyler gibi: Yoksa bunu bir ihtiyaçtan dolayı mı yaptılar Mesela Nebi (sav) yaşlılık alıp da yerinden kalkamayacak durumda olmuşsa vs
(300) (Buhari: 2/249, Namazın sıfatında: Kim namazın tekli bölümünde oturarak yayılması babında: Ebu Davud: 844, Namaz Bölümünde: Secdeden kalkışın keyfiyetinin nasıl olacağı babında: Nesei: 2/233, 234 iftitafda İki secdeden kalkma anında oturmada yayılma babında rivayet ettiler)
İşte bu ikincisi iki şeyden dolayı daha doğrudur:
1 Bir defa bunda onun ve vail bin Hucrun301 ve Ebu Hureyre’nin: “Kendileri ayak uçları ile kalkardı” hadisinin rivayeti arasında cem (ortaklık) vardı
(301) (Ebu Davud: 838, Namazda Ellerden önce dizler nasıl koyulur babında: Tirmizi: 268, Namazda Secde ve başka yerlerde iki elden önce dizlerin koyulması ile ilgili babda rivayet ettiler Bu da geçmişti)
(302) (Tirmizi: 288, Namazda secdeden nasıl kalkılır babında isnadında Halid bin ilyas vardır zayıflığında ittifak edilmiştir İbni Hibban dedi ki: Sikalardan mevzuatları (uydurukları) rivayet ederdi Hatta kendisi onu vaz ediyormuş gibi kalbedip sebk ederdi Ancak hayret yönüyle hadisleri yazılır (Yani yazılmaz) İbni Adiy “Kamil” adlı eserde Bak: Nasbur- Raye: 1/398)
2 Sahabeler şüphesiz Nebi (sav)’nin namazının şeklini ve O’nun fiillerini görmede insanlardan daha hırslılardı Kendileri de ayak uçları ile ayağı kalkarlardı Abdullah bin Mesud namazda ayak ucu ile kalkardı, oturmazdı Bunu Beyhala rivayet etmiştir
Bunu ibni Ömer, ibni Abbas ibni Zübeyr ve Ebu Said el-Hudri’den Uteyya el-Avfi’de onlardan olmak üzere rivayet etmiştir Bu ibni Mesud’dan sahih gelen bir rivayettir Bu kıyamda ellerini kaldırmazdı Kendisi ayakta tamam olunca kıraate başlar suzmazdı “El Hamdu lillah rabbi Alemin” ile de kıraatini açardı
İlk teşehhüdde oturduğu zaman iki secde arasında oturuyormuş gibi yayılarak oturur Sol elini sol dizinin üzerine sağ elini de sağ dizini üzerine koyardı İşaret parmağı ile de işarette bulunurdu Halka şeklinde olmak üzere kalın parmağını orta parmağının üzerine koyardı Gözünü de kaldırıp işaret ettiği parmağa bakardı Kendisi işaret parmağını kaldırır az olarak eğerdi ve O parmakla rabbini teklerdi
Ebu Davud’da ibni Abbas’dan gelen hadiste Nebi (sav): “İhlasta böylecedir -(sonra da) kalın parmağının yanıdaki el işaret etmiş- Duada böylecedir” demiş ve ellerini omuzlarına dek kaldırmış “ibtihal da böylecedir” demiş ve ellerini çekerek kaldırmıştır” bu mefkuf olarak rivayet olmuştur
Sonra da şöyle demiştir: “Ettehiyyatu lillahi ves-salavatu Et-Tayyibatu Es-Selamu Aleyke Eyyuhannebiyyu ve rahmetullahi ve berekatuhu Es-Selamu aleyna ve ala İbadillahis-salihin Eş Hedu Enlailahe illallahu Vahdehu la şerike leh ve Eşşehu Enne Muhammeden Abduhu ve resuluhu” 303 Nebi (sav) bunu, ashabına Kuran-ı öğrettiği gibi öğretirdi Aynı zamanda şunu da okurdu: “Et-tehiyyatul Mübarekatu Es-Salavatu Et-Tayyibatu lillah”304 bu ibni Abbas’ın teşehhüdüdür İlki ise ibni Mesud’un teşehhüdüdür Bu daha kamil olandır Çünkü ibni Mesud’un teşehhüdür değişik şeylerin cümlesini içerir iken ibni Abbas’ın teşehhüdü de tek bir cümleyi içermektedir
(303) (Buhari: 2/257-261, Namazın sıfatında: Sonunda teşehhüd babında: Müslim: 402 Namazda, namazda teşehhüd babında Ebu Davud: 968 Namazda, Teşehhüd babında Tirmizi: (289) Namazda, Teşehhüd hakkında gelenler babında; Nesei: 2/237 İftitah’da ilk teşehhüdün keyfiyeti babında rivayet ettiler
(304) Müslim: 403 Namazda, Namazda teşehhüd babında; Ebu Davud: 974 Namazda, Teşehhüd babında; Tirmizi 290 Namazda, Teşehhüd hakkında gelenler babbında; Nesei: 2/242, 243 İftitahda: Teşehhüdde son nev babında rivayet ettiler

Aynı zamanda “sahihaynda” ki bunda vavın ziyadesi de mevcuttur gelen bi rivayette; “Nebi (sav) onlara Kuran’ı öğrettiği gibi bunları da öğretiyordu”
İbni Ömer’den rivayete göre: “Et-Tehiyyatu lillahi Es-salavatu-et-Tayyibatu”305 lafzında başka türleri de mevcuttur Bunların hepsi caizdir Kendileri bu celseyi hafif tutardı Sanki; “Radaf”306; sıcakta ısıtılmış taşın üzerinde oturuyormuş gibi sonra da Nebi (sav) tekbir alır ayağı kalkardı Üçüncü ve dördüncü rekatları kılar ilklerinden daha (kısa) hafif tutardı Bu ikisinde de (son iki rekatta) Fatiha suresini okur bazen de üzerine bir şeyler daha okurdu”
(305) (Ebu Davud: 271 Namazda, Teşehhüd babında rivayet etti İsnadı sahihtir)
(306) Ebu Davud: 995 Namazda, Oturuşun tahfifi babında; Tirmizi: 366 Namazda, İlk iki rekatta oturmanın miktarı babında; Nesei: 2/242 İftitahda, İlk teşehhüdde hafifletme babında Hadisin senedinde kopukluk vardır Çünkü Ebu Ubeyde bin Abdillah bin Mesud babasından işitmemiştir Lakin bunun Hafız’ın: “Telhis” adlı eserinde rivayet ettiği konuda şahitleri vardır: “Ebu Bekir (ra) iki rekatta oturduğu zaman sanki sıcakta ısıtılmış bir taşın üzerindeymiş gibi olurdu” “Hafız dedi ki: “Bunun isnadı sahihtir” Bunun ibni Ömer’den de bir benzeri mevcuttur)