Tüp bebekte başarıyı etkileyen faktörler

1978 yılında ilk yapıldığı dönemden bugüne değin tüp bebek uygulamalarında birçok yenilikler olmuştur İlk yıllarda gebelik oranları deneme başına %10’lar civarında iken teknolojik gelişmelerin paralelinde oran %40-45’lere kadar yükselmiştir Ancak bu gelişme hala yeterli görülmemekte ve başarıyı artırıcı çalışmalar sürmektedir Gebe kalmayı etkileyen faktörler genel hatlarıyla aşağıdaki gibi özetlenebilir:


-Kadından kaynaklanan sorunlar,


-Erkekten kaynaklanan sorunlar,


-Laboratuar işlemlerinden kaynaklanan sorunlar,


-Klinik işlemlerden kaynaklanan sorunlar,


Kadından kaynaklanan sorunlar


Kadın yaşı önemli bir noktadır En iyi sonuçlar 25-37 yaş grubu kadınlarda alınmaktadır 37 yaşından sonra kadının yumurtlatıcı ilaçlara verdiği yanıt azalmakta ve elde edilen yumurta kalitesi düşmektedir Yumurtalar yıllar içinde karşı konulamaz bir şekilde yaşlanmaya uğramaktadırlar ve bu yumurtalardan oluşan embriyolarda kötü olmaktadır Aynı şekilde ileri yaşlarda oluşan gebelikler sonucu düşük riski ve Down sendromlu bebek riski de artmaktadır Bu nedenle tüp bebek uygulaması önerilen çiftlerin vakit kaybetmeksizin işlemlerine başlamaları önerilmektedir


Bazı olgularda kadın yaşı genç olsa da yumurta kalitesi kötü olmaktadır ve bu sorun farklı uygulamalarda tekrarlamaktadır Bu konuda çeşitli yöntemler denense de genetik problemlerden kaynaklandığı için her zaman başarılı sonuç alınamamaktadır


Embriyoların yerleşim yeri olan rahim içi tabakasının yapısı ve kalınlığı da etkili bir faktördür Bu tabakanın ince olması ya da daha önce yapışıklıklar geçirmiş olması başarıyı düşürmektedir Ayrıca rahim içinde myom varlığı veya rahimin anormal şekilli olması da gebe kalmayı engelleyebilir ya da gebe kalındıktan sonra düşüğe neden olabilir Son yıllarda ortaya çıkan diğer bir tartışma tüplerde olan kistleşmenin (hidrosalpenks) rahim içine olumsuz etkisiyle gebelik şansını azalttığı ve bunların çıkarılması gerekliliğidir


Erkeğe bağlı sorunlar


Özellikle mikroinjeksiyon uygulamalarının ortaya çıkışıyla sperm sayısı ileri derecede düşük olan erkeklerde de umut doğmuş ve başarılı sonuçlar alınmıştır Ancak menide hiç spermi olmayan ve mikroinjeksiyonun testisten alınan spermle yapıldığı erkeklerde başarı şansı düşmektedir


Klinik işlemlerden kaynaklanan sorunlar


Tüp bebek uygulamalarında klinik işlemler başlıca yumurtalıkların uyarılması, yumurta toplanması ve embriyo transferidir Yumurtalıkların uyarılması iğnelerle gerçekleştirilir ve kullanılan doz ve süre önem taşır Bunları ayarlayabilmek için ultrason ve kanda bakılan östradiol hormonu düzeyleri yol göstericidir Çok yüksek doz kullanımı ya da sürenin çok uzun ya da kısa olması başarıyı etkiler


Yumurta toplama işlemi de önemli bir aşamadır Tecrübeli bir hekim tarafından yapılmalı ve mümkün olan en yüksek sayıda yumurta toplanmalıdır Bazı olgularda yumurtalıkların aşırı hareketli olması ya da iğneyle erişilemeyecek kadar uzak olması toplama işlemini güçleştirmektedir Embriyo transferi de önemli bir adımdır, temiz ve ağrısız yapılmalıdır Bazı olgularda rahim ağzının sert olması ya da rahimin ileri derecede kıvrık olması işlemi güçleştirir ve başarıyı etkiler


Laboratuardan kaynaklanan sorunlar


Yumurta toplama işleminden sonra yumurta ve sperm artık laboratuarda embriyologun elindedir Bu aşama en önemli kısımlardan biridir, çünkü toplanan yumurtaların en iyi şekilde ısı ve ışık değişikliklerine maruz kalmadan spermle bir araya getirilmesi gerekir Amaç vücut ortamına en uygun şartları sağlamaktır Steril ortamlarda çalışılmalı her türlü etkiden uzak tutulmalıdır Bu nedenle laboratuar personelinin uyumlu ve deneyimli olması gebelik şansını artıracaktır


UzmDrMeriç Karacan