İkiz Bebekler

İkiz Bebekler


Aynı anneden tek bir gebelikte doğan iki kardeşe ikiz denir İnsanlarda her gebelik­te normal olarak tek bir çocuk doğar; ikiz doğum oranı yaklaşık 80'de 1, üçüz, dördüz ya da beşiz doğum olasılığı ise çok daha düşüktür Bunun nedenini anlayabilmek için bebeğin nasıl dünyaya geldiğini bilmek gere­kir ÜREME maddesinde ayrıntılarıyla anla­tıldığı gibi, bebeğin yaşamı babanın sperma hücresinin annenin yumurta hücresini dölle­mesiyle başlar Bu döllenmiş yumurta anne­nin dölyatağının (rahminin) duvarına yerleşir ve gerekli besin maddeleri ile oksijeni etene denen özel bir organ aracılığıyla annesinden alarak doğacağı ana kadar burada gelişir
Kadınlarda yumurta hücresi yapan iki yu­murtalık vardır Ama bunlardan biri bir ay, öbürü öbür ay olmak üzere her biri sırayla birer yumurta hücresi üretir Bu nedenle, erkeğin kadının dölyoluna bıraktığı milyon­larca sperma hücresine karşılık her ay yalnız­ca bir tek yumurta hücresi döllenebilir Zigot denen bu döllenmiş yumurta önce ikiye, sonra dörde, sonra sekize bölünerek hızla çoğalır ve milyonlarca hücreden oluşan bir embriyona dönüşür
Ama bazen bilinmeyen nedenlerle bu hücre yumağı gelişiminin çok erken bir aşamasında iki eşit parçaya ayrılabilir Böylece parçalar­dan her biri kendi kendine gelişmesini sürdü­rür ve sonuçta iki ayrı embriyon oluşur Döllenmiş tek bir yumurtadan geliştikleri için bütün genleri aynı olan bu tek yumurta ikizleri (ya da monozigot ikizler) birbirine ayırt edile­meyecek kadar benzeyen gerçek ikizlerdir İkisi de mutlaka aynı cinstendir, yani her ikisi de erkek ya da her ikisi de kızdır ve yalnız dış görünümleri değil, kan gruplarına varıncaya kadar kalıtımla aktarılan bütün özellikleri özdeştir Yalnız çok değişik çevrelerde yetişirlerse bazı özellikleri zamanla değişebilir; örneğin ikizlerden biri iyi beslenemezse öbüründen daha kısa olabilir
Çok ender durumlarda, bölünen embriyo­nun iki parçası birbirinden tam olarak ayrıla­maz Bu parçaların her birinden genellikle eksiksiz bir bebek gelişir, ama iki bebek başlarından ya da gövdelerinin alt bölümle­rinden birbirine yapışıktır Yapışık ikizler denen bu özel durumun bilinen ilk örneği, 19 yüzyılda yaşamış olan ünlü Siyamlı ikizlerdir Çang ve Eng adındaki bu iki yapışık kardeş birbirinden ayrılmadan büyümüş, evlenmiş ve 60 yaşına kadar yaşamıştır Oysa günümüzde, eğer ortak kullandıkları organlar yoksa, yani ikizlerden birinin bazı organları eksik değilse, doğumdan hemen sonra yapılan bir ameliyat­la yapışık ikizler Birbirinden ayrılabilmek­tedir
Tek yumurta ikizlerinden çok daha sık karşılaşılan çift yumurta ikizleri (ya da dizigot ikizler) ise, annenin aynı anda ürettiği iki yumurta hücresinin iki ayrı spermayla döllen­mesinden oluşur Kalıtım yasalarına göre her yumurta hücresi anpenin değişik genlerini, her sperma hücresi babanın değişik genle­rini taşıdığı için, bu! döllenmiş yumurtaların genetik yapısı da birbirinden farklı olacaktır Döllenmiş yumurtalardan her biri dölyatağı­nın duvarında ayrı lir yere yerleşir, iki ayrı eteneden beslenir ve gelişmesini birbirinden bağımsız sürdürdüğü için iki ayrı bebek olu­şur Bu bebekler de aynı anda doğarlar, ama cinsiyetleri farklı olabileceği gibi benzerlikleri de bütün kardeşlerde gözlenebilen sıradan bir benzerliğin ötesine geçmez
Doğum sırasında ikizlerden önce biri, on­dan birkaç dakika, hatta bazen saatler sonra öbürü dünyaya gelir İnsanın yaşı gebeliğin başlangıcına göre değil doğum anına göre hesaplandığı için, ikizlerden biri yasalara göre öbüründen büyüktür
Tek doğumla dünyaya gelen üç, dört ya da beş kardeş, yani üçüz, dördüz ve beşizler de birbirlerine çok benzeyebilir, hiç benzemeye-bilir ya da aralarında benzeyen ve benzeme­yen kardeşler bulunabilir Bazı ailelerde ku­şaklar boyunca ikiz doğuma, özellikle çift yumurta ikizliğine rastlandığı için bu ikizliğin kalıtsal bir özellik olduğu sanılmaktadır Öte yandan, kısırlık tedavisinde kullanılan bazı ilaçların da dördüz ve beşiz doğum olasılığını artırdığı saptanmıştır

alintidir