Bebeğim ve Biz-Bebeğimiz ve Bizler-Ailem & Çocuğum ve biz

BEBEĞİM VE BİZ / HAZIRLAYAN-PRODÜKSİYON: IŞIL EVRİM AKGÜN
Çocuk disiplini denildiğinde neredeyse bütün anne-babaların kafasının karıştığını ve çocuklarına karşı nasıl bir tutum izleyecekleri konusunda bocaladıklarını görüyoruz Maalesef disiplin hala ceza ile eş anlamlı olarak algılanabiliyor Ve çoğu zaman bu konu gereken önemi görmüyor Oysa uzmanlar; disiplinin çocuk eğitimindeki en önemli unsur olduğunu ve davranışları biçimlendirmeyi amaçladığını söylüyorlar Özgür Bilge Eğitim ve Danışmanlık Merkezi’nden Psikolog Serap Duygulu’nun çocuk disipliniyle ilgili anlattığı doğru ve yanlışlar bu konuda merak ettiklerinize ışık tutacak!


Çocuk disiplini…
Çocuk disiplininde anne-babaların dikkate alması gereken 3 temel kural vardır Bunlar; çocuktaki benlik duygusunu geliştirmek, çocuğa sevgi duygusunu yerleştirmek ve başkalarına saygı duymayı öğretmektir Her çocuk kendine özgü davranış kalıpları oluşturur, kendi huy, karakter ve kişilik yapısıyla dünyaya gelir
Çocuklarımız bizim kopyalarımız değildir Onların bağımsız bireyler olarak yetişmeleri amacıyla bu yönde desteklenmeleri önemlidir Unutulmaması gereken en önemli kural; çocuk disiplininde kararlı, destekleyici, yönlendirici ebeveynler olurken, duruma göre esnek davranmak gerektiğinin bilincinde olmaktır


Çocuk disiplinindeki doğrular…
Çocuklar, bir ayna gibi her şeyi yansıtırlar Ne görmek istiyorsanız, ona karşı öyle davranmalısınız Çocuğa yalan söylemesinin yanlış olduğunu anlatıyorsanız, siz de onun yanında yalan söylemeyin
Kendi deneyimlerini kazanması için çocuğunuza fırsat tanıyın Hatalar yapmasına izin verin Çocuk doğruları böyle bulacaktır Yanlışlar yaptığında sonuçlarıyla yüzleşmesini sağlayın Davranışlarının neye yol açtığını görmeyen çocuk, ısrarla aynı yanlışı yapmaya devam edecektir


Yapmasını istediğiniz bir davranış için rüşvet vermeyin ya da tehdit etmeyin
Çocuğunuza önem verdiğinizi ona her fırsatta hissettirin Değer verildiğini bilmek, çocuğun kendisini güvende ve mutlu hissetmesini sağlayacaktır Bunu ifade etmenin 1001 yolu vardır Mutlaka bir gerekçeye ihtiyaç duymayın Sizin için ne kadar önemli olduğunu, onu nekadar sevdiğinizi duymak her çocuğun istediğibir şeydir Çocuklar çok sevildikleri için değil, tutarsız ilgi ve sevgiden dolayı sorun yaşar ve yaşatırlar


Övgü ve sevgi cümlelerini sıklıkla kullanmaktan ve çocuğunuza sarılıp, onu kucaklamaktan çekinmeyin Sevginizle öğretemeyeceğiniz hiç birşey yoktur
Çocukla ilgili her kararı, anne ve baba olarak ortak alın Çocuğa karşı aynı kararlı ve tutarlı davranışı ikiniz de sergileyin Olumlu ya da olumsuz bir davranışta ebeveynlerden birinin gösterdiği tavrı diğerinin de desteklemesi oldukça önemli


Olumsuz davranışlar karşısında yaşadığınız duygu durumunu açıkça ifade etmekten çekinmeyin Kızgınsanız, üzgünseniz, hayal kırıklığı yaşıyorsanız bunu dile getirin
Komutlar ya da emirler vermek yerine beklentilerinizi ifade edin
Küçük yaş çocukları ve ergenlik dönemindeki gençler, öfke nöbetleri yaşayabilirler Böyle anlarda onunla tartışmak, bağırmak, azarlamak sorunu çözmez Bir süreliğine olayı soğumaya bırakıp ortalık sakinleştikten sonra konuşmayı deneyin


Unutulmaması gereken en önemli kural; çocuk disiplininde kararlı, destekleyici, yönlendirici ebeveynler olurken, duruma göre esnek davranmak gerektiğinin bilincinde olmaktır
Çocuklar bazen uygulamaya çalıştığınız disipline ve konulan kurallara karşı itaatsiz davranabilirler ve size saygısızca karşılık verebilirler Böyle durumlarda, olumsuz davranışlarının arkasındaki sebepleri araştırmalısınız


Yanlışlar…
Sevginizi ve desteğinizi bir koşula bağlamayın “Başarılı olursan seni daha çok severim” gibi… Çocuklarınızı başka çocuklarla kıyaslamayın ve ona başkalarını örnek göstermeyin Bu tür bir davranış çocuğa beğenilmediğini ve ondan daha iyi birileri olduğu mesajını verir
Abartılı beklentiler içinde olmayın Çocukların yaşından ve gelişiminden daha yüksek beklentileri, onların kendilerine olan güvenlerinin sarsılmasına yol açar


Onun adına düşünüp kararlar almayın Yapması gereken işleri onun adına siz planlıyorsanız, ne zaman derslerini yapacağı, ödevlerini ne zaman bitireceği, odasını nasıl toplayacağı gibi işleri onun adına siz düşünüyorsanız, çocuğunuz asla sorumluluk duygusu kazanamaz
Olumsuz davranışlar karşısında aşırı tepki göstermeyin Büyük cezalar vermeyin Bu durum, çocuğun içine kapanmasından ve onu korkutmaktan başka bir işe yaramaz
Çocuklarla büyük tartışmalara girmeyin Sakinliğinizi her zaman koruyun


İstediklerinizi emir verir üsluplarla söylemeyin Otorite kurmak ya da disiplin uygulamak yüksek ses veya gereksiz çatışmalara girmek demek değildir
Çocuğun ihtiyaçlarını ve duygularını görmezden gelmeyin, duyarsız davranmayın Bu tarz bir yaklaşım onu sizden uzaklaştırır, aranızdaki iletişim yollarını kapatır
Kuralsız ve tutarsız tutum sergilemeyin Çocukların sınırlarını bilmeye ihtiyaçları vardır Sevginizden şüphe duymasını gerektirecek yaklaşımlarda bulunmayın Bir gün abartılı sevgi verip ertesi gün sevginizi koşullara bağlamayın

Yenidoğanlar ve çocuklarda astım, astım, prematüre bebeklerde astım, yenidoğanlarda astım, astım hastalığı, çocuklarda astım


Çocukluk çağında sık görülen hastalıklardan biri de astım Genetik ve çevresel faktörlerden kaynaklanabilen bu hastalığın oluşumunda anne adaylarının hamilelikteki bazı alışkanlıklarının da etkisi var


Çağımızın hastalıklarından biri olan astımın çocuklarda görülme sıklığı her geçen gün biraz daha artıyor Türkiye’de çocuklarda yüzde 6-8 gibi bir oranda görülüyor Uzmanlara göre; çocukluk döneminde görülen astımın temelinde anne karnındaki süreçte bazı risk faktörlerine maruz kalmış olmanın etkileri yatıyor Peki, çocukları astımdan korumak mümkün mü?
Anadolu Sağlık Merkezi’nden Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Op Dr Meltem Çan’ın hamilelik sürecinde anne karnındaki bebeği astımdan korumak için neler yapılması gerektiğini, Yenidoğan Uzmanı Doç Dr Nermin Tansuğ ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr Ayşe Sokullu da yenidoğanlarda ve çocuklarda astımın görülme sebeplerini ve alınacak önlemleri anlattı


Astım tanısı
Astım, hava yollarının çeşitli uyaranlara karşı normalin üstünde yanıt vermesi sonucu ortaya çıkan, kronik tekrarlayıcı nefes darlığı atakları ile karakterize bir solunum yolu hastalığıdır Hayatın ilk iki yılında tekrarlayan solunum sıkıntısı atakları, reflü hastalığı, doğumsal bronş anormallikleri, yabancı cisim aspirasyonu, tekrarlayan bronşiyolit, tekrarlayan zatürre ve kistik fibroz gibi hastalıklara bağlı olabilir Bunlar çeşitli tanı yöntemleri ile ekarte edildikten sonra astım tanısına ulaşılır


Astımda doğum öncesi(prenatal) risk faktörleri
Çocukluk döneminde görülen hastalıkların pek çoğunun temelinde anne karnındaki süreçte bazı risk faktörlerine maruz kalmış olmanın etkileri yatıyor Özellikle solunum yolu enfeksiyonlarının üzerinde anne adaylarının hamilelikteki bazı alışkanlıkları oldukça etkili Bunlar;

- Anne adayının sigara içmesi erken dönemde çocuklarda görülen solunum sıkıntıları ile ilişkilidir Erken çocuklukta solunum yolu çaplarında daralma, maruz kalınan doz ile orantılıdır


-Gözlemsel çalışmalar doğum öncesi antiinflamatuar(iltihabı engelleyici) özelliği olan besinlerin (örneğin omega 3 yağ asitleri) ve antioksidanların (örneğin E vitamini ve çinko) diyette alınmasının bazı atopik hastalıkların (deri ve solunum yollarının aşırı duyarlılığı) gelişimini azalttığını göstermiştir Buna karşılık annenin diyetinden bazı besinleri(inek sütü ve yumurta gibi) çıkartması, çocuklarda atopik hastalıklara karşı koruyucu etki sağlamaz Annede yüksek D vitamini seviyeleri çocukluk çağında solunum sıkıntılarının azalması ile ilişkilendirilmiştir
-Bazı hayvan deneyleri, doğum öncesinde annedeki stresin bebeği etkilediğini bebeğin kortizolseviyelerini azaltıp alerjik yapıya neden olduğunu göstermiştir
-Araştırmalar, hamilelikte herhangi bir antibiyotik kullanımının erken çocukluk çağında solunum sıkıntısını ve astım riskini artırdığını göstermiştir


Astımın belirtileri
Astım, yineleyen öksürük, nefes darlığı ve hışıltı atakları ile seyreden solunum yollarının kronik bir hastalığıdır Bir çocukta viral enfeksiyon, egzersizve alerjen ile karşılaşma sonucu tekrarlayıcı özellikte hışıltı ve/veya öksürük ortaya çıkıyorsa astım düşünülmelidir Çocuklarda astım daha çok geceleri veya sabaha karşı ortaya çıkan öksürük atakları ile seyreder Efor ve egzersiz, atakların ortaya çıkmasını kolaylaştır Göğüste sıkışma hissi veya nefes darlığı daha az rastlanan bulgulardır


Yeni doğan bebeklerde astım
Yeni doğan bebeklerde çeşitli nedenlerle solunum sıkıntısı ortaya çıkabilir Öncelikle akciğerlerle ilgili bozukluklar ve göğüs boşluğundaki anomalilerden söz etmek gerekir Akciğerlerin yeterince gelişmediği erken doğan bebeklerde solunum sıkıntısı sıkça karşımıza çıkar Yine, zamanında doğan bebeklerde akciğerlerdeki sıvının yeterince atılamadığı durumlarda geçici solunum sıkıntısı olabilir Bu özellikle 39 haftanın altında planlanmış sezaryenle doğan bebeklerde daha sık görülür Pnömoni, akciğer hava yollarındaki kaçaklar, diyafragmanın tam gelişememesi sonucunda, karın içi organların göğüs boşluğu içine geçtiği diyafragma fıtıklarında solunum sıkıntısı görülür Solunum sıkıntısından söz edince aklımıza sadece akciğerler gelmemelidir


Kalple ilgili durumlar, örneğin; kalpten çıkan büyük damarların olması gerekenden farklı yerlerden çıkmaları veya kalbe dönen damarların yanlış yerlere açılması, kalp boşluklarının yeterince gelişmemesi, dolaşımın anne karnında olduğu gibi sürmesi, bebek doğduktan sonra kapanması gereken açıklıkların devam etmesi solunum sıkıntısı yapabilir Ayrıca solunumla ilgili olmayan sepsis, menenjit, doğum travmaları, beyin kanamaları, kandaki kırmızı hücrelerin fazlalığı (polisitemi), anemi, kan şekeridüşüklüğü gibi hastalıklar da solunum sıkıntısına neden olabilir Solunum sıkıntısı yaşayan çok küçük bebeklerde ileriki dönemlerde astım görülme olasılığının normal bebeklere göre daha fazla olup olmadığı konusunda çok sayıda çalışma yapılmıştır Bunların bazılarında prematüre bebeklerde daha yüksek astım görüldüğü saptanmıştır


Prematüre bebeklerde astım
Son yıllarda İngiltere’de yapılan bir çalışmada erken doğan bebekler, normal zamanında doğan bebeklere göre yüzde 7 daha fazla astım riski altında bulunmuştur İsveç’te yapılan 622 bin 616 kişiyi ve erken hamilelik haftasında doğan bebekleri kapsayan ve bu yıl yayınlanan çok geniş bir çalışma ise hamileliğin 23-27 haftaları arasında doğan bebeklerin 25-35 yaşlarında 24 kez dahafazla astım ilacı kullandığını ortaya koymuştur Yaniçok küçük bebeklerin astım olma riski daha fazladır 28 haftadan daha büyük hamilelik haftasında doğanlarda ise astım gelişme riski, zamanında doğan bebeklerle aynı orandadır


Erken doğumlarda, tedavide kullanılan solunum cihazları, oksijen ve mikrobik etkenler gelişmesini henüz tamamlamamış akciğer dokusunda hasarlanmaya neden olur Zarar görmüş akciğer dokusu daha sonraki yıllarda enfeksiyon ve sigara dumanı gibi çevresel faktörlere daha duyarlı olur Aynı zamanda genetik faktörler de astım oluşumunda etkilidir Annede veya babada astım varsa bebeğin astım olma olasılığı daha yüksektir Astım genel olarak yüzde 5-10 oranında görülürken anne veya babadan birinin astım olması durumunda bu oran yüzde 20-30’a yükselir, anne-babanın her ikisinin astım olması durumunda ise yüzde 60-70’i bulur Astımlı annelerde de erken doğum riski fazladır Sonuç olarak, annenin astımlı olması erken doğumu tetikleyebilir Erken doğan bebeklerde sigara dumanı, yüksek nem gibi olumsuz dış faktörler ve ailede astım öyküsü varsa, astım ortaya çıkma olasılığı daha fazladır


Çocukların yaşlarına göre astım olma sebepleri
Çocuklarda ilk 2 yaş döneminde astım oluşumunun en sık sebebi yüzde 80 oranında tekrarlayan viral enfeksiyonlar ve sigara dumanına maruz kalmaktır, yüzde 20’si alerjiktir Bu yüzde 20’lik grupta egzama, besin alerjisi veya alerjik rinit gibi eşlik eden bir alerjik hastalık veya testlerinde alerji saptanır Bu gruba giren hastaların ileride erişkin tipi astım geliştirme olasılığı, alerjisi olmayanlara göre daha yüksektir İlk 2 yaş sonrasında astım tanısı konanlarda ise sebep yüzde 90 alerjidir Alerjik çocukluk çağı astımı çocuklarda en sık 4-5 yaşlarında başlar


Astımda akciğer fonksiyonlarının ölçülmesi 5 yaş üstü çocuklarda uygulanabilir Spirometre adı verilen bir cihazla soluk alma ve verme kapasiteleri sağlıklı bireylerle kıyaslanır ve bronş genişletici ilaçlar sonrası bu ölçümlerdeki düzelme kaydedilir Astım atağı geçiren çocuklar sık soluk alıp verir, soluk verme süresi alma süresinden daha uzundur, soluk verirken tipik vızıltı sesi duyulabilir Nöbetler çoğunlukla gece ve sabaha karşı başlama eğilimindedir Şiddetli atak sırasında soluk alındığında kaburgalar arasında içe doğru çekilmeler ve nefes açlığı görülür Yattıktan sonra veya sabaha karşı yaklaşık 30 dakika süreyle devam eden ve bronş genişletici ilaçlara olumlu yanıt veren öksürük aksi ispat edilene kadar astım kabul edilmelidir



Anne-babalara öneriler…
Astımlı çocuklar erken tedavi edilmeli ve korunmalıdır Anne karnındayken ve doğumdan sonra bebeğin sigara dumanına maruz kalması akciğer fonksiyonlarında bozulmaya ve astıma neden olur Özellikle ailede astım öyküsü varsa sigara dumanından kaçınılmalıdır Anne-babalar, şehir yaşamı için tipik olan sigara, aşırı kalabalık, kötü havalandırma, uygunsuz ısınma, nem gibi çevresel risk faktörlerinin astımı şiddetlendirdiğini unutmamalıdır Saptanan bir alerjen varsa bundan kaçınılmalıdır Ev tozuna duyarlı çocuklara özel yatak kılıfları, nem giderici ve havalandırmayı artırıcı önlemler önerilebilir Evde evcil hayvan, özellikle kedi ve köpek beslenmemelidir

Bebeğim ve Bizler- Aile ve cocok




Bebeğinizi ağlarken sakinleştirmenin püf noktaları
Eğer bebeğinizin ağlama nedenini bulamıyorsanız, aklınızda kendinize bir kontrol listesi hazırlayın Önce en son ne zaman karnını doyurduğunuzu düşünün, üç saat kadar önce doyurdunuzsa yemek yedirmeyi deneyin Eğer daha yeni yediyse, bezini kontrol edin Bezi temizse o an içinde bulunduğu ortamdan uzaklaştırmayı deneyin Bu şekilde ağlama nedenlerini eleyerek neden ağladığını bulabilirsiniz

Bebeğinizi Sakinleştirmenin Püf Noktaları:
Ona emmesi için bir şey verin! Bebeğinizi emzirebilirsiniz, biberon, emzik ya da diş kaşıyıcı verebilirsiniz
Bebeğinizi hareket ettirin! Bebeğinizi sallamak, onu rahatlatacaktır Kucağınızda sallayabilir, sallanan koltuğa oturarak birlikte sallanabilirsiniz Bebek arabasıyla ya da otomobille yolculuk da ona iyi gelebilir Bebeğinizle birlikte dans etmeyi de deneyebilirsiniz
Bebeğinize masaj yapın! Bebeğinizin karnını ovabilir ya da karnını üzerine yatırarak sırtını sıvazlayabilirsiniz Eğer gaz sancısı varsa bu masaj onu rahatlatacaktır
Bebeğinize yakın olun! Bazı durumlarda ona sarılmanız, tek ihtiyacı olan şeydir Kanguruyla bebeğinizi kendinize yakın tutmak, iyi bir çözüm olabilir Bebeğiniz çok ağladığı zaman, ona sarılarak karanlık bir odaya gidip ona masal anlatarak ya da bir ninni söyleyerek onu sakinleştirebilirsiniz Kalp atışlarınızı duymak, yeni doğanlar için oldukça sakinleştiricidir


Bebeğinizi yalnız bırakmayı deneyin!

Eğer yukarıdaki çözümler işe yaramamışsa, bebeğiniz içinde bulunduğu ortamı çok gürültülü, çok kalabalık ya da çok ışıklı bulmuş olabilir Bu durumda onu karyolasına ya da portbebesine yatırıp ışığı kapatarak başında bekleyebilir ve sakinleşip uyumasına tanık olabilirsiniz