Osmanlı Devleti İdari Bölümleri

**Prof. Dr. Sinsi** · 06-22-2012

Osmanlı Devleti İdari Bölümleri

Osmanlı Devleti, çeşitli idari bölümlere ayrılmıştır

Bu idari bölümler devlet teşkilatının bir parçasıdır

Devletin topraklarının büyümesi ile kurulan eyalet sistemi, 1864 yılında Abdülmecit zamanında yerini vilayet sistemine bırakmıştır

Eyalet Sistemi
Osmanlı Devleti ilk zamanlarda sancak denilen yönetim birimlerine ayrılmıştır

Sancaklar, sancak beyleri tarafından yönetilmiş, bazı sancakları ise okuma çağındaki şehzadeler yönetmiştir

I

Murad zamanında eyalet sistemine geçilmiştir

Eyalet veya beylerbeyliği denilen bu yönetim birimleri sancakların birleşiminden oluşmuştur

Yöneticileri beylerbeyi denilen kişilerdir

Balkan Yarımadası'ndaki fetihler devam ederken ele geçirilen toprakların idaresi için 1362 yılında merkezi Edirne olmak üzere I

Murad'ın emri ile ilk eyalet olan Rumeli Eyaleti kurulmuştur

Rumeli Eyaleti'nin ilk beylerbeyi de Lala Şahin Paşa'dır

Yıldırım Bayezid, 1393 yılında Rumeli'ye geçerken Timurtaş Paşa'yı Andolu Beylerbeyi olarak Ankara'da bırakması ile Anadolu Eyaleti kurulmuştur

1413 tarihinde Rum Eyaleti kurulmuştur

Ardından birçok eyalet kurulmuştur

1590 yılından sonra beylerbeylik kelimesi yerine eş anlamlısı olan eyalet kelimesi kullanılmıştır
Eyaletler kendi aralarında[*]Sâlyâneli (yıllıklı)[*]Sâlyânesiz (yıllıksız) olmak üzere ikiye ayrılmıştır

Sâlyânesiz eyaletlerin ürünleri has, zeamet ve tımar olarak ayrılmıştı

Öşür ve resimleri, havas-ı hümayun ismiyle, hazineye, beylerbeyi ve sancakbeyi haslarına ve bir de zeamet ile tımara ait olmak üzere bölünmüştü

Sâlyâneli eyaletler has, zeamet ve tımara ayrılmayarak doğrudan doğruya devlet hazinesi tarafından mıntıkalar halinde her sene iltizama verilirdi

Bu eyaletlerin senelik hasılatından bir kısmı beylerbeyi, sancakbeyi, asker vs

maaşları için dağıtıldıktan sonra önceden belirlenmiş bir miktarı (sâlyâneyi) devlet hazinesine yollanırdı

Sâlyâneli eyaletler daha çok merkezden uzak Arap Müslümanların çoğunlukta oldukları eyaletlerdi

Bu tip eyaletlerde hükümet yeniçeri garnizonları bulundurur ve merkezden beylerbeyi, defterdar ve kadıları tayin ederdi

Eyaletler

1 Sâlyânesiz Eyaletler[*]Karaman Beylerbeyliği[*]Rum Beylerbeyliği (Rumiyye-i Sugra)[*]Trabzon Beylerbeyliği[*]Dülkadir (Zûlkâdiriyye) Beylerbeyliği[*]Cezayir Beylerbeyliği[*]Kars Beylerbeyliği[*]Erzurum Beylerbeyliği[*]Cezair-i Bahr-i Sefîd Beylerbeyliği[*]Bosna Beylerbeyliği[*]Budin Beylerbeyliği[*]Van Beylerbeyliği[*]Kıbrıs Beylerbeyligi[*]Tunus Beylerbeyliği[*]Şehrizor Beylerbeyliği[*]Çıldır Beylerbeyliği[*]Kefe Beylerbeyliği[*]Özü Beylerbeyliği2 Sâlyâneli Eyaletler[*]Mısır Beylerbeyliği[*]Trablusşam Beylerbeyliği[*]Halep Beylerbeyliği[*]Bağdat Beylerbeyliği[*]Basra Beylerbeyliği[*]Musul Beylerbeyliği[*]Trablusgarp Beylerbeyliği[*]Hicaz Beylerbeyliği[*]Yemen Beylerbeyliği[*]Rakka Beylerbeyliği[*]Habeşistan Beylerbeyligi[*]Lahsa Beylerbeyliği

06-22-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı Devleti İdari Bölümleri Osmanlı Devleti İdari Bölümleri Osmanlı Devleti, çeşitli idari bölümlere ayrılmıştır Bu idari bölümler devlet teşkilatının bir parçasıdır Devletin topraklarının büyümesi ile kurulan eyalet sistemi, 1864 yılında Abdülmecit zamanında yerini vilayet sistemine bırakmıştır Eyalet Sistemi Osmanlı Devleti ilk zamanlarda sancak denilen yönetim birimlerine ayrılmıştır Sancaklar, sancak beyleri tarafından yönetilmiş, bazı sancakları ise okuma çağındaki şehzadeler yönetmiştir I Murad zamanında eyalet sistemine geçilmiştir Eyalet veya beylerbeyliği denilen bu yönetim birimleri sancakların birleşiminden oluşmuştur Yöneticileri beylerbeyi denilen kişilerdir Balkan Yarımadası'ndaki fetihler devam ederken ele geçirilen toprakların idaresi için 1362 yılında merkezi Edirne olmak üzere I Murad'ın emri ile ilk eyalet olan Rumeli Eyaleti kurulmuştur Rumeli Eyaleti'nin ilk beylerbeyi de Lala Şahin Paşa'dır Yıldırım Bayezid, 1393 yılında Rumeli'ye geçerken Timurtaş Paşa'yı Andolu Beylerbeyi olarak Ankara'da bırakması ile Anadolu Eyaleti kurulmuştur 1413 tarihinde Rum Eyaleti kurulmuştur Ardından birçok eyalet kurulmuştur 1590 yılından sonra beylerbeylik kelimesi yerine eş anlamlısı olan eyalet kelimesi kullanılmıştır Eyaletler kendi aralarında[]Sâlyâneli* (yıllıklı)[]Sâlyânesiz* (yıllıksız) olmak üzere ikiye ayrılmıştır Sâlyânesiz eyaletlerin ürünleri has, zeamet ve tımar olarak ayrılmıştı Öşür ve resimleri, havas-ı hümayun ismiyle, hazineye, beylerbeyi ve sancakbeyi haslarına ve bir de zeamet ile tımara ait olmak üzere bölünmüştü Sâlyâneli eyaletler has, zeamet ve tımara ayrılmayarak doğrudan doğruya devlet hazinesi tarafından mıntıkalar halinde her sene iltizama verilirdi Bu eyaletlerin senelik hasılatından bir kısmı beylerbeyi, sancakbeyi, asker vs maaşları için dağıtıldıktan sonra önceden belirlenmiş bir miktarı (sâlyâneyi) devlet hazinesine yollanırdı Sâlyâneli eyaletler daha çok merkezden uzak Arap Müslümanların çoğunlukta oldukları eyaletlerdi Bu tip eyaletlerde hükümet yeniçeri garnizonları bulundurur ve merkezden beylerbeyi, defterdar ve kadıları tayin ederdi Eyaletler 1 Sâlyânesiz Eyaletler[]Karaman Beylerbeyliği[]Rum Beylerbeyliği (Rumiyye-i Sugra)[]Trabzon Beylerbeyliği[]Dülkadir (Zûlkâdiriyye) Beylerbeyliği[]Cezayir Beylerbeyliği[]Kars Beylerbeyliği[]Erzurum Beylerbeyliği[]Cezair-i Bahr-i Sefîd Beylerbeyliği[]Bosna Beylerbeyliği[]Budin Beylerbeyliği[]Van Beylerbeyliği[]Kıbrıs Beylerbeyligi[]Tunus Beylerbeyliği[]Şehrizor Beylerbeyliği[]Çıldır Beylerbeyliği[]Kefe Beylerbeyliği[]Özü Beylerbeyliği2 Sâlyâneli Eyaletler[]Mısır Beylerbeyliği[]Trablusşam Beylerbeyliği[]Halep Beylerbeyliği[]Bağdat Beylerbeyliği[]Basra Beylerbeyliği[]Musul Beylerbeyliği[]Trablusgarp Beylerbeyliği[]Hicaz Beylerbeyliği[]Yemen Beylerbeyliği[]Rakka Beylerbeyliği[]Habeşistan Beylerbeyligi[*]Lahsa Beylerbeyliği