Epictetos-Düşünceler

1-Dünyada olup biten şeylerin bir kısmı elimizdedir,bir kısmı elimizde degildir Elimizde olanlar;fikirlerimiz yaşayışımız,arzularımız,egilimlerimiz nefretlerimiz bir kelimeyle bütün hareketlerimiz
Elimizde olmayanlar;eşya ,mülk,şöhret,mevhibir kelime ile hareketlerimiz arasında olmayan şeylerdir

Elimizde olanlar tabiatları icabı hürdürlerHiçbirşey onları durduramadıgı gibi onlara engelde olamaz
Elimizde olmayanlar ise;zayıf,esir,boyunduruk altında,binlerce engel ve terslik içinde olup bütün bütün bize aykırıdırlar

O halde hatırlaki tabiatları icabı esir olanları hür ve başkasına tabi olan şeyleri sana mahsus zannediyorsan her adımda engellere rastlayacak,kırılıcak,kasvetlenecek ve tanrıdan da,insanlardanda şikayet edeceksin
Buna mukabil sana ait olanı benimser ve başkasına ait olanıda başkasının iradesinde sayarsan;ozaman kimse sana istemedigini yaptıramadıgı gibi,istediginide yapmana mani olamazdolaysıyla kimseden şikayet etmez,kimseyi ithametmez ve istemeden hiçbir hareketi yapmaga mecbur olmazsın
Kimse sana bir fenalık edemez,düşmanın olamaz ve başına kötü,muzır bir şeyde gelmez


2-Unutmaki arzularının gayesiistediklerini elde etmektir ve korkularının gayeside korktuklarını önlemektiristedigini ele geçiremeyen bedbahtır;korktugu çukura düşende sefildirhakiki menfaatine uygun olmayan şeye karşı yanlız nefretin varsa ve o şey senin elinde ise korktugun çukura asla düşmezsin
Fakat ölümden, hastalıktan, fakirlikten korkarsn sefil olursuno halde korkularının yerini degiştir ve elmizde olmayan şeyleri,elimizde olan şeylere intikal ettir

Arzularına gelince,onları şimdilik tamamıyla ortadan kaldır,zira elinde olmayan şeylerden birini arzu edersen zaruri olarak bedbaht olursunElimizde olan şeylere gelince,henüz bunların arasında hangilerinin arzu edilmege layık oldugunu bilecek halde degilsinBu hale gelmek için uzaklaşman veyahut araman lazım gelen şeyleri aramakla veya onlardan uzaklaşmakla iktifa et
Fakat bu hareketlerin daima ihtiyatlı olmalı ve acele ile yapılmamalıdır

1-Bu kadar büyük nimetleri dileyince unutma ki onları elde etmek için şöyle böyle çalışmak yetmeyecek ve varlıgından gayri şeylerin bir kısmından tamamiyle feraget etmen,bir kısmını başka bir zamana bırakman gerekecektirZira bu hakiki nimetlerle birlikte servet,mevki ve mansupta istersen bu son istediklerini belki elde edemezsin
Fakat buna mukabil özgürlügünü,mutlulugunu temin edecek nimetlerden mutlak surette mahrum olursun

2-Böylece her korkunç hayalin karşısında "sen bir hayalsin ve asla göründügün gibi degilsin!"demeğe hazır olSonra onu iyice tahlil et ve bu tahlil için öğrendiğin kaidelerden bilhassa birincisini yani sana azap veren şeyin elimizde olup olmadıgını bildiren kaideyi göz önünde bulundur

Eger bu bizim elimizde olmayan şeylerden ise kendi kendine tereddütsüz deki: "bu,bana ait birşey degildir"

3-Seni eğlendiren,ihtiyaçlarını tatmin eden bir kelime ,sevdigin her şey karşısında kendi kendine onun ne oldugunu sormayı unutma

Evvela en küçüklerinden başlaBir çömlegi seviyorsan,topraktan yapılmış bir çömlegi sevdigini bilEger kırılırsa üzülmezsinKarını veya çocugunu seviyorsan kendi kendine fani bir varlıgı seviyorum de eger bir gün ölürse ıstırap çekmezsin

1-Bir iş yapacagım zaman yapacagın işin ne oldugunu iyice düşünHamama gideceksen, hamamlardaki adetleri;insanların birbirlerini su ile ıslattıklarını,itip kaktıklarını,küfür ettiklerini ve bu muhitte hırsızlıgın dogal bir hal oldugunu düşünEger önceden kendi kendine "yıkanacagım fakat aynı zamanda varlıgımın hakiki nimeti olan hürriyetimi,bagımsızlıgımı muhafaza edicegim"dersen o zaman yapmak istedigini daha emniyetle yaparsınBaşına gelecek her bir iş için bu böyledirZira bu usul sayesinde yıkanmana herhangi bir şey engel olursa cevabın hazırdır:

"ben sadece yıkanmak istemiyordumfakat aynı zamanda özgürlük ve bagımsızlıgımı da muhafaza etmek niyetindeydim

2-İnsanları kederlendiren nesne ve olaylar degil,fakat bunlar hakkında edindikleri fikirlerdir

Mesela ölüm bir felaket degildirEger bir felaket olsaydı,Sokratese'de böyle görünecekti Fakat ölümün bir felaket ve kötü oldugu hakkındaki kanaat,işte asıl felaket budurBunun içindir ki kederli,yeisli,bedbaht oldugumuz zaman kendimizden başkasını,yani fikir ve kanaatlerimizden gayrısını itham etmemeliyiz

3-Başına gelen felaketler yüzünden başkasını itham etmek cahilin yapacagı iştir Yanlız kendini mesul saymak ,bu,gözü açılmak üzere olan bir adamın işidir Ne kendini,nede başkalarını itham etmemekse uyanık bir kimseye yakışan harekettir

4-sana senden gelmemiş olan hususiyetlerle asla ögünmebir at,gururla:"ben güzelim" dese buna tahammül edilebilir fakat sen böbürlenerek "güzel bir atım var!" dersen bilki güzel bir ata sahip olmakla ögünüyorsunbunda sana ait olan nedir? Hayalgücünü kullanman! Bunun için muhayyileni kullanırken tabiatı kolla
İşte o zaman kendindeki meziyetle ögünebilirsin

5-Eger bir deniz yolculugunda bindigin gemi bir limana ugrar da,seni sahile su almak için yollarlarsa,yolda midye kabugu veya mantar bulursan bunları toplayabilirsin Fakat aklın daima gemide olmalıdırsık sık başını gemiye çevirerek kaptanın seni çagırıp çagırmadıgına dikkat etmelisinEger kaptan çagırırsa,seni eli ayagı baglı bir hayvan gibi gemiye atmalarına meydan vermemek için,elindekilerin hepsini atıp süratle geriye dönmelisinhayat yolculugunda da vaziyet aynıdır:
Bir midye kabugu veya bir mantar yerine bir kadın veya bir çocuk nasibin olursa,bunları benimsersin Fakat kaptan seni çagırınca arkana bakmadan herşeyi bırakıp gitmek lazımdırHatta eger ihtiyar isen yetişememek korkusuyla,gemiden pek de uzaklaşmamalısın