Mimar Sinan'ın Sorumluluk Duygusu

Mimar Sinan'ın Sorumluluk Duygusu

Sehzadebasi Cami



Sorumluluk Duygusu

Bir Mimar Sinan eseri olan Sehzadebasi Cami'nin 1990'li yillarda devam eden restorasyonunu yapan firma yetkililerinden
bir insaat muhendisi, caminin restorasyonu sirasinda yasadiklari bir olayi TV'de soyle anlatmisti

"Cami bahcesini cevreleyen havale duvarinda bulunan kapilarin uzerindeki kemerleri olusturan taslarda yer yer curumeler vardi

Restorasyon programinda bu kemerlerin yenilenmesi de yer aliyorduBiz insaat fakultesinde teorik olarak kemerlerin nasil insaat edildigini ogrenmistik fakat tas kemer insaasi ile ilgili pratigimiz yoktu

Kemerleri nasil restore edecegimiz konusunda ustalarla toplanti yaptik Sonuc olarak kemeri alttan yalayan bir tahta kalip cakacaktik Daha sonra kemeri yavas yavas söküp yapim teknikleri ile ilgili notlar alacaktik ve yeniden yaparken bu notlardan faydalanacaktik Kalibi söktük Sökmeye kemerin kilit tasindan basladik Tasi yerinden cikardigimizda hayretle iki tasin birlesme noktasinda olan silindirik bir bosluga yerlestirilmis bir cam siseye rastladik Sisenin icinde durulmus beyaz bir kagit vardi Siseyi acip kagida baktik Osmanlica bir seyler yaziyordu Hemen bir uzman bulup okuttuk

Bu bir mektup idi ve Mimar Sinan tarafindan yazilmisti
Sunlari soyluyordu

" Bu kemeri olusturan taslarin omru yaklasik 400 senedir Bu muddet zarfinda bu taslar curumus olacagindan siz bu kemeri yenilemek isteyeceksiniz Buyuk bir ihtimalle yapi teknikleri de degiseceginden bu kemeri nasil yeniden insaa edeceginizi bilemeyeceksiniz Iste bu mektubu ben size, bu kemeri nasil insa edeceginizi anlatmak icin yaziyorum

" Koca Sinan mektubunda boyle basladiktan sonra o kemeri insa ettikleri tasları Anadolunun neresinden getirttiklerini soylerek izahlarina devam ediyor ve ayrintili bir bicimde kemerin insaasini anlatiyordu Bu mektup bir insanin,yaptigi isin kalici olmasi icin gosterebilecegi cabanin insan ustu bir ornegidir Bu mektubun ihtisami, modern cagin insanlarinin bile zorlanacagi tasin omrunu bilmesi, yapi tekniginin degisecegini bilmesi, 400 sene dayanacak kagit ve murekkep kullanmasi gibi yuksek bilgi seviyesinden gelmektedir Suphesiz bu yuksek bilgiler de o koca mimarin erisilmez ozelliklerindendirAncak erisilmesi gercekten zor olan bu bilgilerden cok daha muhtesem olan 400 sene sonraya cözum üreten sorumluluk duygusudur

Bir Mimar Sinan eseri olan Şehzadebası Cami'nin 1990'lı yıllarda devam eden restorasyonunu yapan firma yetkililerinden bir inşaat mühendisi, caminin restorasyonu sırasında yaşadıkları bir olayı tv´de şöyle anlatmıştı

Cami bahçesini çevreleyen havale duvarında bulunan kapıların üzerindeki kemerleri oluşturan taşlarda yer yer çürümeler vardı Restorasyon programında bu kemerlerin yenilenmesi de yer alıyordu Biz inşaat fakültesinde teorik olarak kemerlerin nasıl inşaat edildiğini öğrenmiştik fakat taş kemer inşaası ile ilgili pratiğimiz yoktu Kemerleri nasıl restore edeceğimiz konusunda ustalarla toplantı yaptık Sonuç olarak kemeri alttan yalayan bir tahta kalıp çakacaktık Daha sonra kemeri yavaş yavaş söküp yapım teknikleri ile ilgili notlar alacaktık ve yeniden yaparken bu notlardan faydalanacaktık

Kalıbı yaptık Sökmeye kemerin kilit taşından başladık Taşı yerinden çıkardığımızda hayretle iki taşın birleşme noktasında olan silindirik bir boşluğa yerleştirilmiş bir cam şişeye rastladık

Şişenin içinde dürülmüş beyaz bir kâğıt vardı Şişeyi açıp kâğıda baktık Osmanlıca bir şeyler yazıyordu Hemen bir uzman bulup okuttuk Bu bir mektup idi ve Mimar Sinan tarafından yazılmıştı Şunları söylüyordu:

"Bu kemeri oluşturan taşların ömrü yaklaşık 400 senedir Bu müddet zarfında bu taşlar çürümüş olacağından siz bu kemeri yenilemek isteyeceksiniz Büyük bir ihtimalle yapı teknikleri de değişeceğinden bu kemeri nasıl yeniden inşaa edeceğinizi bilemeyeceksiniz İşte bu mektubu ben size, bu kemeri nasıl inşa edeceğinizi anlatmak için yazıyorum"

Koca Sinan mektubunda böyle başladıktan sonra o kemeri inşa ettikleri taşları Anadolu´nun neresinden getirttiklerini söyleyerek izahlarına devam ediyor ve ayrıntılı bir biçimde kemerin inşaasını anlatıyordu

Bu mektup bir inşanın, yaptığı işin kalıcı olması için gösterebileceği çabanın insanüstü bir örneğidir Bu mektubun ihtişamı, modern çağın insanlarının bile zorlanacağı taşın ömrünü bilmesi, yapı tekniğinin değişeceğini bilmesi, 400 sene dayanacak kâğıt ve mürekkep kullanması gibi yüksek bilgi seviyesinden gelmektedir Şüphesiz bu yüksek bilgiler de o koca mimarin erişilmez özelliklerindendir Ancak erişilmesi gerçekten zor olan bu bilgilerden çok daha muhteşem olan 400 sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusudur


Ekleyen: Didaktik Sözler