Adaçayı Bitkisi Genel Bilgi Ve Tıbbi Etkileri

Orjinal Adı Salvia türleri
Diğer Adları Elmaotu

Ballıbabagiller familyasındandır Dünyada sıcak ve
ılıman bölgelerde yetişen 450 kadar adaçayı türü vardır Ülkemizin Batı ve
Güneybatı bölgelerinde bunlardan bazıları yetişmektedir 30-75 cm arasında
boylanabilen adaçayı türleri, kışın yapraklarını dökmeyen, dayanıklı otsu ya da
çalımsı bitkilerdir Kare kesitli tüylü gövdesi, bitkinin ikinci yılında
odunsulaşır Genellikle yakıcı kokuşu olan gri-yeşil yaprakları, bazı türlerde
alacalı, hatta kırmızı ve mor renklerde olur Çift dudaklı, derin hazneli
çiçekleri genelde mor-mavi renkli iken, seyrek olarak beyaz ya da pembe
renkli çiçek açan türleri de görülür Bitkinin minik tohumları koyu kahverengi
ve yumurta biçimlidir Genelde tohumuyla kendiliğinden çoğalan adaçayı
bitkisi, istenirse gövde çelikleriyle de üretilebilir
Konumuzu en çok ilgilendiren Tıbbi adaçayı (S officinalis) türünün anayurdu
Akdeniz havzasıdır Bu türün yapraklarında, oleum salisae adı verilen uçucu
yağ, B vitamini ve tanen ile birtakım acı maddeler bulunur Bu yapraklardan
hazırlanan çay, uzun zamanlardan beri bedeni güçlendiren tonik olarak
içilmektedir Tıbbi adaçayı Türkiye'de az yetiştiğinden, yerine, ülkemizde
yaygın olan ve benzer özellikleri taşıyan Anadolu adaçayı (S triloba) türü
tüketilmektedir Bu adaçayı bazı yerlerde salça ve yemeklere çeşni vermesi
için katılır


Tibbi Etkileri ve Kullanımı:
Kısaca adaçayı diye adlandıracağımız bitkinin tıbbi etkilerini ve bunlardan
yararlanma yöntemlerim şöylece özetleyebiliriz:
• Midevidir Sindirimi kolaylaştırır
• Dispepsi (hazımsızlık) durumunda çok etkili bir gaz söktürücüdür
• Gece terlemelerini en aza indirger
• İdrar söktürücüdür
• Kadınlarda dölyatağı kaslarını uyarır Aybaşı düzensizliklerini ve aşırı
sancıları giderir
• Östrojen hormonu içerir Menopoz dönemi sıkıntılarını azaltır
Bütün bu etkileri için, adaçayının çiçek açmaya haşladığı ilkbahar sonu ile yaz
başlarında yaprakları toplanıp 35 C dereceden daha sıcak olmayan, gölge
yerlerde kurutulur Kurumuş yapraklarından 1-2 tatlı kaşığı alınıp üzerine l
bardak kaynar su dökülerek, yapraklar 10 dakika süreyle demlendirilir Bu
infüzyondaki yapraklar süzülür ve elde edilen çay, günde üç kez birer bardak
içilir
• Adaçayının içerdiği uçucu yağ, mukoza zarlarını iyileştirdiği için ağız, dişeti
ve dildeki şikayetlerle boğaz ve bademcik enfeksiyonlarına karşı iyileştiricidir
• Bitki, antifungal etkiler taşır Yani ciltteki mantarlara sürülürse onları yok
eder
Bu etkileri sağlamak için, adaçayının kurumuş yapraklarından 1 tatlı kaşığı
alınıp 1 bardak suya konularak kaynatılır Sonra kabın üstü kapatılıp 15 dakika
süreyle bekletilir Böylece elde edilen dekoksiyonla günde birkaç kez derin
gargara yapılır Ya da bu dekoksiyon, mantarların bulunduğu yerlere dıştan
uygulanır
• Adaçayı yaraların iyileşmesini hızlandırır
Bunun için, körpe adaçayı yaprakları ezilerek yara lapası hazırlanır Bu lapa
yaraların üzerine kompres yapılarak, yaranın iyileşmesi hızlandırılır
• Adaçayı dişleri beyazlatır ve sağlamlaştırır
Bunun için, bir-iki körpe adaçayı yaprağı ya da toz haline getirilmiş kuru
adaçayı yaprağı elle dişlerin üzerine bastırılarak sürtülür
UYARILAR
• Gebe kadınlar adaçayını dahilen kullanmamalıdır
• Adaçayı sürekli olarak yüksek dozda alınmamalıdır Ülkemizde çay yerine
sık sık adaçayı ısmarlayan kahvehane müşterilerini uyarırız
ELMAYAĞI (YA DA ACI ELMAYAĞI)
Ülkemizde kimi yerlerde Elmaotu da denilen Anadolu adaçayının çiçeklerinin
ve yapraklı dallarının su buharıyla birlikte damıtılmasıyla elde edilen uçucu
yağdır Kimi eczane ve aktarlarda, küçük şişeler içinde satılır

Elmayağı, mide ve bağırsaklardaki gazı söktürücü, sindirimi kolaylaştırıcı,
aşırı terlemeleri kesici ve idrar söktürücü olarak, günde bir kez l bardak suya
3-5 damla katı-larak içilir Daha fazla dozda alınması sakıncalıdır Aynı
formül dıştan yaraları temizleyici ve iyileştirici olarak kullanılır Ancak, fazla
etkili olabileceği ve ciltte kızarıklıklara yol açabileceği için, badem yağı ya da
çiçek yağıyla biraz inceltilmesi salık verilir